Template:KUTIARepublika Çeke Republika Çeke është një shtet në Evropën Qëndrore. Ajo ndan kufinjtë me Poloninë në veri, me Austrinë në jug, me Sllovakinë në lindje dhe me Gjermaninë në perëndim.

Historia

Artikulli kryesor: Historia e Çekisë

Viset e Çekisë, në bazë të të dhënave arkeologjike çeke, kanë qenë të banuara që nga parahistoria. Që në nga Shekulli III, fise kelte kanë migruar në këtë pjesë. Ndër fiset e para kanë qenë Boi (fis keltë) dhe më vonë fisi gjermanë i markomanëve dhe fisi Quadi. Gjatë kohës së dyndjeve të mëdha të fiseve gjermane, nga pjesa qendrore e Evropës janë larguar në anë tjera shumë fise, po ashtu edhe nga viset e Çekisë. Gjatë kohës së këtyre dyndje vëren edhe elementet e para të fiseve sllave të ardhur nga Deti i Zi dhe regjioni i Karpateve. Lëvizje kjo që është vërejtur edhe nga shumë fise tjera sllave që vinin na Siberia dhe Evropa lindore (hunët, avarët, bullgarët, magjarët etj.). Fiset gjermane që jetonin më parë në viset Çeke u shpërngulen në viset jugore, shumica e tyre në Austrinë e sotshme.

Gjatë shekullit VII, murgu françeskanë, Samo i ndihmonte sllavët që të i luftonin avarët. Nga kjo ndihme e tij u krijua edhe shteti i parë sllav i njohur në Evropën qendrore. Mbretëria e Moravës ishte vazhdimësia e këtij shteti sllav në shekullin VIII.

Shteti Çek pas disa konflikteve në vitet e vona të shekullit IX-të u bashkua nga "Přemyslids". Mbretëria e Bohemisë ishte një fuqi vendore, mirëpo konfliktet fetare të ngjashme si ato të shekullit XV dhe të shekullit XVII nuk e linin të ngrihej në një fuqi më të madhe. Kështu bie nën ndikimin e Habsburëve dhe më vonë bëhet pjesë e Perandorisë së Austro Hungarisë.

Me fillimin e Luftës së I-rë Botërore dhe shpërbërjen e Perandorisë Austro-Hungareze, Çekia dhe shteti fqinjë i saj Sllovakia thirren shtetin e tyre të përbashkët, Çekosllovakinë në vitin 1918. Vendi i ri sovran në përbërjen e popullsisë së saj kishte një numër të madh banorësh gjermanë të cilët do të ndihmojnë aneksimin nga gjermania fashiste të Çekosllovakisë në vitin 1938 me marrëveshjen e Mynhenit(München). Gjatë kësaj kohe në Çeki u vendos një qeveri që përcillte interesat e gjermanëve, ndërsa Sllovakisë ju dha një autonomi e gjerë.

Pas Luftës së II-të Botërore, Çekosllovakia e rimëkëmbur bie nën ndikimin sovjetik (BRSS). Për shtypjen e kryengritjes ndaj këtij vendimi të fuqive botërore, marrshojnë pakti i Varshavës në Çekosllovaki. Në vitin 1989 Çekosllovakinë e përfshin "lëvizja paqësore demokratike" dhe më 1 janar 1993 deri ndarja e Çekosllovakisë në dy Republika sovrane, Çeki dhe Sllovaki. Në vitin 1999,Çekia (Republika Çeke) i bashkëngjitet paktit veriorë (NATO) dhe në vitin 2004 anëtarësohet në bashkimin Evropianë (BE).

Politika

Artikulli kryesor Sistemi shtetror

Njësit administrative

Artikulli kryesor Njësitë administrative

Republika Çeke ndahet në 14 njësi administrative të llojit regjion (org.:kraje, njëjës - kraj) dhe kryeqytetit (hlavní město) Praga (Praha). Këto njësi administrative ndahen më tutje në 77 njësi të nivelit të komunave (org.:okresy, njëjës okres).. 200px|left|Harta e Rep. Çeke me regjione

(Targa) Org. Kraj Regjioni Qendra
A Praga (Praha) -
S Středočeský kraj Regjioni Bohemia qendrorë qendra zyrtare në Pragë (Praha)
C Jihočeský kraj Regjioni Bohemia jugore České Budějovice
P Plzeňský kraj Regjioni Plzenj Plzeň
K Karlovarský kraj Regjioni Karlovy Vary (Carlsbad)
U Ústecký kraj Regjioni Ústí nad Labem Ústí nad Labem
L Liberecký kraj Regjioni Liberec Liberec
H Královéhradecký kraj Regjioni Hradec Králové Hradec Králové
E Pardubický kraj Regjioni Pardubice Pardubice
M Olomoucký kraj Regjioni Olomouc Olomouc
T Moravskoslezský kraj Regjioni Moravia-Silesia Ostrava
B Jihomoravský kraj Regjioni Moravia jugore Brno
Z Zlínský kraj Regjioni Zlín Zlín
J Vysočina Regjioni Vysočina Jihlava


Gjeografia

Artikulli kryesor: Gjeografia e Çekisë

Sipërfaqja e përgjithshme e Çekisë është 78,866 km2, shtrihet rreth koordinatave gjeografike 49 45 V, 15 30 L dhe 77,276 km2 të kësaj sipërfaqeje janë tokë ndërsa 1,590 km2 ujë.

Klima e Çekisë është kontinentale e ndryshueshme me verë të freskët gjerë të ftoftë dhe dimër të ftohtë.

