Projeksionet hartografike

Zhvillimi historik i projeksioneve hartografike shkon parale me zhvillimin e hartografisë dhe përpilimin e hartave. Me zhvillimin e shkencës dhe teknologjisë parqitet nevoja e zhvillimit të llojllojshmërisë së përmbajtjes së hartave, si për nga shkalla dhe dedikimi, me këtë rast rritet nevoja e përsosshmërisë së projeksioneve hartografike dhe elementeve matematike në harta.

Projeksioni më i vjetër hartografik është ai gnomatik (qendrorë), autor i të cilit projeksion ishte Talesi (639 - 548), i cili është shfrytëzuar për përilimin e hartës së yjeve në qiell. Mandej na paraqitet projeksioni ortografik i Apolonit (262-190) dhe atë stereografik dhe projeksionit të thjeshtë konik të Hiparit.

Kulminacionin e vet të zhvillimit hartografia e arriti në kohën e Romës së vjetër me përpjekjet e matematicientit të Aleksandrisë Ptolemeu (90 - 168), i cili propozoi dhe përpiloi dy projeksione të reja hartografike (projeksioni konik ekuidistant dhe ekuivalent) të cilët përdoren edhe sot. Hartografia e mesjetës karakterizohet me zbulimin e teknikës së vulosjes, e cila është përdorur për zgjidhjen e problemeve të reprodukimit në hartografi. Hartografia mesjetare është e njohur me projeksionin konform cilindrik përpilues i të cilit është Gerhard Kremer Merkator (1512 - 1594).

Etapa e katërt është radhitur në etapë të zhvillimit intenziv rreth aplikimit dhe përpunimit të hartave topografike me shkallë të madhe. Hartat topografike janë përpunuar me prijeksionin cilindrik ekvidistant dhe projeksionit konik joperspektiv. Kjo është koha e matematicientëve të cilëve iu ka interesuar teorija e projeksioneve hartografike ndër të cilët më të njohurit janë :
 * Logran (1736 - 1813) i cili ka përpunu bazat themelore të projeksionit conform jopërsepktiv.
 * Lambert (1728 - 1777) është i njohur me projeksionin conform konik, i cili për një kohë të gjatë është shfrytëzuar si projeksion shtetërorë në vendet frankofone.
 * Ojler (1707 - 1783) është themelues i projeksionit konik ekvivalent.

Këtë periudhë e shënon edhe teorija e përgjishme pë rparaqitjen konformne nga një sipërfaqe në tjetrën, thmelues I së cilës ëhit shkencëtari gjerman Karl Fridrig Gaus (1777 - 1855). Në kuadër të teorisësë përmendur, Gaus Krygeri vendosi bazat e projeksionit të tërthort konformn cilindrik, i cili ëhit projeksioni më i përdorur is projeksion shtetërorë në shum shtete.

Projeksionet e përmendura pa ndryshime të mëdha janë përkrahë is pjesë përbërëse të sistemit projektiv botërorë, ku prej atëherë njihet si Projeksion Transvers Univerzal i Merkatorit (PTUM) Me zvillimin e teknikës kompjuterike shkenca e hartografisë dhe teorija e projeksioneve hartografike është përballur me terme të reja gjat studimit dhe hulumtimit. Të arriturat rekorde të shkencës dhe teknikës, në periudhën më të re erdhi deri te zhvillimin i sistemit gjeoinformativ, dhedhe aplikimi i detektimit nga largësia për dhënjën einformatave në hartat digjitale.