Kosova Wiki
Advertisement

Template:KUTIAPolonia Republika Polake apo Polonia (polonisht: Rzeczpospolita Polska apo Polska) është shtet në pjesën qendrore të Evropës. Polonia ndodhet e kufizuar nga perëndimi me Gjermaninë, në jug me Çekinë, Sllovakinë, në lindje me Bjellorusinë, Ukrainën dhe në veri me Detin Baltik, Lituaninë dhe rajonin rusë të Kalingradit.

Polonia si me elemente shtetërore është krijuar që para 1.000 viteve, nga dinastia e Pia-së, ashtu që të arrijë vitet e arta (kulminacionin) në fund të shekullit XVI nën udhëheqjen e dinastisë së Jagilonian-it, kur Polonia ishte një ndër vendet më të fuqishme dhe më të zhvilluarat në Evropë.

Vendi i "Solidarność"-it, Republika e III-të Polake e thirrur në jetë në vitin 1997 ka hyrë në Paktin e Aleancës Veriore (NATO) në vitin 1999 dhe i është bashkangjitur Bashkësisë Evropiane (BE) në vitin 2004.

Historia

Artikulli kryesor : Historia
  • 966 - Themelimi dhe pagëzim i Polonisë.
  • 1000 - Princi Polak Bolesław I takonhet me perandorin e Gjermanisë Otto IIIGniezno.
  • 1025 - Kururëzohet princi Bolesław I
  • 1138 - Mbreti Bolesław III ndanë tokat për bijtë e tij.
  • 1333 - Władysław I bashkon Poloni.
  • 1410 - Ushtria polake mposhtnë ushtrin teutonicGrunwald
  • 1569 - Nënshkruhet bashkimi polako-lituanez.
  • XVI sh. - Shekull i arte
  • 1655-60 - Suedia sulmon dhe shkreton Poloni.
  • 1691 - Ushtria e mbretit Jan Sobieski mposhtë ushtrinë turke në Vienë.
  • 1772, 1793, 1795 - Rusia, Austria dhe Gjermania bëjnë ndarjen e Polnisë në mes tyre.
  • 1918 - shpallja e pavarsisë së Polonisë.
  • 1939-45 - Gjermania fashiste pushton Poloninë.
  • 1945-89 - Instalimi i Qeveris Komuniste nga Moska
  • 1989 - Rilindja e kapitalizmit në Poloni
  • 1990 - Lech Wałęsa zgjedhet kryetar.

Politika

Artikulli kryesor : Sistemi shtetror
  • Kryetar i Polonisë: Lech Kaczyński (pas 23 Dhjetor 2005)
  • Kryeministër: Donald Tusk (pas 2007)
  • Qeveri: 18 minist(ë)re ?
  • Kuvend: Sejm (460 anëtarë) dhe Senat (100 anëtarë)

Njësitë territoriale

Artikulli kryesor : Njësitë territoriale në Poloni

Polonia ka 16 njësi territoriale të nivelit të lartë të quajtura vojvoxhva (pol. Województwa) të cilat ndahen në njësi të nivelit të mesme të quajtura povjat (org.:powiaty, njëjës:powiat) dhe që ndahen më tutje në njësi të niveli të ulët të quajtura gmina (org.: gminy, njëjës: gmina)

Gjeografia

Artikulli kryesor : Gjeografia

Sipërfaqja e përgjithshme e Polonisë është 312,685 km2, shtrihet rreth koordinatave gjeografike 52 00 V, 20 00 L dhe 304,465 km 2 të kësaj sipërfaqeje janë tokë ndërsa 8,220 km 2 ujë.

Vija bregdetare e Polonisë është 491 km e gjatë ndërsa kufiri tokësorë 2,788 km i gjatë.

Klima e Polonisë është klimë e ndryshueshme kryesisht e freskët me verë të lagshtë e dimër mesatar.

Pjesa më e madhe e relievit të Polonisë është terren i rrafshnaltave, kufiri në jugë përshkohet nga malet. Pika më e ultë e relievit gjendet përgjatë bregut të lumit Elb në vendin e quajtur Raçki ( -2m; pol.: Raczki Elbląskie) dhe ajo më e larta në lartësi mbidetare prej 2,499 metrave në vendin e quajtur Rysy.

Lumi më i gjatë në Poloni është lumi Visila (pol.: Wisła) me një gjatësi prej 1047 km.

Liqeni me sipërfaqe më të madhe në Poloni është liqeni Shniarvu (pol.: Śniardwy me një sipërfaqe prej 113,8 km2.

