Relativiteti

Për ta përcjellë manifestimin e një ngjarjeje apo dukurie siç është psh. lëvizja e një trupi,duhet të ekzistonë sistem referent (SR) i koordibatave. Të mendojmë dy SR prej të cilëve njëri është në lëvizje e tjetri është në qetësi. Këto dy sisteme vështrojne të njëtën dukuri.

Në bazë të relativitetit ato përjetojnë të njejtën dukuri në forma të ndryshme. Nga logjika e shëndoshë e dimë që ajo që është e bukur për mua, për juve munde të jetë e shëmtuar, pra gjë relative.

Relativiteti Special

Kur sistemet referente në fjalë (SR) lëvizin me shpejtësi konstante apo zero pra nuk lëvizin në mënyrë të nxituar themi që levizin në mënyrë inerciale. Në bazë të teorisë speciale të relativitetit të gjitha ligjet fizike janë të njëta në sisteme inerciale, ky është postulati i parë i kësojë teorie. Postullati i dytë thotë që '''shpejtësia e lëvizjes së dritës në vakum është konstante (C= 300 000 km/s)në të tëgjitha SR.

Teoria e përgjitheshme e relativitetit

Isak Njuton zbuloi që forca e gravitacionit qeverisë lëvizjen apo bashkëtërheqjen e trupave. Toka e tërheq mollën që gjendet në një degë, nga se fusha gravitacionale e tokës vepron me forcë në mollen. Arsyeja pse molla lëvizë me nzitim g kah toka ( toka nuk levizë me nxitim të dukshëm kah molla) bazohet në faktin që molla ka masë të vogel. Sa më e madhe të jetë masa qa më i madhë është edhe intenziteti i fushës gravitacionale.

Albert Einstein në kuadër të torsë së përgjitheshme të realitetit thot që hapsira për rreth objektit me masë të madhe siç është toka apo yjet e të tjerë, duhet të mendohet si sistem (x,y, z, t) në formë të një rrjete. Kur një trup siç është molla gjendet në këtë rrjetë ajo shkon kah trupi në masë të madhe në bazë të faktit që hapsira apo rrjeta e përmendur për rreth është e lakuar apo lugore. Kjo formë lugore apo konkave e hapsirës për rreth trupave me masë shum të madhe sipas teorisë së përgjitheshme të relativitetit bën lëvizjen rapide të trupave që kan fatin të jen në horizontin e trupit me masë më te madhe. Ekzistenca e vrimave të zeza është e bazuar me këtë sqarim.

I) Për ta përcjellë manifestimin e një ngjarjeje apo dukurie siç është psh. lëvizja e një trupi,duhet të ekzistonë sistem referent (SR) i koordibatave. Të mendojmë dy SR prej të cilëve njëri është në lëvizje e tjetri është në qetësi. Këto dy sisteme vështrojne të njëtën dukuri. .......................................................................................................... Neqoftese dy objekte jan ne levizje,njeri me shpejtesi e tjetri ne kembe,atehere ai me shpejtesi do ti shohi gjerat ma shpejte se ky ne kembe,ndersa ndryshimi qendron se i pari mundet vetem kohen ta perfitoi e mos te lodhet duke i pare gjerat qe e rrethojne. II) Në bazë të relativitetit ato përjetojnë të njejtën dukuri në forma të ndryshme. Nga logjika e shëndoshë e dimë që ajo që është e bukur për mua, për juve munde të jetë e shëmtuar, pra gjë relative. ............................................................................................... Neqoftese dikujt gjerat e shikuara i duken te mira e dikujte po te njejtat gjera te shemtuara,ketu nuk kemi te bejm me njeriun sepse e embla eshte e embel e therta e therte,e nese e bejme dallimin qe gjerat i shohin ndryshe njerezit e shtazet ndryshe kjo eshte e vertete,sepse gjarperi sendet i njeh permjet temperatures dhe ne forme tjeter.Nese e kemi fjalen tek perfytyrimet atehere ndryshon esenca e dijes,sepse nese mendojm per buke kur jemi te uritur,duhet te perfytyron se si kemi mundesi te vim gjere tek buka,apo nese nje popull ska pavaresin,ai popull duhet te mendoi se si tjeret kan liri e ne si duhet ta pervetsojme pavaresin!Kjo eshte teorija e relativitetit. Sipas teoris se Einstenit trupat me mase te madhe terheqin trupat e vegjel rreth vetes e vertete eshte por me randesi eshte qe trupat qe leshojn temperature nga trupi tyre mos tu largohet por ti ketheht nga nje distance e duhur prape ne vetevete qe mos ta hargjoi energjin dhe te behet i perjetshem ne kete menyre Nese sipas Eistanit trupat e vegjel shkojn ka masa e madhe,edhe popujt e vegjel shkrihen ne popuj te medhenje!!Por nese nje popull te madhe e ndajn ne pjese siq eshte ndare ilirija,keto copa do behen asteroide per poujt e tjere dhe nese ka perplasje te medhaja do tu kanoset rreziku njerit a tjetrit.

H.L.Kuçi