Komuna e Pejës

Komuna e Pejës është njësi administrative në pjesën veri-perëndim të Kosovës me qendër në Peja.

Pak histori
Peja njihet si qytet i lashtë që nga koha Ilire. Për shkak të luftërave të shumta në këtë rajon, që nga pushtimi Otoman e deri te kjo e fundit me Serbinë, nuk është mundur të ruhet e gjithë karakteristika ilire, ku përveç tjerash pësoi edhe Kalaja e Pejës.

Në kohën Ilire ishte një qendër e madhe vendbanimi. Sipas hulumtimeve arkeologjike ky qytet kishte edhe një kala, mbi gërmadhat e lashta të së cilës mjerisht është ngritur fabrika e akumullatorëve.

Regjimi serbosllav u mundua disa kisha katolike të mbetura në shumë vende të Kosovës që nga koha Ilire ti shëndërrojë në kisha ortodokse si p.sh. Patrikanën në Grykë të Rugovës. Karakteristikë e saj është Çarshi-Xhamia e ndërtuar rreth viteve 1600 - 1700 si dhe Kulla e Haxhi Zekës. Haxhi Zeka ishte pjesëmarrës në Kuvendin e Prizerenit në vitin 1878 dhe organizator i Lidhjes së Pejës në vitin 1899, në kohën e tij Peja i takonte Mbretërisë së Malit të Zi.

Gjeografia
Njëra ndër panoramat më të bukura të Kosovës është pa dyshim Gryka e Rugovës, e cila fillon menjëherë në dalje të qytetit, në anën perëndimore të tij. Nga ana veriore shtrihet Fusha e Pejës, Kodra e vreshtave, Fusha e madhe dhe Mali Para Fushe, që duket madhështor. Nga ana lindore gjenden vargmalet e Bjeshkëve të Nemura, të ndara nga Gryka e Rugovës, ku në të djathtë gjendet maja karakteristike, që tani është pagëzuar "Maja e Piramidës" për shkak të formës karakteristike që ka. Pranë qytetit kalon edhe Drini i Bardhë, i cili përveç tjerash mbledhë edhe ujërat e Lumbardhit të Pejës. Lumbardhi kalon nëpërmes të qytetit dhe ka burimin në Bjeshkët e Rugovës.

Ekonomia

 * Fabrika e birrës së Pejës
 * Fabrika e baterive
 * Fabrika e automjeteve
 * Fabrika e qikletave
 * Kombinati i këpucëve
 * Kombinati i drurit
 * Fabrika e gomës
 * Fabrika e mermerit
 * Fabrika e sheqerit
 * Fabrika e miellit
 * Fabrika e pijeve minerale
 * Termocentrali i energjisë Radavc

Demografia
Popullsia e qytetit vlerësohet rreth 250.000 banorë. Numri i banorëve është rritur ndjeshëm për shkak të shpërnguljeve në qytet me rastin e shkatërrimit të fshatrave gjatë luftës.

Kultura
Komuna e Pejës, në kohën e masave të dhunëshme serbe të viteve 1990-1999, ka pasur 6 biblioteka publike me 87.212 libra. Biblioteka kryesore ka pasur 64.231 libra, derisa degët e saj për rrethet Vitomiricë, Baran, Tërstenik, Zahaq dhe Gorazhdec kanë pasur koleksione prej 22.981 librash.

Si pasojë e masave të dhunëshme (1990-1999) dhe luftës serbe, 4 biblioteka me 20.171 libra janë zhdukur dhe vetëm biblioteka e qytetit të Pejës dhe ajo në Gorazhdec (që pothuajse plotësisht ka qenë e mbushur me libra serbo-kroate) kanë mbijetuar.


 * Shkollat fillore:"8 Marsi",...
 * Gjimnazi "Bedri Pejani",
 * Fakulteti i Shkencave të Aplikuara të Biznesit

Veshje karakteristike të Rugoves e të Rrafshit të Dukagjinit mund te vizitohen në Muzeun Kombëtar të traditës shqiptare në Pejë, pranë sheshit "Haxhi Zeka".

Personalitete të Pejës

 * Haxhi Zeka
 * Ali Kelmendi
 * Ekrem Kryeziu
 * Timo Flloko
 * Faruk Begolli
 * Agim Çeku
 * Abdurrahman Nokshiqi
 * Riza Sapunxhiu
 * Et'hem Çeku
 * Ramadan Krasniqi
 * Ali Hadri
 * Enver Beqiri
 * Edmond Beqiri

Politika

 * Partitë politike dominuese: LDK, AAK, PDK.


 * Baza kryesore e KFOR-it italian për Rrafshin e Dukagjinit.

Të tjera
Telekomunikacioni Transporti Ushtria Pushime

Shiko dhe këtë

 * Foto galeria

Burim i të dhënave

 * Dokumente të OSCE-së të gjetura në internet në vitin 2006, për profilet e komunave të Kosovës: mik/2005/02/1197_en.pdf
 * Dokumente të Rrjetës Elektronike të Organizatave Mjedisore Kosovare - Sharri.net 2006: peja.pdf
 * Dokumente të Postës dhe Telekomit Kosovës të gjetura në internet 2006:KodePostare.pdf
 * Dokumente të Misionit të Bibliotekës së Kosovës të gjetura në internet në vitin 2006: Raporti i IFLA-s/FAIFE-së, prill 2000: Anex 3

Lidhje të jashtme

 * KK Pejë
 * Association of Kosovo Municipalities - Asociacioni i Komunave të Kosovës


 * Profile of Pejë .pdf
 * OSCE Profile of Pejë .html
 * Rrjeta Elektronike e Organizatave Mjedisore Kosovare - Peja - sharri.net
 * Organizata Internacionale e emigrimit
 * IFLA - International Federation of Library Associations and Institutions - raport para dhe pas luftës - anglisht

Peja Peć Peć Peć Peja

Пећ