Ekonomia

Artikulli kryesor : Ekonomia

Demografia

Artikulli kryesor : Demografia

Kultura

Artikulli kryesor : Kultura
  • Letërsia polake
  • Muzika polake
    • Kompozitorë polake
  • Art polake
    • Piktorë polake
  • Teatër polake
  • Kinematografia polake
  • Gazetët polake
  • Televizion dhe Radio polake
  • Sport polak

Të tjera

  • Telekomunikacioni
  • Transporti
  • Ushtria
  • Turizmi

Galeria

x16px|alt=|link=|Commons Commons: Polonia – Album me fotografi dhe/apo video dhe material multimediale
x16px|alt=|link=|Commons Commons: Polonia – Album me fotografi dhe/apo video dhe material multimediale
Artikulli kryesor "Wikipedia:Albumi Polonia"
Për më shumë shih në projektin si motër "Commons".

Lidhje të jashtme






af:Pole als:Polen am:ፖላንድ an:Polonia ang:Polaland ar:بولندا arc:ܦܘܠܢܕܐ arz:بولاندا ast:Polonia az:Polşa bar:Poin bat-smg:Lėnkėjė be:Польшча be-x-old:Польшча bg:Полша bn:পোল্যান্ড bo:ཕོ་ལན། bpy:পোল্যান্ড br:Polonia bs:Poljska ca:Polònia ce:Польша ceb:Poland co:Polonia crh:Lehistan cs:Polsko csb:Pòlskô cu:По́л̑ьска cv:Польша cy:Gwlad Pwyl da:Polen de:Polen diq:Polonya dsb:Pólska dv:ޕޮލެންޑު ee:Poland el:Πολωνία en:Poland eo:Pollando es:Polonia et:Poola eu:Polonia fa:لهستان fi:Puola fiu-vro:Poola fo:Pólland fr:Pologne frp:Pologne fur:Polonie fy:Poalen ga:An Pholainn gd:A' Phòlainn gl:Polonia - Polska gn:Poloña gv:Yn Pholynn hak:Pô-làn haw:Pōlani he:פולין hi:पोलैंड hif:Poland hr:Poljska hsb:Pólska ht:Polòy hu:Lengyelország hy:Լեհաստան ia:Polonia id:Polandia ie:Polonia ig:Poland ilo:Polandia io:Polonia is:Pólland it:Polonia iu:ᐳᓚᓐᑦ/pulant ja:ポーランド jbo:Polska jv:Polandia ka:პოლონეთი kab:Pulunya kk:Польша kl:Poleni kn:ಪೋಲೆಂಡ್ ko:폴란드 ks:पोलैंड ku:Polonya kv:Польша kw:Poloni ky:Польша la:Polonia lad:Polonia lb:Polen lg:Bupoolo li:Pole lij:Polonia lmo:Pulònia ln:Poloni lt:Lenkija lv:Polija map-bms:Polandia mdf:Полень мастор mk:Полска ml:പോളണ്ട് mn:Польш mr:पोलंड ms:Poland mt:Polonja na:Poland nah:Polontlān nap:Pulonnia nds:Polen nds-nl:Pooln ne:पोल्याण्ड nl:Polen nn:Polen no:Polen nov:Polonia nrm:Polongne oc:Polonha os:Польшæ pam:Poland pdc:Polen pih:Poeland pl:Polska pms:Polònia pnt:Πολωνία ps:پولېنډ pt:Polónia qu:Pulunya rmy:Polska ro:Polonia roa-rup:Polandia ru:Польша sa:पोलैंड sah:Польша sc:Polonia scn:Pulonia sco:Poland se:Polen sh:Poljska simple:Poland sk:Poľsko sl:Poljska sm:Polagi sr:Пољска stq:Polen sv:Polen sw:Poland szl:Polsko ta:போலந்து te:పోలాండ్ tet:Polónia tg:Полша th:ประเทศโปแลนด์ tk:Polşa tl:Polonya tpi:Polan tr:Polonya tum:Apzsmf udm:Польша ug:Polsha uk:Польща ur:پولینڈ uz:Polsha vec:Połonia vi:Ba Lan vls:Pooln vo:Polän war:Polonya wo:Poloñ wuu:波兰 yi:פוילן yo:Polandi zea:Poôl'n zh:波兰 zh-classical:波蘭 zh-min-nan:Polska zh-yue:波蘭 zu:IPolandi

Advertisement