Komuna e Pejës

Komuna e Pejës është njësi administrative në pjesën veri-perëndim të Kosovës me qendër në Peja.

Pak histori
Peja njihet si qytet i lashtë që nga koha Ilire. Për shkak të luftërave të shumta në këtë rajon, që nga pushtimi Otoman e deri te kjo e fundit me Serbinë, nuk është mundur të ruhet e gjithë karakteristika ilire, ku përveç tjerash pësoi edhe Kalaja e Pejës.

Në kohën Ilire ishte një qendër e madhe vendbanimi. Sipas hulumtimeve arkeologjike ky qytet kishte edhe një kala, mbi gërmadhat e lashta të së cilës mjerisht është ngritur fabrika e akumullatorëve.

Regjimi serbosllav u mundua disa kisha katolike të mbetura në shumë vende të Kosovës që nga koha Ilire ti shëndërrojë në kisha ortodokse si p.sh. Patrikanën në Grykë të Rugovës. Karakteristikë e saj është Çarshi-Xhamia e ndërtuar rreth viteve 1600 - 1700 si dhe Kulla e Haxhi Zekës. Haxhi Zeka ishte pjesëmarrës në Kuvendin e Prizerenit në vitin 1878 dhe organizator i Lidhjes së Pejës në vitin 1899, në kohën e tij Peja i takonte Mbretërisë së Malit të Zi.

Gjeografia
Njëra ndër panoramat më të bukura të Kosovës është pa dyshim Gryka e Rugovës, e cila fillon menjëherë në dalje të qytetit, në anën perëndimore të tij. Nga ana veriore shtrihet Fusha e Pejës, Kodra e vreshtave, Fusha e madhe dhe Mali Para Fushe, që duket madhështor. Nga ana lindore gjenden vargmalet e Bjeshkëve të Nemura, të ndara nga Gryka e Rugovës, ku në të djathtë gjendet maja karakteristike, që tani është pagëzuar "Maja e Piramidës" për shkak të formës karakteristike që ka. Pranë qytetit kalon edhe Drini i Bardhë, i cili përveç tjerash mbledhë edhe ujërat e Lumbardhit të Pejës. Lumbardhi kalon nëpërmes të qytetit dhe ka burimin në Bjeshkët e Rugovës.

Ekonomia

 * Fabrika e Birrës së Pejës
 * Korporata 'DUKAGJINI'
 * Fabrika e Baterive
 * Fabrika e Automjeteve - Kosova Steel http://www.kosovasteel.com
 * Fabrika e Çikletave
 * Kombinati i Këpucëve
 * Kombinati i Drurit
 * Fabrika e Gomës
 * Fabrika e Mermerit
 * Fabrika e Sheqerit
 * Fabrika e Miellit
 * Fabrika e Pijeve minerale
 * Termocentrali i Energjisë Radavc
 * ELKOS
 * Devolli

Demografia
Popullsia e qytetit vlerësohet rreth 250.000 banorë. Numri i banorëve është rritur ndjeshëm për shkak të shpërnguljeve në qytet me rastin e shkatërrimit të fshatrave gjatë luftës.

Kultura
Komuna e Pejës, në kohën e masave të dhunëshme serbe të viteve 1990-1999, ka pasur 6 biblioteka publike me 87.212 libra. Biblioteka kryesore ka pasur 64.231 libra, derisa degët e saj për rrethet Vitomiricë, Baran, Tërstenik, Zahaq dhe Gorazhdec kanë pasur koleksione prej 22.981 librash.

Si pasojë e masave të dhunëshme (1990-1999) dhe luftës serbe, 4 biblioteka me 20.171 libra janë zhdukur dhe vetëm biblioteka e qytetit të Pejës dhe ajo në Gorazhdec (që pothuajse plotësisht ka qenë e mbushur me libra serbo-kroate) kanë mbijetuar.


 * Shkollat fillore:"8 Marsi",...
 * Gjimnazi "Bedri Pejani",
 * Fakulteti i Shkencave të aplikuara të biznesit


 * Universiteti i Vizionit Evropian

Veshje karakteristike të Rugoves e të Rrafshit të Dukagjinit mund te vizitohen në Muzeun Kombëtar të traditës shqiptare në Pejë, pranë sheshit "Haxhi Zeka".

Personalitete të Pejës
Më posht e gjeni një listë të personave me prejardhje nga komuna Pejës për të cilët ka artikull në Wikipedian e gjuhës shqipe:
 * Haxhi Zeka - atdhetar, patriot
 * Sali Jaha - atdhetar, major (binbash)
 * Sak Faslia - atdhetar, bajraktar
 * Ali Kelmendi - atdhetar
 * Agim Çeku - kryeministër i Kosovës
 * Abdurrahman Nokshiqi
 * Adem Grabovci - politikan
 * Riza Lluka - politikan aktiv
 * Edmond Beqiri - profesor universitar, informatikan
 * Enver Beqiri - profesor universitar
 * Enver Hadri - veprimtar i Çështjes Kombëtare
 * Ekrem Kryeziu - aktor, regjisor
 * Ekrem Lluka - biznesmen
 * Ethem Çeku - ministër
 * Faruk Begolli - aktor, regjisor
 * Fitim Behluli - këngëtar
 * Ramadan Krasniqi - këngëtar
 * Timo Flloko - aktor, shkrimtar
 * Bekim Berisha -atdhetar
 * Azem Shkreli - shkrimtar
 * Haxhi Lajqi - Bachelor i Kompjuterikes

Politika

 * Partitë politike dominuese: LDK, AAK, PDK, Riza Lluka {i pavarur}


 * Subjektet poltike Rinore: FR i LDK-së, ARK, RDK.


 * Baza kryesore e KFOR-it italian për Rrafshin e Dukagjinit.

Shiko dhe këtë

 * Foto galeria

Burim i të dhënave

 * Dokumente të OSCE-së të gjetura në internet në vitin 2006, për profilet e komunave të Kosovës: mik/2005/02/1197_en.pdf
 * Dokumente të Rrjetës Elektronike të Organizatave Mjedisore Kosovare - Sharri.net 2006: peja.pdf
 * Dokumente të Postës dhe Telekomit Kosovës të gjetura në internet 2006:KodePostare.pdf
 * Dokumente të Misionit të Bibliotekës së Kosovës të gjetura në internet në vitin 2006: Raporti i IFLA-s/FAIFE-së, prill 2000: Anex 3

Lidhje të jashtme

 * KK Pejë
 * Association of Kosovo Municipalities - Asociacioni i Komunave të Kosovës


 * Profile of Pejë .pdf
 * OSCE Profile of Pejë .html
 * Rrjeta Elektronike e Organizatave Mjedisore Kosovare - Peja - sharri.net
 * Organizata Internacionale e emigrimit
 * IFLA - International Federation of Library Associations and Institutions - raport para dhe pas luftës - anglisht

District of Peja/Peć Peja (distretto) Okręg pećki Okrug Peja