Evropa Perëndimore

Evropa Perëndimre është regjioni më i zhvilluar i Evropës. Përbëhet nga gjashtë shtete të Unionit Evropiann dhe Monakos. 300px|thumb| right| Evropa PerëndimoreMbretëria e Bashkuar, Irlanda, Holanda, Belgjika, Luksemburgu, Franca dhe Monako.

Pozita gjeografike
Evropa Perëndimore me tërë pjesën e saj del në Oqeanin Atlantik, andaj shpesh në literaturën gjeografike quhet regjion i Atlantikut. Evropa Perëndimore ka shtrirje meridionale prej Skocisë në veri, deri te Spanja, në jug.

Evropa Perëndimore përshkak të pozitës së saj quhet edhe ” dritarja e Evropës në botë”.

Evropa Perëndimore ka pozitë të përshtatshme gjeografike. Këtë pozitë e ka shfrytëzuar që nga zbulimet e mëdha gjeografike, kur komunikacioni detar kaloi prej Mesdheut në Atlantik. Jeta e popujve që dalin në Oqeanin Atlantik është e lidhur me detin.

Evropa Perëndimore zë 9% të sipërfaqës dhe 20 % të popullsisë së Evropës në tërësi.

Veçoritë fiziko-gjeografike
Begdeti i ishujve britanik karakterizohet me coptim të theksuar, e cila është shkaktuar me ngritjen dhe uljen e shpesht të bregdetit. Vetëm bregdeti i Norvegjisë është më i përthyer se ai i ishujve britanik.Të gjitha këto foma të coptuara të bregdetit  ka ndikuar ozitivisht në lidhëmërinë e Britanisë së Madhe  me pjesët e tjera të të botës. Përgjat bregdetit janë formuar gjire në të cilët derdhen lumenjtë me gryka të estuareve. Format të tilla të grykave  më të njohura janë nëlumin Themzë, Humber Severn, Mersey dhe Clude.

Një ndër karakteristikat positive të lumenjëve të Britanisë së Madhe është paraqitja e baticës. Në Themzë ajo arrinë 6 m, ndërsa në Gjirin e Bristolit edhe 12 m.

Relievi
Në morfologjinë e relievit dallohen mallet në të cilat mbizotrojnë formacionet e vjetra gjeologjike. Për ndryshim prej pjesës së ulët të fushës në të cilën janë me ndërtim mëtë ri gjeologjik.

Hapsirën malore e bëjnë pjesa veriore dhe perëndimore e Britanisë së Madhe, në të cilën mbizotrojnë malet e ulëta mesatare, të coptuara nga luginat e depresionet në një sisem pllajash dhe masivesh në formë kubesh. Malet e ngritura rrallëherë kalojnë lartësinë mbi 1000 m. Pjesën më të lartë të rrafshnaltës së Skocisë veriore e bëjnë malet Grampian, në të cilat është pika më e lartë e Britanisë së Madhe, Ben Nevis 1343 m.

Në pjesën qendrore të Britanisë së Madhe  janë malet Penine dhe ato Cambrian si pjesë më të ngritura të relievit, ndërsa nga ana perëndimore vazhdojnë malet Kembriane që, duke shkuar nga jugperëndimi, arrijnë në gadiahullin Kurnel. Si pjesë më të ngritura kan ëenë nën ndikimi të drejtëpërdrjet të fuqive ekzogjene, që kësaj pjese ia kan dhënë karakteristikën themelore me format e llojllojshme të krijuara.Në ndrrimin e relievit inicial ka kontribuar posaqërisht akullzimi i kuaternarit. Në Skoci masat e akullit nën influencën e pjerrtësisë kanë lëvizur në drejtim të perëndimit, duke formuar kështu fjorde të thella. Përkundër kësaj, në pjesën tjetër të Anglisë janë depozituar shtresat e trasha morenike.

