Teherani

Teherani (tʰehˈɾɒn; presisht: تهران Tehrān) është kryeqyteti i Iranit dhe qendra e Provincës së Teheranit. Ky qytet ka (sipas te dhënave të vitit 2006) 7,354,000 banorë dhe 658 km2 hapësirë gjeografike.

Më shumë se gjysma e industrisë së Iranit është e bazuar në Teheran. Kjo industri përfshinë prodhimin e automobilave, elektronikës dhe paisjeve elektrike, prodhim të armatimit, tekstilit, prodhimet ndërtimore si dhe prodhime kimike. Gjithashtu është qendër botërore e shitjes së shtrojeve për dysheme dhe mobiljeve.

Etimologjia
Ka teori të ndryshme mbi origjinën e emrit Tehran (sq..Teheran).

Faqja zyrtaree qytetit të Teheranit shkruan se emri "Tehran" vie nga fjalët persiane "Tah" që don të thotë "fund ose fund (në thellësi)" dhe "Ran" që don të thotë "tatëpjetë mali" - që në përkthim të drejtpërdrejt i bie, fund i tatëpjetës së malit. Kjo i bie bazuar në pozitën gjeografike të qytetit, e që ky sqarim mund të jet më i përafërti me të vërtetën e origjinës së emrit (دامنه ی بین دو کوه).

Teoria e dytë thot se fjala "Tehran" është e nxjerrur nga fjala Tiran/Tirgan, "Qëndrimi i Tir-it" (Tir është të qenit Zoroastrian hyjni e njejtë sikur në Mitologjinë Romake, Mekuri).

Teoria e tretë është se Tehran don të thotë "vend i nxehtë", si antonim i kuptimit "vend i ftohtë" (p.sh. Shemiran)— hapsira më e ftohtë në Teheranin verior. Disa tekste në këtë këndvështrim e shpjegojnë se fjala Tehran në gjuhën perse do të thotë "fund i nxehtë i malit" (دامنه گرم).

Historia
thumb|right|200px|[[Sheshi Azadi është momentalisht simbol i Teheranit.]] thumb|right|200px|Khalvat [[Karim Khan Zand|Karimkhani.]] thumb|160px|Borj-e Sefid (Kulla e bardhë) në [[Pasdaran]]

Qyteti modern
Kulla Azadi është ndërtesa e parë së cilës vizitorët i bien për rreth duke arritur nga Aeroporti Ndërkombëtarë Mehrabad, Teheran. Kulla është bërë një ikonë e qytetit dhe simboli kombëtar për Iranin.

Struktura e qytetit
Teherani është i ndarë në 22 qarqe, ku secili qark është qendër në vete administrative. Sëbashku me këto 22 qarqe qyteti ka këto lagje: Abbas Abad, Afsariyeh, Amir Abad, Bagh Feiz, Baharestan, Darakeh, Darband, Dardasht, Dar Abad, Darrous, Dehkadeh Olampik, Ekhtiyariyeh, Elahiyeh, Evin, Farmanieh, Gheitariye, Gholhak, Gisha, Gomrok, Hasan Abad, Jamaran, Jannat Abad, Javadiyeh, Jomhuri, Jordan, Lavizan, Narmak, Navvab, Nazi Abad, Niavaran, Park-e Shahr, Pasdaran, Punak, Ray, Sa'adat Abad, Sadeghiyeh,Sohravardi, Shahrara, Shahr-e ziba, Shahrak-e Gharb, Shemiran, Tajrish, Tehranpars, Vanak, Velenjak, Yaft Abad, Yusef Abad, Zafaraniyeh, etj.

Për më shumë shih listën

Teherani i vjetër
Disa nga lagjet më të vjetra të Teheranit janë: Udlajan, Sangelaj, Bazaar, Chaleh Meydan dhe Doulat. Chaleh Meydan është lagjeja më e vjetër e qytetit.

Ekonomia
Rreth 30% e sektorit publik të fuqisë puntore dhe 45% të industrisë së rëndë të Iranit janë të përqëndruara në Teheran dhe gati gjysma e këtyre punëtorëve punojnë për qeverinë.

Qendra fetare

 * Xhamia e Sulltanit, ndërtuar nga Fath Ali Shah
 * Xhamia Atiq, ndërtuar në vitin 1663.
 * Xhamia Mo'ezz o-dowleh, ndërtuar nga Fath Ali Shah
 * Xhamia Haj Seyd Azizollah, ndërtuar nga Fath Ali Shah
 * Xhamia Al-javad mosque, xhamia e parë moderne në Iran.
 * Xhamia The Old Sepahsalar.
 * Xhamia e Re Sepahsalar (Madreseh e Motahari)
 * Xhamia Filsuf o-dowleh, Qajar era
 * Xhamia Moshir ol-Saltaneh, Qajar era
 * Xhamia Mo'ayyer ol-Mamalik, Qajar era
 * Shahr Banu Mausoleum etj.

Qytetet e motërzuara

 * [[Image:Flag of the United States.svg|20px|]] Los Angeles, ShBA
 * [[Image:Flag of Cuba.svg|20px|]] Havana, Kuba (2001)
 * [[Image:Flag of South Africa.svg|20px|]] Pretoria, Afrika Jugore (planned 2002)
 * [[Image:Flag of Venezuela.svg|20px|]] Caracas, Venecuela (2005)
 * [[Image:Flag of the People's Republic of China.svg|20px|]] Beijing, Kina (planned 2006)
 * 🇧🇾 Minsk, Bjellorusia (2006)
 * [[Image:Flag of Tajikistan.svg|20px|]] Dushanbe, Taxhikistani
 * [[Image:Flag_of_Pakistan.svg|20px| ]] Lahore, Pakistani

Zyrtare

 * Tehran Municipality website (ANG)
 * Tehran Geographic Information Center (ANG)
 * Tehran's Islamic City Council (PER)
 * Tehran Traffic Control Center (ANG)
 * Information Center of Tehran Bussinesses and Locales (ANG)

Teheran ቴህራን Teherán طهران ܛܗܪܐܢ arz:طهران تهران Teherans Техеран তেহরান ཐེ་ཧེ་རན Tehran Teheran Teheran Tehrān crh:Tehran Teherán Тегеран Tehran Teheran Teheran Tehran Τεχεράνη Tehran Tehrano Teherán Teheran Teheran fa:تهران Teheran Teheran Téhéran Teheran Tehran Teherán - تهران טהראן तेहरान Teheran Teheran Teherán Թեհրան Teheran Tehran Teheran Teheran テヘラン თეირანი ತೆಹ್ರಾನ್ 테헤란 Tehran Teheranum Teheran Teheran Teheran Teheranas Teherāna Техеран ടെഹ്റാന്‍ Тегеран तेहरान Teheran mzn:تهرون Teheran Teheran Teheran nov:Teran Teheran Тæхран Teheran Teheran Teerã Teheran Teheran Тегеран sah:Тегеран Teheran Teheran Teheran Tehran Teherán Teheran Техеран Teheran Tehran szl:Teheran தெஹ்ரான் టెహరాన్ Теҳрон เตหะราน Tehrān Tahran Тегеран تہران Tehran Tehran Tehran wuu:德黑兰 טעהראן 德黑蘭市