Bedri Dedja

Bedri Dedja lindi në vitin 1930 në Korçë, studioi në Moskë psikologjinë dhe pedagogjinë e letërsisë për fëmijë, është shkrimtar shqiptar. U nda nga jeta në 13 prill të vitit 2004.

Biografia
Bedri Dedja, Akademik dhe profesor në fushën e pedagogjisë dhe psikologjisë,ka qenë një personalitet shumëplanësh në krijimtarinë letrare shqiptare për të vegjëlit dhe atë shkencore për të rriturit: poet e prozator, përrallëtar e dramaturg, tregimtar e publicist, novelist e romancier, përkthyes, gazetar e kritik, studiues i psikologjisë, pedagogjisë e historisë së arsimit dhe mendimit pedagogjik shqiptar, studiues e teoricien i historisë së letërsisë shqiptare për fëmijë. Fitues i shumë çmimeve letrare, "Qytetar Nderi" i Beratit, mbajtës i "Çmimit të Republikës", "Urdhërit Naim Frashëri" dhe titullit "Mjeshtër i Madh", Bedri Deja është vlerësuar gjithashtu nga Qendra Ndërkombëtare e Biografive në Kembrixh, duke zënë vend në Vëllimin e XVI të biografive si autor i shquar i shekullit XX. Bedri Dedja ka lindur në Korçë më 20.11.1930. Shkollën fillore e kreu në Shkodër ndërsa gjimnazin e përfundoi në qytetin e Durrësit. Më pas studioi në Universitetin e Moskës dhe u diplomua shkelqyeshëm në vitin 1953 në disiplinat e pedagogjisë, psikologjisë dhe njëkohësisht të letërsisë për fëmijë. Pas përfundimit të studimeve universitare, për 40 vjet ka qenë lektor dhe Profesor titullar i lendeve të psikologjise dhe pedagogjisë në Universitetin e Tiranës dhe për një periudhë 5 vjeçare (1975-1980) edhe në Institutin e Lartë Pedagogjik të Elbasanit. Nga viti 1972 e deri sa u nda nga jeta më 13 prill 2004, ka qenë Anëtar i Akademisë së Shkencave të Republikës së Shqipërisë. Paralelisht me veprimtarinë pedagogjike, deri në vitin 1975 ai ka ushtruar edhe funksione drejtuese publike si Drejtor i Institutit të Lartë Pedagogjik Tiranë, Kryeredaktor i Revistës "Fatosi" dhe Gazetës "Mësuesi", Drejtor i Drejtorisë së Botimeve Shkollore e Drejtor i Institutit të Studimeve Pedagogjike në Ministrinë e Arsimit, Zëvendësministër i Arsimit dhe Kulturës si dhe Sekretar i Përgjithshëm Shkencor i Akademisë së Shkencave. Bedri Dedja ka qenë për shumë vjet anëtar i Shoqatës Botërore të Psikologëve, Kryetar i Shoqatë Kombëtare të Psikologëve si dhe Kryetar i Shoqatës Shqiptare të Shkrimtarëve për fëmijë. Bedri Dedja gjithashtu ka qenë anëtar i Redaksisë së përgjithshme për hartimin e Fjalorit Enciklopedik Shqiptar (1985) si dhe bashkëautor dhe redaktor përgjegjës i botimit të Akademisë së Shkencave dhe Ministrisë së Arsimit, Historia e Arsimit dhe e Mendimit Pedagogjik Shqiptar Vol. I (2003). Shume vepra të tij janë përkthyer e botuar jashtë Shqipërisë si në Maqedoni, Kosovë, Greqi, Rumani, Kinë e Zvicër.

Burimet : Kjo biografi dhe të dhënat janë bazuar në Tekstin Historia e Letërsisë Shqiptare për Fëmijë të Dr. Astrit Bishqemi, Universiteti "A.Xhuvani" Elbasan, Botimet Sejko - 2001, fq. 287-289 duke u plotësuar vetëm me të dhënat e reja dhe botimet pas vitit 2001.

