Masmedia

Masmedia, mjete të komunikimit masiv drejtuar turmave (mass), ndryshe "aparatë" që organizojnë proceset e prodhimit dhe të shpërndarjes së njoftimit (informacionit) dhe atë të imagjinatës. Janë mjete të komunikimit në përmasa të mëdha nganjëherë cituar edhe me termin anglisht, mass media ose thjeshtë media. Janë mjetet nëpërmjet të cilëve bëhet e mundur shpërndarja e dijes drejt një pluraliteti marrësish ose shfrytëzuesish (populli = massa) informacioni pa dallim.

Sprehja rrjedh nga bashkimi i termit Anglez mass me fjalën latine medium, shumës media. Qoftë "medium" si dhe "media" asimilohen më se miri edhe ne gjuhën shqipe. Medium u zgjodh për shkak se gjuha angleze nuk zotërron një term me kuptim te dyfishtë të fjales "mjet" (si vegël) diçka (në këtë rast) ndërmjet autorit të mesazhit dhe marrësit.

Mjetet
Mjetet e komunikimit masiv janë:
 * Shtypi
 * Botimi
 * Kinema
 * Radio
 * Televizioni
 * Publiciteti
 * Internet

Në qoftëse përcaktojmë me fjalën "media" mjetet nëpërmjet të cilëve ndodhin proçeset e ndërmjetësimeve simbolike në nje komunitet të caktur shfrytëzuesish (të mediave), atëherë mund të pohojmë që mjeti (apo vegla) në pronësi të njeriut ka qenë, në kohërat e lashtësisë, trrupi i tijë i aftë për tu shprehur nëpërmjet gjesteve dhe tingujve. Kurse guri me të cilin njeriu i lashtë vizatonte mbi murë ka qenë "medium" i parë i jashtëm (sepse i brendshëm eshtë trupi ynë). Në vijim, zakonet e trashëguara gojarisht nga babai birit zuri fill një mekanizëm evolutiv që përcaktoi si media kryesore trre mjetet e njoftimit: teksti i shkruar, shëmbëlltyrat, tingujt.

Historiku
Për disa, masmediat e para (siç i kuptojmë sot) janë librat që egzistojnë prej shumë kohësh. Megjithatë shpërhapja e masmediave si fenomen egzaltues i përket shekullit të njëzetë. Në këtë periudhë u përhap mendimi që njoftimi duhej të vinte në të njëjtën kohë kur ai ndodh. Dmth. për të marë njoftimin brenda një brezi kohe shumë të shkurtër, gati sa të mos njehsohej koha e vërshimit të mesazhit, drejt receptimit të tijë. Pionjerë si: vëllezërit lumierë, fotografi Muybridge, të cilët dhanë hofin e parë të mediumit të kinemasë, apo italianët Nikola Tesla, Guglielmo Marconi, kanadesi Reginald Fessenden që me kërkimet e tyre mbi valët elektromagnetike sollën lindjen e kodit mors dhe si përfundim radion e parë më 23 dhjetor 1900 dhe që më pas do ta ndjekë shpikja e televizorit i cili do të jetë një nga mediumet më domethënes dhe influencues në shoqëri. Në rrjellën e shekullit të njëzetë zhvillimi dhe përhapja e gjerë e masmediave ndodhi falë progresit shkencor dhe teknollogjik. Në fakt mediat, mirëqë janë mjete për qarkullimin e njoftimit, janë edhe objekte teknollogjike me të cilët shfrytëzuesi mund të ndërveprojë. Për disa media siç është televizioni ndërveprimi nuk është i mundur. Në këtë lloj komunikimi shfrytëzuesi gjendet pasiv sepse nuk ka mundësinë të ndërveprojë me komunikuesin ngaqë njoftimi është njëdrejtimësh. Masmediat historikisht kanë qenë edhe janë pre e çensurës dhe shfrytëzimit, për propagandë dhe manipulim të opinionit të masave, nga regjime dhe diktatura. Shkëmbimi i lirë dhe pa asnjë pengesë i informacionit është një nga të drejtat themelore: e drejta për të qenë "i njoftuar" dhe e drejta "për të njoftuar".

