Jupiteri

Jupiteri është planeti i pestë nga dielli ne sistemin tonë diellor. Jupiteri është planeti më i madh në sistemin tonë diellor. Sikurse Saturni edhe Jupiteri është një lëmsh gjigand i gaztë dhe nuk ka sipërfaqe të ngurtë. Planetet e tjerë të ngjashëm me Jupiterin quhen planete Joviane. Emri i Jupiterit vjen nga emri i perëndisë romake Jupiter.

Përbërja
Bërthama e ngurtë e Jupiterit ka një diametër prej 14.000 km, dhe përbëhet pjesërisht nga nikel-hekur (90 % hekur dhe 8% nikel) e nje sasi e vogel mineralesh të tjera, dhe ka një temperaturë prej 25.000 K. Kjo bërthamë është e rrethuar nga një shtresë hidrogjeni metalik (90%) dhe heliumi (10%) me trashësi përafërsisht 40.000 km. Kjo shtresë rrethohet nga një shtresë tjeter e jashtme me trashësi rreth 20.000 km. Hidrogjeni molekular i lëngshëm dhe në të njëjtën kohë temperatura dhe trysnia rritet ne drejtim te berthamës. Shtresa e fundit ka edhe sasi të vogla metani, etani dhe dioksid karboni.

Normalisht planetët thithin dritën e diellit dhe rrezatojnë po aq shumë energji në formë nxehtësie, mirëpo Jupiteri rrezaton 2 herë më shumë energji se sa thith nga dielli. Mendohet se kjo rritje e energjisë vjen prej tepricave të energjisë nga koha e krijimit të Jupiterit e që është ruajtur në bërthamën e planetit. Një tjerër sqarim i mundshëm për këtë dukuri është ndikim i zvogëlimit të rëndesës e cila shkakton po ashtu rrezatimin e energjisë.

Jupiteri quhet po ashtu një yll i dështuar. Mirëpo ky planet është shumë i vogël që të jetë një Xhuxh Bojëkaf, Brown Dwarf (angl.) Në një rast të tillë do të duhej që masa e Jupiterit të ishte së paku 13 herë më e madhe. Por nëse masa e Jupiterit do të ishte 100 herë më e madhe, atëhere do të ishte e mundur të fillonte reaksioni i fuzionit bërthamor, domethënë hidrogjeni do të transformohej në helium duke prodhuar sasi jashtëzakonisht të mëdhaja energjie, dhe kjo do ta kthente Jupiterin në një yll.

Atmosfera
Mëqenëse Jupiteri nuk ka sipërfaqe të ngurtë, është shume e vështirë që të përcaktohet kufiri i tij me atmosferën. Pika ku shtypja tregon 1 bar përdoret si pikë referimi. Atmosfera e Jupiterit përbëhet nga hidrogjeni dhe heliumi. Gazra të tjerë janë: metani, amoniaku, hidrogjendeuteride, etani dhe ujë. Hidrogjenfosfide, hidrogjensulfide dhe amoniumhidrosulfide janë po ashtu të pranishëm në sasi shumë të vogla.

Këto gazra formojnë re të kuqe, bojëkafe dhe të bardha. Dendësia dhe temperatura e ulët bëjnë të mundur që atmosfera e Jupiterit të jetë më shume e lëngët se sa në formë gazi. Mendohet se shumica e erërave në Jupiter formohen nga temperaturat e larta në bërthamen e planetit dhe rrotullimi i shpejtë tij rreth vetes.

Lidhje të jashtme

 * Të dhëna të NASA-së mbi Jupiterin  (anglisht)

Jupiter (planeet) Jupiter (Planet) Chupiter (planeta) Iupiter مشتري Xúpiter (planeta) Yupiter (planet) Юпітэр (планета) Юпітэр (плянэта) Юпитер (планета) জুপিটার Yaou (planedenn) Jupiter Júpiter (planeta) Jupiter (planeta) Jupiter Iau (planed) Jupiter (planet) Jupiter (Planet) Δίας (πλανήτης) Jupiter Jupitero Júpiter (planeta) Jupiter (planeet) Jupiter (planeta) fa:مشتری (سیاره) Jupiter Jupiter Jupiter (planète) Iúpatar (pláinéad) Bliogh Xúpiter (planeta) ગુરુ (ગ્રહ) צדק (כוכב לכת) बृहस्पति Jupiter (planet) Jipitè (planèt) Jupiter Յուպիտեր Jupiter (planeta) Yupiter Jupiter (planeta) Jupitero Júpíter (reikistjarna) Giove (astronomia) 木星 Jupiter იუპიტერი (პლანეტა) 목성 Berçîs Yow (planet) Iuppiter (planeta) Jupiter (Planéit) Jupiteris (planeta) Jupiters (planēta) Јупитер വ്യാഴം (ഗ്രഹം) गुरू ग्रह Musytari Ġove (pjaneta) Huēyitzitzimicītlalli Jupiter (Planet) बृहस्पतिग्रह Jupiter (planeet) Planeten Jupiter Jupiter (planet) Jupiter Jowisz Júpiter Pirwa Jupiter (planetă) Юпитер (планета) Giovi وِسپَتُ Jupiter Jupiter (planeta) Jupiter (planet) Jupiter Jupiter Јупитер (планета) Jupiter Mshtarii வியாழன் (கோள்) Муштарӣ ดาวพฤหัสบดี Jupiter Jüpiter (gezegen) Юпітер (планета) Yupiter Sao Mộc יופטער (פלאנעט) 木星 Bo̍k-chheⁿ 木星