Filipinet

Filipinet - janë një bashkësi e ishujve që përbëjnë një shtet në oqeani. Zënë një sipërfaqe prej 300 000 km2 dhe në vitin 1977 kishte 45,028 milion banorë. Kryeqytet i republikës është Manila (Quezon City). Gjuhë zyrtare është gjuha Filipinezëve që nga 1794-ta, ndërsa si gjuhë e arsimit dhe ekonomisë përdoren anglishtja dhe spanjishtja. Peso (P) është njësi monetare me qindarkën e saj centavos (c).

Politika


Sipas kushtetutës është republikë presidenciale. Kushtetuta e nxjerr më 14 maj 1935 është ç'fuqizuar nga presidenti Marcos në shtator të 1972-ës dhe është vendosur gjendja e jashtëzakonshme ushtarake. Pas nxjerrjes së kushtetutës së re më 7 prill 1973, ai mbetet më tej president me të drejta të pakufizuara (merr përsipër edhe nxjerrën e ligjeve) për kohë të pacaktuar. Si përfaqësuese e popullit, më 7 prill 1978, u zgjodh kuvendi kalimtar prej 200 delegatëve. Ky kuvend kishte drejt nxjerre të ligje të përkohshme kalimtare.

Njësitë administrative


Deri rreth viteve '80-ta, administrimi i shtetit bëhet në 12 regjione pjesërisht autonome me 67 provinca.

Sipas të dhënave të fundit, tani hapësira e Filipineve ndahet në tri zona gjeografike të quajtura Luzon, Visayas, dhe Mindanao. Këto zona gjeografike ndahen në regjione, provinca, 118-të qytete, komuna dhe 41,994 njësi të quajtura barangay-et.

Zyrat qendrore të qeverisë operojnë në nivele regjionale edhe për provincat. Regjionet nuk paraqesin subjekte por janë infrastruktura administrative të provincave për këtë edhe nuk kanë ndonjë qeverisje përveç Regjionit Autonom në Mindanao - në myslimane.

Në vitin 2006 janë bërë propozime për të krijuar pesë mbi regjione ekonomike për të përforcuar zhvillimin ekonomik në disa pjesë. ¹ Pasi që janë të ngjashme me qendrën. ² Formuar nga regjioni Southern Tagalog, apo Regjion IV. ³ Palawan nga Regjion IV-B e njohur si MIMAROPA në Regjion VI.

Gjeografia


Pellgu i Filipine përbëhet nga 7100 ujdhesa, nga të cilat 4 300 janë të pa emra dhe të pa banuara. Dy ujdhesat e mëdha, Luzo dhe Mindanao përbëjnë 2/3 e sipërfaqes së tokës. Ujërat në mes të ujdhesave i takojnë territorit të shtetit të Filipineve. Në lindje të Mindanaosë dhe Samarësndodhet gropa Filipineze.

Filipinet përbëhen nga tri hapësira gjeografike të mëdha: 1) Luzon - me Mindoro dhe Palawan,2) Ujdhesat Visayan - me 7 krye-ujdhesat e tyre: Masbate, Panay, Negros, Cebu, Bohol, Samar, Leyete dhe 3) Mindamao - me pellgun Sulu.

Brendia e ujdhesave është e dendur me shkëmbinjë të cilët arrijnë pikën më të lartë në vullkanin e quajtur Mount Apo - 2 954m, në Mindanosë. Vullkane tjera të veçuara janë dhe vullkanet: Arayat, Isarog, Taal, Pangasun, Cagua, Mayon, Bulusan, dhe Balut.

Filipinet kanë 6 laguna të mëdha të cilat quhen: Laguna de Bay, Lana, Taal, Mainit, Naujan dhe Buluan, si dhe 53 liqe të vegjël.

Kima. Filipinet ndodhen në tropet e brendshme. Dy hapësirat gjeografike, Luzon dhe Visayan, në verë shpesh përfshihen nga furtuna ''Tajfun. Dallimi i klimës është i madh në mes të lindjes dhe perëndimit të vendit, ana lindore përfshihet nga të reshura të ashpra e të shpeshta ndërsa dimri në anën veri-lindore është dimër karakteristikë për vendet e oqeanit indian. Përjashta rripit të tajfunit ndodhet Mindanao dhe ka klimë ekuatoriale - pyje të dendura, xhungël. Shpërndarja e gjelbërimit i shkon përshtati zonave të klimës. Ana perëndimore, e cila në dimër ka klimë të thatë është pjesërisht me pyje të ulëta.