Mediat dhe demokracia
Nga debatimet e shumta, kohët e fundit, është përhapur idea që në një shoqëri demokratike duhet të jenë të pranishme mjete të pavarura të njoftimit. Me qëllim që të informojnë qytetarët mbi argumente të cilat i përkasin qeverive apo ente ndërmarrjesh dhe institucionale. Kjo bëhet sepse qytetarët edhe pse kanë të drejtën e votës nuk do të ishin, ndryshe, të aftë ta ushtronin me një zgjedhje të ditur ku në të cilën duhet të pasqyrohen interesat dhe opinionet e tyre të vërteta. Simbas kësaj optike, në caqet e principeve themeluese të demokracive liberale, ose ndarja e fuqive, përtej egzekutivit, juridikut apo legjislativit, roli i medjave dhe i burimeve të njoftimit për qytetarët do të konsiderohej si fuqija e katërt duke e bërë autonome nga të tjerat. Kjo është e pamundur përderisa në një sistem demokratik medjat përbëjnë një nga fuqitë më influencuse në politikë dhe në ekonomi.

Problematikat e masmediave
Në rrjellën e viteve janë prodhuar një mori studimesh përsa i përket kërkimeve të efekteve që shkaktojnë medjat. Akoma sot ekspertët ndahen, sipas një definicioni të Umberto Eco, midis "apokaliptikëve" (për të cilët medjat kanë një aftësi thelbesore që është shkatërruese në krahasim me socializimin e zakonshëm) dhe "të integruarit" (të anuar më shumë në të konsiderojnë përfundimet pozitive dhe të kontrrollueshme të socializimit ndërmjet medjave).

Duhet, megjithatë, të kujtojmë që medjat për nga struktura e tyre modifikojnë thellësisht perceptimin e realitetit dhe të kulturës, sipas principit të Marshall Mcluhan ku "medium is the mesage" (mjeti është mesazhi). Sëfundi, meqë një aspekt shumë i rëndësishëm i komunikimit masiv është prodhimi në seri të mesazheve si "mall" (që shitet), i jepet një rëndësi e madhe studimit të strategjive nga të cilat prodhohen dhe shpërndahen keto "mallra", veçanërisht kur qëllimi i këtyre mesazheve (të kodifikuara që mbartin qëllimime të fshehta e që është e vështirë t'i shpëtosh) është të influencojnë idetë dhe sjelljet me qëllim që ti bindin marrësit. Si për shëmbull ajo që ndoll në komunikimin politik dhe të publicitetit.

Bibliografike

 * Giovanni Cesareo, Patrizia Rodi, Il mercato dei sogni, introduzione alle comunicazioni di massa. Bruno Mondatori 1996. 217p.; 17 cm.
 * MCLUHAN MARSHALL - FIORE QUENTIN, Medium is the message
 * Jean Baudrillard, Il sogno della merce, Antologia di scritti sulla pubblicità, Edizione Lupetti, Roma, 1994, I Triangoli.

Në Internet
إعلام Meyo de comunicazión গণমাধ্যম Mediji Mediaoù Mitjà de comunicació Média Cyfryngau torfol Massemedie Massenmedien Mass media Μέσα ενημέρωσης Medio de comunicación Amaskomunikilo Médias de masse 대중 매체 Mediji Media massa Fjölmiðill Mezzi di comunicazione תקשורת המונים Medien Žiniasklaida Media Масовни медиуми Komunikasi khalayak Massamedia マスメディア Massemedier Media Środki masowego przekazu Meios de comunicação Средства массовой информации Mass-Midia Mass media Masmédium Медији Joukkotiedotusväline Massmedier மக்கள் ஊடகம் สื่อมวลชน Basın-yayın Засоби масової інформації Midia de l'informazsion Medya 传播媒体