Gjuha latine

Gjuha latine ose latinishtja është një gjuhë e lashtë indo-evropiane e cila fillimisht është folur në rajonin romak të quajtur Latium. Kjo gjuhë fitoi rëndësi të madhe si gjuha zyrtare e Perandorisë Romake. Gjithë gjuhët romake e kanë origjinën tek latinishtja dhe fjalë me prejardhje nga kjo gjuhë gjenden edhe sot në gjuhët moderne si anglishtja, italishtja, frëngjishtja, spanjishtja, rumanishtja, etj. Mendohet se 80% e fjalëve zyrtare të gjuhës angleze rrjedhin nga gjuha latine. Për më tepër që në botën perëndimore latinishtja vazhdon të jetë gjuha ndërkombëtare në shkencë dhe politikë që prej 1000 vjetësh. Gjuha latine mbetet gjuha zyrtare e Kishës Katolike, çka e bën atë gjuhën zyrtare të Vatikanit.

Latinishtja bën pjesë në grupin e gjuhëve italike.

Pas lindjes dhe lulëzimit të saj në rrjedhën e të paktën 2.200 vjetëve, latinishtja filloi ngadalë të vdesë rreth qindvjeçarit të XVI.

Historia
thumb| right|110px|Teksti më i vjetër latin, që është gjetur Para ekspansionit e kulturës romake në vendët të tjera të Evropës, Latinishtja ishte flitur vetëm në qytetin e Romës dhe në rajonin e saj (Latium). Më vonë zona e Gjuhës latine zgjeronte në tërë emprin romak. Bashkë më Greqishtën e lashtë Latinishtja ishte gjuha zyrtare në shtetin e Romës antike. Latinshtja standarde është për të dalluar nga Latinishtja e popullit. Kjo formë e gjuhës latine ishte (nëse të shiqojmë gramatikën) shumë më e lehtë, se standardja. Sidomos ushtarët e Romës (Legjionarët) e kishin flitur këtë Latnishtjen e popullit. Filologu gjerman Wilfried Stroh thotë, që Gjuha standarde latine ishte vdekur bile pas disa shekujë pas Lindjen e Krishtit. . Fakt është, që konkurrenti më i madh në atë kohë kishte qend gjuha greke antike. Sidoqoftë Latinishtja ka qend Lingua Franca e Evropës në atë kohë.

Normalisht gjuha latine ishte shkruar në formën scriptio continua, do më thonë së ndër fjalevë nuk ka pasur donjë distancë. Shkronja të vogla dhe shenja pikësimë nuk ka pas. Kështu tekstët latine janë shumë të vështira për t'i lexuar.

Këtu një shembull nga Metarmofosët e Ovidit (krijimi):

Shiko edhe

 * Alfabeti latin

Lidhje të jashtme
Efemeris Gazetë krejtësisht latinisht.

Nuntii Radio gazetë latinisht.

Forum romanum: Corpus Scriptorum Latinorum: bibliotekë tekstesh dhe përkthimesh latine.

Biblioteka latine: Mbledhje tekstesh latine: klasike, kristiane, mesjetare, dhe moderne.

Kurs i latinishtes klasike: kurs falas për mësimin e latinishtes.

Referenca
Latyn Latein ሮማይስጥ Latín Lǣden لغة لاتينية ܠܫܢܐ ܠܐܛܝܢܝܐ arz:لاتينى Llatín Latın dili Latein Luotīnu kalba Tataramon na Latin Лацінская мова Лацінская мова Латински език Latin লাতিন ভাষা Latin Latinski jezik Llatí cbk-zam:Lengua Latin Lá-dĭng-ngṳ̄ Pinulongang Latin Lingua latina Latina Лати́ньскъ ѩꙁꙑ́къ Латин чĕлхи Lladin Latin Latein Latinki Λατινική γλώσσα Latin Latina lingvo Latín Ladina keel Latin Luenga latina fa:زبان لاتین Latina Latin Latin Lenghe latine Latynsk An Laidin 拉丁語 Laideann Lingua latina Latinañe'ẽ Ladjyn Lâ-tên-ngî לטינית लातिनी भाषा hif:Latin Latinski jezik hsb:Łaćonšćina Latin nyelv Լատիներեն Lingua latin Bahasa Latin Latína Lingua latina ラテン語 Basa Latin ლათინური ენა Kilatini ಲ್ಯಾಟಿನ್ 라틴어 Zimanê latînî Latin Lingua Latina Lingua latina Latäin Latien Lengua latinn-a Latin Latina ພາສາລາແຕັງ Lotynų kalba Latīņu valoda Latina mhr:Латин йылме Латински јазик ലാറ്റിന്‍ लॅटिन भाषा Bahasa Latin Latintlahtōlli Lengua latina Latiensche Spraak Latien ल्याटिन भाषा Latijn Latin Latin nov:Latinum Latîn Latin Латинаг æвзаг Łacina Lenga latin-a pnb:لاطینی Latim Latin simi Latin Limba latină Латинский язык sah:Латыын тыла Limba latina Lingua latina Laitin leid Latinski jezik Latin language Latinčina Latinščina Латински језик stq:Latiensk Basa Latin Latin Kilatini szl:Łaćina இலத்தீன் లాటిన్ Забони лотинӣ ภาษาละติน Wikang Latin Tok Latin Latince لاتىن تىلى Латинська мова لاطینی زبان Lotin tili Łéngoa latina Latinh Latyn Latén Linatin wuu:拉丁文 לאטיין Èdè Látìnì 拉丁语 Latin-gí 拉丁話