Klima
Klima e Evropës Perëndimore është nën ndikimin e detit dhe rrymës së Golfit. Evropa Perëndimore ka klimë oqeanike, e cila dallohet me vera të freskëta, e dimra të butë, me mjaft të reshura gjatë tërë vitit. Rryma e Golfit gjatë tërë bregdetit të Atlantikut sjell ujra të ngrohta, kurse erërat përëndimore e bartin avullin e ujit kah toka, duke sjellë mot të ndryshueshëm me vranësira dhe të reshura. Dallimet mes temperatuave verore e dimrore nuk janë të mëdha. Mjegullat e shpeshta dimrit pengojnë komunikacinin si në tokë, ashtu edhe në det. Edhe përgjat bregdetit të Norvegjisë klima është oqeanike, kurse në brendi të Gadishullit merr edhe veçori kontinentale. Në malet e lata të Skandinavisë dhe në skajin verior të Evropës, klima është polare.

Hidrografia
Evrpa Perëndimore ka nji rrjetë të dendur të lumenjëve, memjaft ujë që rrjedhin ngadal. Lumenjtë më të njohur janë: Temza, Sena, Shelda, Loara Garona, Masi etj.

Demografia
Veçori e përgjithshme e vendeve të Evropës Perëndimore është dendësia e madhe e popullsisë, që shpeshherë i kalon 200 b/km2.

Megjithatë edhe në Evropën Perëndimore ka dallime të mëdha në dendësinë e popullsisë. P.sh. Anglia është shumë më e banuar se Skocia dhe se Irlanda, pastaj më e dendur është Holanda e Belgjika se Franca etj. Pjesët më të banuara janë ato ku janë përqendruar objektet ekonomiko-industriale, rrethina e qyteteve të mëdha  dhe viset me tokë të plleshme. Zhvillimi i industrisë në një periudhë të gjatë ka ndikuar në zhvillimin e qyteteve të vjetra  dhe në ngritjen e qyteteve të reja. Ky proces ka ndikuar në migrimin e popullsisë fshat qytet, andaj në vendet e Evropës Perëndimore pjesa dërmuese e popullsisë  jeton në qytete.

Veçori tjetër e popullsisë së Evropës Perëndimore është emigrimi në SHBA dhe në kontinentet tjera  në 200 – 300 vjetët e fundit sidomos prej pjesës së dytë të shekullit XIX. Niveli i lartë izhvllimit ekonomik dhe shtimi i ulët kan shkaktuar mungesën e fuqisë puntore, e cilaka migruar prej shum vendeve të Evropës dhe të botës Azisë e AfrikaAfrikës.

Shtimi natyror i popullsisë së vendeve të Evropës Perëndimore është i vogël, por nivei arsimorë e kulturor ipopullsisë i lartë. Këto vende kanë pasur shtim të lartë të popullsisë në fazën e zhvillimit  të industrisë  kur ishin kërkesa të mëdha për fuqinë puntore.

Shih edhe
Europa Ozidental أوروبا الغربية Заходняя Еўропа Заходняя Эўропа Западна Европа Zapadna Evropa Europa Occidental Západní Evropa Хĕвеланăç енчи Европа Gorllewin Ewrop Vesteuropa Westeuropa Western Europe Okcidenta Eŭropo Europa Occidental Lääne-Euroopa Mendebaldeko Europa fa:اروپای غربی Länsi-Eurooppa Europe de l'Ouest Eropa du Ponant West-Jeropa Europa Occidental Yn Oarpey Heear מערב אירופה Zapadna Europa Nyugat-Európa Eropa Barat Vestur-Evrópa Europa occidentale 西ヨーロッパ Eropah Kulon დასავლეთი ევროპა ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೋಪ್ 서유럽 Ewropaya Rojava Vakarų Europa Rietumeiropa Западна Европа Eropah Barat West-Europa West-Europa Vest-Europa Vest-Europa Euròpa Occidentala Europa Zachodnia Europa ocidental Europa de Vest Западная Европа Wastren Europe Zapadna Evropa Western Europe Západná Európa Zahodna Evropa Западна Европа Västeuropa Ulaya ya Magharibi ยุโรปตะวันตก Batı Avrupa Західна Європа مغربی یورپ Eoropa oçidentałe Tây Âu Sowwu Tugal מערב אייראפע zea:West-Europa 西欧 西歐