Komuna e Gjakovës

Gjakova është qytet në pjesën perëndimore të Kosovës në pozitën gjeografike 42.39° veri, 20.43° lindje. Qyteti shërben si qendër administrative për komunën me të njëjtin emër. Zanafillën e ka qysh nga shekulli i XV kur u bë qendër e njohur zejtare e tregtare me emrin Jakovë.

Sot Gjakova shtrihet në mes të kodrës së Çabratit në perëndim, përroit Llukac në lindje dhe lumit Erenik në jug dhe jug-perëndim. Përroi Krena e përshkon përmes qytetin. Popullsia është rreth 115,000 banorë.

Historia
Toka ku filloi qyteti ishte në pronësi të Jak Vulës. Sipas gojëdhënës, prifti e bindi Jakun që ta dhuroj tokën për ndërtimin e qytetit, i cili në fillim u quajt Jakovë (nga turqishtja: fusha e Jakut). Në shekullin XIX filloi të përdorej emri i tanishëm. Të huajt përdorin toponimin e sllavizuar Djakovica apo Dakovica.

Qyteti përmban një sërë monumentesh nga e kaluara e pasur kulturore. Lagjja historike e qytetit është Mëhalla e Hadumit ku edhe gjinden tregu i vjetër dhe ndërtesa më e vjetër e cila ende ekziston në qytet, Xhamia e Hadumit Tregu i vjetër apo siç njihet Pazari i Madh ishte zemra e funksionimit ekonomik për Gjakovën, një qytet i tregtisë dhe artizanaleve që shërbente fshatrat përreth nga komuna e Gjakovës, zona e Junikut, dhe Malësia e Gjakovës në kufirin Kosovë-Shqipëri. Qyteti dhe rrethina luajtën rol të rëndësishëm gjatë lëvizjes kombëtare të Lidhjes së Prizrenit. Gjenerali i Portës së Lartë Maxhar Pasha u vra në një betejë të përgjakshme me forcat e Lidhjes pranë kullës së Abdullah Pashë Drenit.

Pazari i madh u dogj gjatë Luftës së Kosovës por tani më është rindërtuar. Ndërsa biblioteka e Xhamisë së Hadumit u djeg gjatë natës së dytë të sulmeve ajrore të NATO nga forcat paramilitare Serbe duke zhdukur kështu dokumentet e rralla që datonin që nga koha e themelimit.


 * Artikulli kryesor Zinxhiri Gjakovar

Gjeografia

 * Drini
 * Ereniku
 * Radoniqi
 * Shkukëza
 * Çabrati

Ekonomia
Para luftës ishin të njohura këto degë të ekonomisë:
 * Industria e përpunimit te lëngjeve "Ereniku"
 * Industria e metaleve "Metaliku"
 * Industria e tekstilit "Emin Duraku"
 * Industria e ndërtimit "Dugagjini"
 * Sipërmarrja tregtare "Agimi"
 * Kombinati "Virgjinia" për mbledhjen e duhanit
 * Fabrika e elektromotorëve "Elektromotori"
 * Fabrika e Tullave “IMN”

Gjatë dekadës së fundit të shekullit të kaluar Gjakova ka pas ngecje në zhvillimin ekonomik. Disa prej arsyeve janë dobësimi i zonave fshatare që gravitojnë në Gjakovë për shkak të shpërnguljeve në pjesët tjera të Kosovës, ngecjeve në privatizim dhe lidhjeve të dobëta komunikuese me veriun e varfër të Shqipërisë.

Demografia
Popullsia e qytetit vlerësohet rreth 105.000 banorë. Numri i banorëve është rritur ndjeshëm për shkak të shpërnguljeve në qytet me rastin e shkatërrimit të fshatrave gjatë luftës.

Kultura dhe Arsimi
thumb|right|Gjakova thumb|right|Gjakova natën

Gjakova ka katër shkolla të mesme, shkollën e muzikës "Prenk Jakova" si dhe Fakultetin e Edukimit "Bajram Curri". Fakulteti i Edukimit, i njohur më parë si Normalja e Gjakovës, ka luaji rol të përgatitjen e arsimtarëve kosovar gjatë filleve të zhvillimit të arsimit shqip në Kosovë.

Trupa e teatrit profesionist të Gjakovës shërben si Teatër Kombëtar i Kosovës. Kori i burrave udhëhiqet nga dirigjenti dhe kompozitori Rauf Dhomi ndërsa kori i grave nga dirigjentja Arta Topalli. Grupi letrar quhet "Gjon Nikollë Kazazi."

Sporti
Klubet sportive " Vëllaznimi" dominojnë sportin gjakovar. Vëllaznimi ka klube të futbollit, basketbollit dhe hendbollit. Volejbollistet gjakovare i përfaqëson klubi “Shqiponjat”.

Lagjet e qytetit
Përkundër ndryshimeve të shumta administrative të ndarjes së qytetit, tek vendasit dominon ndarja e qytetit në lagje sipas vetive në kohëra të caktuara apo themeluesve të tyre:
 * Mëhalla e Hadumit - lagjja me e vjetër, vendthemelimi i qytetit.
 * Mëhalla e Cullakëve
 * Mëhalla e Haxhi Ymerit
 * Mëhalla e Gerqarve
 * Mëhalla e Geces
 * Mëhalla e Qylit
 * Mëhalla e Honkes
 * Mëhalla e Sefes
 * Mëhalla e Mulla Jusufit
 * Orize
 * Blloku i Ri

Komunikacioni
Gjakova ka lidhje me rrugë të mira magjistrale me Prizrenin, 36 km larg, Pejën, 34 larg, Prishtinën, 80 km larg, dhe pikën kufitare të XXX me Shqipërinë.

Telekomunikacioni
Lidhjet lokale telefonike në Gjakovë janë të mira, si dhe ato ndër-urbane. Shërbimi dial-up i interneti ofrohet nga Dardanet i PTK-së dhe shërbyes lokal që përdorin lidhje pa tela.

Të tjera
* Ushtria * Pushime

Shiko dhe këtë
Foto nga Gjakova në Wikipedia

Lidhje të jashtme

 * Kuvendi Komunal Gjakovë
 * Gjakovainfo.com - faqe personale
 * Raport në anglisht mbi periudhën e luftës - faqe zyrtare e OSCE-KVM
 * Dokument mbi popullsinë në Gjakovë - formatit .PDF (anglisht)

Đakovica Dakovica Đakovica Đakovica Ђаковица