Kanali Mariana

thumb|Foto të muzeumi Dalí në Figueras Surrealizmi (fr. Surréalisme) ka qenë lëvizje letrare dhe artistike, që është paraqitur në Francë pas Luftës së Parë Botërore. Surrealizmi ka qenë vazhdimësi e dadaizmit dhe e frymës e tij rrebeluese, kryengritje kundër traditës dhe shprehive e zakoneve konvencionale, si dhe urrejtje ndaj normave shoqërore. Mirëpo, për dallim nga fryma refuzuese e dadaizmit, surrealizimi ka theksuar edhe anën e vet pozitive dhe konstruktive.

Bazën e vet filozofike surrealizmi në fillim e ka kërkuar dhe e ka gjetur te frojdizmi, e më vonë edhe te marksizmi.

Si fillim i surrealizmit merret viti 1924, kur Andre Bretoni ka publikuar programin e tij Manifesti i surrealizmit. Rreth Bretonit janë tubuar edhe shkrimtarë të tjerë, si Lui Aragoni, Pol Elyari etj., por edhe artistë të tjerë, si piktori Salvador Dali.

Organe të surrealizmit kanë qenë revista Litérature (Letërsia), e themeluar më 1919 nga Bretoni, Aragoni dhe Supo, si dhe revista Révolution surréaliste (Revolucioni surrealist), që e nxirrte Bretoni gjatë periudhës 1924-1929.

Nga fundi i vitit 1925 ka filluar një etapë e re e zhvillimit, kur si pasojë e transformimeve shoqërore, surrealizmi iu ka afruar marksizmit, kurse disa përfaqësues të tij, si Aragoni, Elyari, Bretoni etj. janë bërë anëtarë të partistë komuniste dhe kanë kërkuar që letërsia të angazhohet në ngjarjet shoqërore dhe politike. Mirëpo, në vitin 1933, pas përjashtimit të Andre Bretonit nga partia komuniste, ai ka hequr dorë nga pozicionet dhe pikëpamjet komuniste dhe nga kërkesat për angazhimin e artit (letërsisë) në luftën politike.

Surrealizmi edhe pse ka lindur në Francë, nuk është zhvilluar vetëm brenda kufijve të Francës, por është përhapur edhe në vende të tjera.

Lëvizja artistike surrealiste ka filluar të shuhet nga fundi i viteve ’30 të shek. XX, ndërsa ka pushuar së ekzistuari në prag të Luftës së Dytë Botërore.

سريالية Сюррэалізм Сюрреализъм Nadrealizam Surrealisme Surrealismus Swrealistiaid Surrealisme Surrealismus Υπερρεαλισμός Surrealism Superrealismo Surrealismo Sürrealism fa:فراواقع‌گرایی Surrealismi Surréalisme Surrealismo סוריאליזם Nadrealizam Szürrealizmus Սյուրռեալիզմ Surrealismo シュルレアリスム სიურრეალიზმი Siurrealizmas Sirreālisms Надреализам Surrealisme Surrealisme Surréalisme Surrealizm Surrealismo Suprarealism Сюрреализм Surrealizmus Nadrealizem Надреализам Surrealism அடிமன வெளிப்பாட்டுவாதம் Gerçeküstücülük Сюрреалізм 超现实主义