Syri

thumb|250px|Syri i njeriut. Syri i takon grupit të organeve shqisore, që ka të bëj me shqisën e të pamurit. Syri është një organ shumë ndjeshëm që detekton dritën (syri i thjeshtë) dhe ngjyrën (syri i komplikuar). Syri gjendet i vendosur në kokë të gjallesave, më saktësisht në zgavra të ashtit të kokës tek njerëzit dhe kafshët. Gjallesat e ndryshme kanë struktura të ndryshme ty syrit si dhe aftësi të ndryshme të të pamurit.

Trakoma
Trakomën e shkakton virusi që e sulmon mukozën e kapakëve të syrit. Trakoma bartet shumë lehtë prej një personi tek tjetri. Kjo sëmundje përhapet shumë shpejt në kushte jetësore johigjienike, duke përdorur shumë përsona një rizë apo duke përdorur mjete tjera. Nëse sëmundja nuk shërohet më kohë paraqiten deformime të rënda të kapakëve të syrit, ashtu që më vonë mund të shkaktohet edhe verbësia.

Katarakta
Shfaqet kur thjerrëza bëhet e bardhë dhe e patejdukshme. Në këto raste thjerrëza e humbë kthjelltësinë e vet. Në të shumtën e rasteve kjo sëmundje shfaqet për shkak të pleqërisë apo ndonjë sëmundje dhe rrallë trashegohet. Kjo sëmundje shkakton humbjen e terësishme apo të pjesërishme te të pamurit. Gjatë kësaj sëmundje duhet të largohet thjerrëza e patejdukshme me anë të operacionit dhe personi mund të shohë me ndihmën syzave. Bartja e syzave zëvendëson funksionin e thjerrëzes së syrit. Katarata mund të shfaqet edhe në rastet e avancuara të diabetit, sidomos në tipet e diabetit të shkaktuara nga rezistenca e receptorëve të insulinës. Në këto raste glukoza depozitohet edhe në thjerrëz apo siç quhet ndryshe kristalini. Duke qenë se qelizat e kristalinit kanë metabolizëm jo shumë të madh, ndodh që glukoza të mos përdoret krejtësisht, kështu që depozitohet.

Të metat e syrit
Kur syri është normal, ka aftësi për ta bërë grumgullimin e rrezeve të dritës në retinë dhe pastaj formohet fytyra e objektit të vërejtur. Mirpo, në disa raste te tjera, kur objekti i verejtur nuk duket plotesisht i qarte, kemi te bejme me disa te meta te syrit. Te metat e syrit janë: shkurtpamësia, largpamesia, largpamësia e pleqërisë, astigmatizimi dhe verbësia për ngjyra.

Shkurtpamësia (miopia)
Është e metë e shpeshtë e syrit që shkaktohet në rastet kur boshti i syrit (kordhokulla e syrit e zgjatur) është më i gjatë sesa te syri normal. Në ketë rast shohim qartazi vetëm objektet që janë afër, kurse ato që i kanë largë nuk i shohin qartë meqë rrezet e dritës priten përpara retinës (e jo në të). Njerëzit e tillë duhet të bartin syza me thjerrëza shpërndarëse - konkave.

Largpamësia (hipermetropia)
Hipermetropia është e kundërt me shkurtëpamësinë. Shfaqet në rastet kur boshti i syrit është i shkurtër, prandaj rrezet e dritës priten përtej retinës, kurse në lidhje me ketë edhe fytyra e objektit formohet përtej retinës. Njerëzit e tillë nuk i shohin qartë objektet e afërta por, përkundrazi ato të largëta. Njerëzit me ketë të metë duhet te bartin syza me thjerrëza përmbledhëse - konvekse.

Largpamësia e pleqërisë
Kjo është pasojë e humbjes se elasticitetit të thjerrëzes së syrit për akomodim. Kjo e metë shfaqet tek njerëzit e moshës 45-50 vjeçare. Kjo e metë e syrit manifestohet me humbjen e aftësisë së syrit për të parë mirë në afërsi. Eliminohet me bartjen e syzave me thjerrëza të forta përmbledhëse gjatë leximit.

Astigmatizimi
Kjo shfaqet kur kemi gungëzim te kornesë, gungëzim të pabarabartë të thjerrëzes së syrit. Në keto raste objektet duken te paqarta. Kjo e metë menjanohet me bartjen e syzeve me thjerrëza speciale.

Verbësia për ngjyra (Daltonizmi)
Është vertetuar se ekzistojnë njerëz të cilët dallojnë vetëm errësirën dhe dritën, kurse ngjyrat nuk i dallojnë. Këtë të metë të syrit me të clën ka lindur njeriu e quajmë verbësi e plotë për ngjyra.

Mirepo, ka persona që nuk i dallojnë vetëm disa ngjyra. më së shpeshti të kuqën dhe të gjelbërtën. Njerëzit më këtë të metë janë pjesërisht të verbër për ngjyra. Këtë dukuri e ka zbuluar fizikanti anglez Daltoni, prandaj kjo dukuri quhet daltonizëm.

Shih edhe

 * Shikimi
 * Njeriu
 * Trupi
 * Anatomia

Lidhje të jashtme
Oog ዐይን (ሥነ አካል) Güello Ēage عين ܥܝܢܐ Güeyu Nayra Göz Akis Око চোখ Lagad Oko Ull Mĕ̤k-ciŭ Oko Llygad Øje Auge Çım Μάτι Eye Okulo Ojo Silm Begi fa:چشم Silmä Silm Œil Each Ollo Tesa עין आंख Oko Szem Mata Anya Okulo Auga Occhio ᐃᔨ/iji 目 თვალი 눈 (동물) Çav Oculus A (Sënnesorgan) Lǐso Akis Око Нүд Mata Īxtelolohtli Oog (anatomie) Auga Øye Yi Цæст Mata Mata Aag Oko Olho Ñawi Ochi Глаз Occhiu Čalbmi Oko Eye Oko Oko Око Panon Öga szl:Ślypje கண் ตา Mata Göz (organ) Око آنکھ Mắt אויג Ojú 眼 Ba̍k-chiu 眼