Demografia


Ka një popullsi të përzierë, ku veçohen popujt e farës së racës së mongolëve jugor - indonezid, palemongolid, të njohur si filipinezë. Grupet më të mëdha të këtyre, që përbëjnë 50% të popullsisë janë të njohur nën emrat: visaja - sipas ujdhesës ku jetojnë, tagalen - që jetojnë në hapësirat Luzon dhe Mindoro; iokano - që jetojnë në veri-perëndim të Luzon-ës; Po ashtu në Luzon jetojnë edhe numër i vogël i atyre që hynë në grupin Negritos - Areta. Në qytete, kryesisht jetojnë kinezët, amerikanët e largët, spanjollët, arabët dhe pjesëtar të popujve të ardhur nga India.

Dendësia e popullsisë dallon nga ujdhesa në ujdhesë. Mesatarja e vendit më 1970 ishte : 122,4 banorë për k,2. Në provinca, mesatarja ishte si vijon: La Union 250,3; Pamganga 416; Cavite 404; Rizal 1530; Fush-Agusan 19,5; Palawan 15,9. Gjatë viteve '70-ta, shtimi natyrorë i popullsisë ishte në një shkallë të lartë. Nga 1948-ta, kur i kishte 19,2 milion deri më 1973, është dyfishuar numri i banorëve në 40,2 milion. Shtimi natyror vjetor i popullsisë ishte 3,01%. Ka popullsi të re, 5% nën moshën 20 vjeçare.

Kultura


* Telekomunikacioni * Transporti * Ushtria Obligimi ushtarak zbatohet sipas seleksionimit. Numri i përgjithshëm i trupave të armatosura, ishte 99 000 (rreth 1980): 63 000 trupa tokësore; 16 000 trupa në flotë ajrore me 111 aeroplan luftarak; flota detare përbëhej nga 20 000 trupa me 19 fregata korvet dhe 192 njësi të vogla. Forcat paramilitare përbëheshin nga 65 000 polic e milic. * Pushime

Lidhje të jashtme

 * Qeveria	:www.gov.ph
 * Kryetari	:www.op.gov.ph
 * Parlamenti	:www.senate.gov.ph-www.congress.gov.ph
 * Ministria	:
 * www.dfa.gov.ph(ministria e punve te jashtme)
 * www.supremecourt.gov.ph(gjyqi suprem)
 * www.comelec.gov.ph(komisioni elektroral)
 * www.wowphilippines.com.ph - (ministria e turizmit)
 * www.afp.mil.ph - (ministria e mbrojtjes)


 * Gazeta elektronike


 * Philippine Daily Inquirer and GMA News
 * ABS-CBN News
 * Philippine Star
 * The Manila Bulletin Online
 * The Manila Times Online
 * Sun Star Network Online
 * The Daily Tribune Online
 * Malaya Online
 * Today Online
 * Kabayan Online

Filippyne Philippinen Filipinas الفلبين arz:الفلبين Filipines Filippin Fėlėpinā Filipinas Філіпіны Філіпіны Филипини ফিলিপাইন ཧྥི་ལེའི་པིན ফিলিপাইন Filipinez Filipini Filipines cbk-zam:Filipinas Pilipinas crh:Filippinler Filipíny Филиппин Pilipinas Filippinerne Philippinen Filipin ފިލިޕީންސް Φιλιππίνες Philippines Filipinoj Filipinas Filipiinid Filipinak fa:فیلیپین Filippiinit Filipsoyggjar Philippines Felipines Filipinen Na hOileáin Fhilipíneacha Na h-Eileanan Filipineach Filipinas - Pilipinas Ny h-Ellanyn Phillippeenagh Fî-li̍t-pîn הפיליפינים फ़िलिपीन्स Filipini hsb:Philippiny Filipin Fülöp-szigetek Philippinas Filipina Filipines Filipinas Filipini Filippseyjar Filippine フィリピン Filipina ფილიპინები Филиппиндер ហ្វីលីពីន ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್ 필리핀 फिलिपीन्स Filîpîn Филиппинъяс Filipinys Philippinae Philippinen Filipiene Filippinn-e Filipinai Filipīnas Filipina Филипини ഫിലിപ്പീന്‍സ് फिलिपाईन्स Filipina Filipinah Philippinen Filipijnen Filippinane Filippinene nov:Filipines Filipinas Filipinas Filipinas Filipiny Filipin-e فلپاين Filipinas Philipinakuna Filipine Филиппины फिलिपीन्स Filippiinnat Filipini Philippines Filipíny Filipini Filipaina Филипини Pilipina Filippinerna Ufilipino szl:Filipiny பிலிப்பைன்ஸ் ఫిలిప్పీన్స్ Filipinas Филиппин ประเทศฟิลิปปินส์ Filippinler Pilipinas Ol Pilipin Filipinler Филиппин Філіппіни فلپائن Philippines Filipuäns Pilipinas wuu:菲律宾 פיליפינען 菲律宾 菲律賓 Hui-li̍p-pin 菲律賓