Tituj të veprave
Bedri Dedja, ka botuar:

Novela:
 * Heroizmat e Fatbardh Pikaloshit (1954)
 * Një udhëtim i rrezikshëm (1961)
 * Kercënimi i thonjve kozmikë(1976)
 * Përrallëmadhja (1998)

Vëllime me tregime e përralla :
 * Përralla popullore mbi kafshët (1957)
 * Përralla e tre vëllezërve (1958)
 * Kallëzimet e gjyshe pastërtores (1960)
 * Kapiteni i shtërngatës (1970)
 * Përralla e shpatave të arta (1976)
 * Përralla e lepurit dhe e breshkës (1976)
 * Bariu i vogël në mal të thatë (1979)
 * Përralla njëmbëdhjetëkatëshe (1996)
 * Përralla të zgjedhura (1997)
 * Përrallat e Zvicrës (2002)

Vjersha dhe poema:
 * Numrat (1959)
 * Shkolla e pyllit (1967)
 * Artan Borizani dhe çeta e tij (1970)
 * Garda partizane (1972)
 * Patoku në plazh (1975)
 * Poezi të zgjedhura për fëmijë (1975)
 * Beni shkon në malësi me familje dhe shtëpi (1976)
 * Gjashtë poema për kalamaj (1976)
 * Vera, Genti e Driloni (1985)

Romane:
 * Shoku i braktisur (1957)
 * Kalamajtë e pallatit tim Vol.I (1972), Vol.II (1979)
 * Republika e 1100 çudirave (1975)
 * Nëpër korridoret e thella të Jonit (1976)
 * Met partizani (1981)
 * Si u rrit një komisar (1986)
 * Alarmet e qytetit Sdikuisht (1989)
 * Kacamicri rreth globit (1993)
 * Si katër fëmijë u bënë biznesmenë (1996)
 * Qyteti me tri kështjella (1998)
 * Sikuriada (2002)
 * Presidenti i Planetit të Kuq (2006, botuar post mortum)

Pjesë teatrale :
 * Gjyqi i Maçokut (1962)
 * Kryengritje në pallat (1972)

Publicistikë :
 * Biseda me pionierët (1986)
 * Nëpër ravat e jetës - Kujtime (2001)
 * Duke ecur kontinenteve - Përshtypje udhëtimesh (2004) ;

Përkthime nga gjuha ruse :
 * L. Tolstoi - Tregime dhe përralla për fëmijë (1954) ; Robi i Kaukazit (1959)
 * V.Majakovski - Për fëmijët (1954) ; Lexo, shëtit e fluturo (1958) ; Ç'është mirë e ç'është keq (1966)
 * N.Nosov - Tregime (1954) ; Aventurat e Dinpakut dhe shokëve të tij (1957) ;
 * M.Tuein - Aventurat e Tom Sojerit (1955)
 * A.S.Pushkin - Përralla e peshkatarit dhe e peshkut (1956) ;
 * H.K.Andersen - Përralla (1956) ;
 * M.Gorki - Jashka,Samovari (1957) ;
 * Sh.Péro - Maçoku me çizme (1958) ; Përralla ruse (1998, përshtatje e shqipërime nga 18 autorë) ;

Studime dhe vepra shkencore :
 * Edukimi i marrdhënieve të drejta midis djemve dhe vajzave në familje (1956) ;
 * Psikologjia për shkollat e mesme (1959) ;
 * Letërsia për fëmijë (1961, 1964, 1966, 1975, 1983) ;
 * Psikologjia për shkollat e larta (bashkëautor 1965, 1985, 1987) ;
 * Mbi rrugët e perfeksionimit të sistemit të sotëm të edukatës familjare (1966) ;
 * Politika dhe Pedagogjia (1967) ;
 * Tradita dhe probleme të letërsisë shqipe për fëmijë (1971) ;
 * Shënime mbi historinë e mendimit pedagogjik shqiptar (1972) ;
 * Burimet e letërsisë shqipe për fëmijë (1978) ;
 * Shkrime mbi letërsinë për fëmijë (1978) ;
 * Studime mbi problemin e metodave të të mësuarit në shkollë (1978) ;
 * Didaktika (bashkëautor 1986) ;
 * Drejt enigmave të psikikës së njeriut (1989) ;
 * Psikologjia Sociale (1990) ;
 * Sekreti i talentit (1998).

Mirënjohje

 * Profesor
 * Anëtar i Akademisë së Shkencave të Republikës së Shqipërisë
 * Laureat i Çmimit të Republikës
 * Laureat i Urdhërit "Naim Frashëri"
 * "Qytetar Nderi" i Qarkut te Beratit
 * Laureat i Titullit "Mjeshter i Madh"