Kimia

Kimia është shkenca ose me saktë ajo e degë e shkencave natyrore që merret me studimin e ndërtimit dhe vetive të materies dhe transformimeve të saj. Është studimi i vetive dhe strukturës së atomeve (duke përfshirë dhe izotopet e tyre të qëndrueshëm apo radioaktive), të përbërjeve dhe molekulave, të përzierjeve dhe të tretësirave, si elemente bazë të natyrës dhe se si ato kombinohen për të formuar stadet e ndryshme të materies që na formojnë në dhe çdo gjë që na rrethon. Njohja e strukturës elektronike të atomeve është baza e kimise konvencionale, ndërsa njohja e strukturës së bërthamës është baza e kimisë bërthamore. Prishja dhe formimi i lidhjeve mes atomeve dhe molekulave janë përgjegjës për transformimin e materies.

Disiplina të kimisë

 * Kimia organike
 * Kimia inorganike
 * Kimia fizike
 * Kimia analitike
 * Biokimia
 * Kimia farmaceutike
 * Kimia industriale
 * Kimia ushqimore

Disiplina të tjera
Ekzisitojnë shumë specializime dhe disiplina të kimisë, për shembull: kimia makromolekulare, kimia kombinatorike, astrokimia, inxhinieria kimike, kimia kompjuterike, elektrokimia, gjeokimia, inxhinieria e materialeve, shkenca e materialeve, biologjia molekulare, citokimia, histokimia, kimia klinike, kimia bërthamore, metalorganika, stereokimia, kimia e mjedisit, kimia e gjelbër, radiokimia, fotokimia, kimia radiofarmaceutike, aerotermokimia etj.

Atomet dhe molekulat
Materia është e përbërë nga grimca shumë të vogla të quajtura atome: në natyrë ekzistojnë me qindra dhe çdonjeri prej tyre ka strukturë dhe veti të ndryshme. Kur atomet kombinohen me njëri tjetrin formojnë molekulat.
 * Struktura e atomit
 * Tabela periodike
 * Numri atomik, masa atomike, numri i mases
 * Metalet, Jometalet, Gjysmemetalet, Gazet e dobet
 * Molekula dhe struktura molekulare
 * Jonet, anionet dhe kationet
 * Formula kimike, Izomeria, Kiraliteti
 * IUPAC, Emertimi kimik

Lidhjet kimike dhe forcat tërheqëse ndërmolekulare
Atomet mund të lidhen me njëri tjetrin dhe forca që i mban të bashkuar quhet lidhje kimike. Ekzistojnë edhe forca ndërmolekulare jo aq të forta sa lidhja kimike, të cilat tërheqin atomet e molekulat mes tyre.
 * Lidhja kimike
 * Lidhja jonike
 * Lidhja kovalente
 * Lidhja hidrogjenore
 * Forcat e Van der Valsit

Përbërjet kimike
Kur atomet lidhen mes tyre në sasi të përcaktuara përfitohen përbërjet kimike(për shembull uji,H2O) Agregatët e shumë përbërjeve quhen përzierje (për shembull çokollata.
 * Përbërja kimike
 * Përbërja molekulare
 * Përbërja organike
 * Përbërja jonike
 * Acidet
 * Bazat
 * Oksidet
 * Kripërat

Gjendjet agregate
Përbërjet kimike mund të shfaqen në shumë faza. Më të njohurat janë ato të ngurtë, e lëngët dhe ajo e gaztë: në temperaturë të ulët molekulat tërhiqen fort dhe nuk lëvizin, por "dridhen" dhe shfaqen në gjendje të ngurtë; me rritjen e temperaturës fitojnë energji dhe "rrëshqasin" mes tyre, duke kaluar në gjendje të lëngët; duke e rritur edhe më shumë temperaturën fitojnë aq shumë energji sa përhapen në të gjitha drejtimet duke formuar një gas.
 * Gjendjet e materies
 * Gazet
 * Lëngjet
 * Të ngurtat
 * Tretësirat

Ligjet e kimisë dhe fizikës
Të gjitha reaksionet kimike dhe transformimet fizike ndodhin sipas ligjeve kimiko-fizike.
 * Ligji i ruajtjes së masës
 * Ligji i veprimit të masës
 * Ligji i gazeve ideale
 * Ligji i Hesit
 * Ligji i Gei-Lysakut
 * Ligji i Van der Valsit
 * Ligji i Daltonit
 * Ligji i Henrit
 * Parimi Le Chatelier
 * Ekuilibri kimik

Mekanika kuantike
Kimia fizike është një disiplin e ngjashme me fiziken. Mekanika kuantike është sektori i fizikës që i ka dhënë më shumë shtyse zhvillimit të kimisë, duke shpjeguar strukturën dhe kakarakteristikat e atomeve e duke krijuar bazat për trajtimin matematik të lidhjes kimike
 * Elektroni
 * Protoni
 * Neutroni
 * Orbitali
 * Parimi i përjashtimit i Paulit
 * Konfigurimi elektronik
 * Mekanika kuantike
 * Bërthama e atomit

Historia e kimisë

 * Alkimia
 * Zbulimi i elementeve kimike
 * Historia e kimisë
 * Historia e industrisë kimike

Shiko edhe këtë

 * Kimist të njohur
 * Fjalori i termeve ne Kimi
 * Elementet kimike

Lidhje të jashtme
Chemie Chemie የጥንተ፡ንጥር ጥናት (ኬሚስትሪ) Quimica كيمياء ৰসায়ন Química Kimya Химия Chemie Kemėjė Химия রসায়ন Kimiezh Hemija Química Huá-hŏk Kemika Chimica Chemie Chemijô Хими Cemeg Kemi Chemie Kimya ކީމިއާއީ އިލްމު Χημεία Chemistry Kemio Química Keemia Kimika fa:شیمی Kemia Evnafrøði Chimie Ch·imie Chimiche Skiekunde Ceimic Dùileòlachd Química રસાયણ શાસ્ત્ર Kemmig Fa-ho̍k כימיה रसायन शास्त्र Kemija Chimi Kémia Քիմիա Chimia Kimia Chimie Kemio Efnafræði Chimica 化学 xumske Kimia ქიმია Химия ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ 화학 Kîmya Kymystry Chemia Kemika Chimie Sjemie Chímica Kémi ເຄມີສາດ Chemija Ķīmija Mātauranga matū Хемија രസതന്ത്രം Хими रसायनशास्त्र Kimia Kimika Chemie Scheikunde रसायनशास्त्र Scheikunde Kjemi Kjemi nov:Kemie Chimie Quimia Хими ਰਸਾਇਣ ਵਿਗਿਆਨ Kemistrii Chemia کيميا Química Chaqllisinchi Chimie Химия Chìmica Chìmica Chemistry Kemija Chemistry Chémia Kemija Kemisi Kimisteri Хемија Kimia Kemi Kemia வேதியியல் రసాయన శాస్త్రము Химия เคมี Kimya Kimika Kimya Ximiä Хімія Chìmega Hóa học Kiemav Kímika IKhemistri כעמיע zea:Scheikunde 化学 化學 Hòa-ha̍k 化學