Pupo Shyti

thumb|200px|Pupo Shyti Pupo Shyti, (13 prill 1918 - 13 qershor 1997)., ishte ekonomist, punonjës i shquar i administratës shtetërore.

Biografia
Pupo Shyti lindi në Vlorë më 13 prill të vitit 1918 në një familje me tradita patriotike dhe arsimdashëse. Babai i tij Ibrahim Shyti (1879-1972) si luftëtar mori pjesë në të gjitha ngjarjet e mëdha historike dhe publicistike, që kaloi Shqipëria, dhe u arrestua pesë herë nga turqit, italianët dhe gjermanët. Në vitin 1912 hapi librarinë e parë në gytetin e Vlorës.

Në Vlore përfundoi Shkollën e Mesme Tregtare. Provimet e dy viteve të tundit (klasa e shtatë dhe tetë) dhe të matures i kreu për një vit, sipas një rregulli që ishte për studentët me nota të mira. Në vitet 1931-1932 ishte në Shkollën Teknike Amerikane në Tiranë ku drejtor ishte Harry T. Fullz.

Në intervale të ndryshme kohore ai ndjeki ndjekur dhe përfundoi studimet e larta në Fakultetin e Ekonomisë Tregtare të Universitetit të Barit në Itali. Mori çdo vit çmim (premio) në lireta që Universiteti u jepte studentëve me nota të larta. Në vitin 1941 punoi në një shoqëri italiane karburantësh, gjë që i shërbeu për hartimin e doktoraturës për naftën. Më 31 janar të vitit 1946 mbrojti diplomën me një studim për naftën dhe u vlerësua me notën shkëlqyeshme (Voti Centodieci su Centodieci 110/110).

Karriera Profesionale
thumb|300px|Deledacioni shqiptar në Kinë.

Pas çlirimit te vendit Pupo Shyti vuri te gjitha forcat dhe aftësite intelektuale në funksion të zhvillimit ekonomiko-shoqëror te vëndit. Ai u angazhua me detyra të larta të administratës së larte shtetërore, fillimisht në Ministrinë e Mbrojtjes dhe me pas në Komisionin e Planit te Shtetit. Per nje periudhe te shkurter ka punuar ne sektorin bankar. Pupo Shyti nga muaji tetor 1944 deri ne maj 1946 ka gene drejtor per çeshtjet ekonomike dhe financiare ne Ministrine e Mbrojtjes me graden ‘major’. Gjate kesaj periudhe krahas veprimtarive te ndryshme me karakter ekonomiko-financiar, Pupo Shyti ka marre pjese ne disa komisone shteterore nga te cilat me kryesore jane: “Komisioni Shteteror per Rimekembjen e Vendit” (14 Maj 1945), me kryetar Sejfulla Malishoven dhe nje nga anetaret Pupo Shyti. Me 23 qershor krijohet “Komisioni Shteteror i Pensioneve” me kryetar Hasan Pulo dhe nje nga tre anetaret Pupo Shyti. Me dhjetor 1946 ne komisionin e perhershem per reperacionet e demeve te luftes, i cila ka ne perberje: Dr Pupo Shyti, ing. Andrea Xega, ing. Ismail Topçiu, ing. Qazim Xhepa, ing. Tom Truja.

thumb|400px|Pekin 1968.

Ne korrik 1946 P.Shyti kalon ne Komisionin e Planit te Shtetit. Gjate nje periudhe 30-vjeçare ne komisionin e planit te shtetit fillimisht ka pasur detyren: Shef seksioni (korrik 1946- shkurt 1947), anetar komisioni (mars 1947- janar 1948), kryetar i Deges se çmimeve dhe me vone i Financave (shkurt 1948-dhjetor 1948). Ne kete periudhe, ne kurset per kualifikimin e punonjesve te ekonomise dhe financave ka dhene mesim ne keto lende: kostoja e prodhimit, amortizimi, kontabiliteti dhe bilanci, levizja e vlerave materiale dhe financiare. Nga dhjetori 1948-1975 ka gene zv.kryetar i Komisionit te Planit te Shtetit. Ne kete institucion Pupo Shyti ne periudha te ndryshme kohore ka punuar me sektoret e investimeve dhe ndertimeve, me marredheniet ekonomike dhe tregtare me jashte, me financen dhe çmimet, me prodhimin industrial dhe tregtine e brendshme.

Vizioni i Tregtarit
Fale funksionit, aftesive profesionale dhe pervojes ne pune, Pupo Shyti ka qene ne shume delegacione qeveritare, ekonomike dhe tregtare, per marredheniet me jashte, si anetar, zv.kryetar dhe kryetar delegacioni. Ka qene pjesemarres ne pergatitjen e pothuajse te gjitha marreveshjeve 5- vjeçare ekonomike-tregtare, me klering dhe kredi me ish B.S., çekosllovakine, RD Gjermane, Polonine dhe Kinen. Ka marre pjese si anetar delegacioni qeveritar, ne disa nga mbledhjet vjetore te Keshillit Ekonomik te Ndihmes Reciproke(KNERN).Ne vitin 1961 ne Rome dhe Firence ka kryesuar bisedimet per blerjen e vaporit “Vlora” dhe per Uzinen e Prodhimit te Plehrave Azotike (e cila u ndertua ne Fier) me firmen italiane “Nuovo Pignone’.

thumb|400px|P.Shyti

Ne vitet e pas prishjes me B.S., i ka propozuar qeverise shqiptare perdorimin e ‘Leasing’-ut dhe ‘Buy-Back’-ut, per ndertimin e hidrocentraleve dhe veprave te tjera, propozim qe nuk u pranua dhe qe do t’i ndizej nje drite e zbehte jeshile ne vitin 1988. Ne qershor te vitit 1983, ka qene kryetar delegacioni per bisedime per marredhenie ekonomike tregtare ne grupin italian IRI. Bisedimet u zhvilludn ne Tirane, kryetar i pales italiane ishte Venturini (zv.drejtor i drejtorise se jashtme te grupit IRI) dhe pjesetar Foschi (drejtor ne Dalmino). Me tetor-nentor 1983 ka qene kryetar i grupit te pales shqiptare per bisedime ekonomiko tregtare ne Rome e Milano. Ne Rome u bisedua me Giusepe Rati, president i ICE-es, dhe me drejtues te firmave italiane te interesuara per shkembime tregtare, midis te cilave edhe IRI. Te tilla takime u bene edhe ne Milano.Gjate kesaj periudhe ka pasur disa takime edhe me Romano Prodin. Gjate periudhes qershor 1975— prill 1976 Pupo Shyti, per motive politike, ka qene drejtor i deges se Bankes se Shtetit Shqiptar ne Tirane. Pupo Shyti karakterizohej nga veti te veçanta: punetor i palodhur me nje shkalle te larte vullneti dhe perkushtimi, shembull per bashkepunetoret e tij si i rregullt, i sakte, metodik e me rendiment te larte ne pune. Ai gjithashtu dinte te nderonte e te respektonte, te perfitonte nga aftesite dhe eksperienca e tyre, te jepte shembullin dhe kontributin e vet per nje fryme korrekte bashkepunimi edhe me dikasteret e tjera. Pupo Shyti ka vdekur me 13 gershor 1997.