Formimi i Shtetit Shqiptar nën drejtimin e Skenderbeut

Ne fizike, efekti i Kasimirit si dhe forca Kasimir-Polder jane forca fizike qe rrjedhin nga fushat e kuantizuara. Shembulli tipik eshte ai i dy pllakave metalike te pangarkuara ne vakum, te vendosura disa mikrometra larg njera tjetres pa prezencen e ndonje fushe elektromagnetikete jashtme. Ne pershkrimin klasik, mungesa e fushave te jashtme do te thote se nuk ka asnje fushe midis dy pllakave, dhe si rrjedhim ne nuk mund te matim ndonje force midis tyre. Kurkjo fushe studiohet duke perdorur mekaniken kuantike, shikohet qe pjatat ndikojne mbi fotonet virtuale te cilat perbejne fushen, si dhe prodhojne nje force  —ose terheqese ose shtytese ne varesi te vendosjes specifike te te dyja pllakave. Kjo force eshte matur, dhe eshte nje shembull i perkryer i nje effekti te shkaktuar vetem nga kuantizimi sekondar. (Megjithate, trajtimi i konditave kufitare ne llogaritjet e forces ka shkatuar disa debate. )

Fizikantet Hollandez Hendrik B. G. Kasimir dhe Dirk Polder ishin te paret qe propozuan ekzistencen e forces si dhe formuluan nje eksperiment per detektimin e saj ne 1948 ku po mirrnin pjese ne kerkime shkencore te laboratoret e kerkimit te kompanise Philips. Forma klasike e eksperimentit sic u pershkrua me lart, demonstroi, ne nje menyre te sukseshme pranine e forces me nje gabim brenda 15% te vleres se parashikuar nga teoria.

Per shkak se forca bie shume shpejt me distancen midis dy pllakave, ajo mund te matet vetem kur distance midis dy objekteve eshte shume, shume e vogel. Ne nje shkalle prej disa mikrometrash, kjo force behet kaq e fuqishme sa ajo kthehet ne forcen dominante midis dy percjellesave te pangarkuar. Ne fakt, per nje distance 10 nm—e cila eshte rreth 100 here sa permasat tipike te atomit —efekti i Kasimirit prodhon ekuivalenten e 1 atmosfere shtypjeje (101.3 kPa).

Edh pse efekti i Kasimirit mund te shpjegohet nepermjet bashkeveprimit te thermijave virtuale me objektet, ai shpjegohet me lehte duke llogaritur energjine e pikes-zero te nje fushe te kuantizuar ne hapesiren midis dy objekteve. Ne fiziken teorike moderne, efekti i Kasimirit luan nje rol te rendesishem ne modeline e cantes shirale te nukleonit; kurse ne  fizika e aplikuar, ai po behet gjithnje e me i rendesishem ne krijimin e komponenteve te miniaturizuar ne mikroteknologj dhe nanoteknologj.

Teknologji
Revista The Economist, May 24th-30th, 2008, foli per disa aplikime praktike te efektit te Kasimirit. "Shferkimi" i Kasimirit i cili qe fokusi i artikullit shpjegon se si forca ndikon mbi dizenjimin e cipeve te vogla kompjuterike. Per me teper, "shtytja," e Kasimirit e cila ndodh kur nje leng midis dy pjatave promovon nje force shtytese elektromagnetike eshte nje dukuri e cila mund te jete e dobishme ne nanomekanike.

Filozofi
Per shkak se efekti i Kasimirit mbeshtet ne faktin se dicka shfaqet nga vakumit, ky efekt zakonisht perdoret sin je argument per te mbeshtetu origjinen natyrore te unversit.

Lexime te metejshme

 * Te nivelit fillestar
 * Casimir effect description from University of California, Riverside's version of the Usenet physics FAQ.
 * A. Lambrecht, The Casimir effect: a force from nothing, Physics World, September 2002.
 * Casimir effect on Astronomy Picture of the Day
 * Physicists have 'solved' mystery of levitation Telegraph interviews Prof. Ulf Leonhardt and Dr Thomas Philbin
 * Teza, libra dhe leksione
 * H. B. G. Casimir, and D. Polder, The Influence of Retardation on the London-van der Waals Forces, Physical Review, Vol. 73, Issue 4, pp. 360-372 (1948).
 * H. B. G. Casimir, "On the attraction between two perfectly conducting plates" Proc. Kon. Nederland. Akad. Wetensch. B51, 793 (1948)
 * S. K. Lamoreaux, "Demonstration of the Casimir Force in the 0.6 to 6 µm Range", Phys. Rev. Lett. 78, 5–8 (1997)
 * M. Bordag, U. Mohideen, V.M. Mostepanenko, "New Developments in the Casimir Effect", ArXiv quant-ph/0106045. (275 page review paper.) (2001)
 * G. Bressi, G. Carugno, R. Onofrio, G. Ruoso, "Measurement of the Casimir force between Parallel Metallic Surfaces", Phys. Rev. Lett.  88 041804 (2002)
 * O. Kenneth, I. Klich, A. Mann and M. Revzen, Repulsive Casimir forces, Department of Physics, Technion - Israel Institute of Technology, Haifa, February 2002
 * J. D. Barrow, "Much ado about nothing", (2005) Lecture at Gresham College.
 * Varesia tek temperatura
 * Measurements Recast Usual View of Elusive Force from NIST
 * V.V. Nesterenko, G. Lambiase, G. Scarpetta, Calculation of the Casimir energy at zero and finite temperature: some recent results, arXiv:hep-th/0503100 v2 13 May 2005
 * V.V. Nesterenko, G. Lambiase, G. Scarpetta, Calculation of the Casimir energy at zero and finite temperature: some recent results, arXiv:hep-th/0503100 v2 13 May 2005

Lidhje te jashtme

 * Casimir effect article search on arxiv.org
 * G. Lang, The Casimir Force web site, 2002

Shikoni gjithashtu

 * Forcat e Van der Valsit

تأثير كازيمير Casimirův jev Casimir-Effekt Casimir effect Efecto Casimir Casimirin ilmiö Effet Casimir אפקט קזימיר Kasímír hrif Effetto Casimir カシミール効果 Casimireffect Efekt Casimira Efeito Casimir Efectul Casimir Эффект Казимира Casimirjev pojav Casimir kuvveti Ефект Казимира 喀希米爾效應