Relievi i çekisë n Bohemi është shkëmborë i rrethuar nga malet e ulëta dhe rrafshnaltat ndërsa Moravia në jug merret si vend shkëmborë. Pika më e ultë gjendet nën brigjet e lumit Elbe (115m) dhe ajo më e lara në lartësi mbidetare prej 1,602 metrave në vendin e quajtur Snezka.

Ekonomia

Artikulli kryesor: Ekonomia e Çekisë

Demografia

Artikulli kryesor: Demografia e Çekisë

Kultura

Artikulli kryesor: Kultura e Çekisë

Të tjera

  • Telekomunikacioni
  • Transporti
  • Ushtria
  • Pushime

Lidhje të jashtme

x16px|alt=|link=|Commons Commons: Republika Çeke – Album me fotografi dhe/apo video dhe material multimediale
x16px|alt=|link=|Commons Commons: Republika Çeke – Album me fotografi dhe/apo video dhe material multimediale




Kategoria:Shtete në Evropë

ace:Rèpublik Cèkô af:Tsjeggië als:Tschechien am:ቼክ ሪፑብሊክ an:Republica Checa ang:Cecland ar:التشيك arc:ܬܫܝܟ arz:تشيكيا ast:República Checa az:Çex Respublikası bar:Tschechische Republik bat-smg:Čekėjė bcl:Tsekang Republika be:Чэхія be-x-old:Чэхія bg:Чехия bn:চেক প্রজাতন্ত্র bo:ཅེ་ཁེ། bpy:চেক প্রজাতন্ত্র br:Republik Tchek bs:Češka republika ca:República Txeca ce:Чехия ceb:Republikang Czech co:Cechia crh:Çehiya cs:Česko csb:Czeskô Repùblika cu:Чє́шьско cv:Чех Республики cy:Gweriniaeth Tsiec da:Tjekkiet de:Tschechien diq:Çekıstan dsb:Česka dv:ޗެކް ޖުމްހޫރިއްޔާ dz:ཅེཀ་རི་པབ་ལིཀ་ ee:Czech Republic el:Τσεχία en:Czech Republic eo:Ĉeĥio es:República Checa et:Tšehhi eu:Txekiar Errepublika ext:Repúbrica Checa fa:جمهوری چک fi:Tšekki fiu-vro:Tsehhi Vabariik fo:Kekkia fr:République tchèque frp:Rèpublica tch·èca fur:Republiche Ceche fy:Tsjechje ga:Poblacht na Seice gan:捷克 gd:An t-Seic gl:Chequia - Česko gn:Cheko gv:Yn Phobblaght Çheck haw:Lepupalika ‘o Tieka he:צ'כיה hi:चेक गणराज्य hif:Czech Republic hr:Češka hsb:Čěska republika ht:Repiblik tchèk hu:Csehország hy:Չեխիա ia:Republica Chec id:Republik Ceko ie:Tchechia io:Chekia is:Tékkland it:Repubblica Ceca ja:チェコ jv:Céko ka:ჩეხეთი kg:République tchèque kk:Чехия kl:Tjekkiet kn:ಜೆಕ್ ಗಣರಾಜ್ಯ ko:체코 ks:चेक रिपब्लिक ksh:Tshäshäij ku:Çekiya kv:Чехия kw:Pow Chek ky:Чехия la:Cechia lb:Tschechesch Republik li:Tsjechië lij:Repubbrica Ceca ln:Republiki Sheki lt:Čekija lv:Čehija mdf:Чехмастор mhr:Чехий mk:Чешка Република ml:ചെക്ക്‌ റിപ്പബ്ലിക്ക്‌ mn:Бүгд Найрамдах Чех Улс mr:चेक प्रजासत्ताक ms:Republik Czech mt:Repubblika Ċeka na:Republik Czechia nah:Checotlācatlahtohcāyōtl nds:Tschechien nds-nl:Tsjechie ne:चेक गणतन्त्र nl:Tsjechië nn:Tsjekkia no:Tsjekkia nov:Chekia nrm:Républyique Tchèque nv:Chek Bikéyah oc:Republica Chèca os:Чехи pam:Czech Republic pdc:Tschecherei pih:Chek Repablik pl:Czechy pms:Repùblica Ceca pnb:چیک pnt:Τσεχία ps:چېک جمهوريت pt:República Checa qu:Chiksuyu rmy:Chexiya ro:Cehia roa-rup:Cehia ru:Чехия sa:चेक रिपब्लिक sah:Чехия scn:Ripùbblica Ceca sco:Czech Republic se:Čeahkka sh:Češka Republika simple:Czech Republic sk:Česko sl:Češka sm:Czechs Republic sr:Чешка stq:Tschechien sv:Tjeckien sw:Ucheki szl:Czesko Republika ta:செக் குடியரசு te:చెక్ రిపబ్లిక్ tet:Repúblika Xeka tg:Чехия th:สาธารณรัฐเช็ก tk:Çehiýa tl:Republikang Tseko tr:Çek Cumhuriyeti tt:Чехия udm:Чехия ug:چېخ جۇمھۇرىيەتى uk:Чехія ur:چیک جمہوریہ uz:Chexiya vec:Republica Ceca vi:Cộng hòa Séc vo:Tsyegän war:Republika Czeka wo:Réewum Cek wuu:捷克 yi:טשעכיי yo:Czech Republic zh:捷克 zh-classical:捷克 zh-min-nan:Česko zh-yue:捷克

Community content is available under CC-BY-SA unless otherwise noted.