Zemra

Sinonime: sindroma akute koronare, IM, ataku zemres, angine e paqendrueshme, infarkt miokardial pa dhembe Q, semundja e arterieve koronare, ishemia miokardiale, dhimja e gjoksit

Infarkti miokardial eshte nekroze e parikthyeshme e muskulit kardiak qe shkaktohet si pasoje e nje ishemie te zgjatur. Kjo zakonisht ndodhe si pasoje e mosbalances te oksigjenit te ofruar dhe te kerkuar. Prania e enzimave kardiake ne qarkullim eshte nje e dhene per nekrozen miokardiale. IM mund te demtoj fuksionin sistolik dhe diastolik, ose te jete vendi i zhvillimit te arritmive.

Patfiziologjia
Ateroskleroza eshte shkaku me madhore qe shkakton sindromen arterieve koronare. Mbi 90% te rasteve me IM rezulton nga nje tromb akut qe formohet ne pllaken aterosklerotike te vendosur arterien koronare. Ruptura e pllakes aterosklerotike eshte hapi i pare i fillimit te trombozes koronare. Rupture ndiqet nga kaskada e procesit te koagulimit, dhe te lendeve vazokonstriktore endoteliale, qe te gjitha se bashku cojne ne okluzion te arteries koronare te prekur.

Por jo gjithmone eshte e pranishme nje pllake aterosklerotike ne zhvillimin e IM, ky i fundit mund te shkaktohet (vecanerisht ne te rinjte) nga nje embole qe e mere origjinen nga infeksion valvular, shkaktohet nje okluzion sekondar nga vaskuliti, vazosplazem koronare (variant angine), perdorimi kokaines, mismatching oksigjenit te kerkuar dhe ofruar.

Seksi
Meshkujt jane me te prekur se femrat para moshes 60 vjec me pas kesaj moshe reziku eshte i njejte, kjo ndodh per shkak te rolit te estrogjenit. Pas menopauses estrogjeni ulet ndjeshem tek femrat.

Mosha
Incidenca rritet me moshen, por ne te shumten e rasteve IM ndodh pas moshes 65 vjec.

Klinika
Historia: Dhimbja e gjoksit: Shpesh mund te pershkruhet si nje dhimbje substernale, e paqarte, shtypese ne gjoks, djegese dhe ndonjehere edhe e mprehte. Nje dhimbje e qe zgjat rreth 30 min eshte e pajtushme me IM. Rezatimi ne krahun e majte edhe ne qafe ndodhin ne ishemine miokardiale. Dhimbja fillon te qetesohet pas ndalimit te aktivitetit qe e shkaktoje kete dhimbje ose pas perdorimit te nitroglicerines. Dhimbja e gjoksit mund te shoqerohet me nauze, te vjella, lodhje dhe palpitacione. Dhimbja e gjoksit atipike ndodhe tek diabetiket por edhe ne pleqte. Sidoqofte kjo mund te jete e pranishme edhe ne ndonje pacient tjeter, por keto shenja jane te barasvlefshme me anginen.

Frymemarrje e shkurter (mbajtje e frymes) eshte e pranishme ne pacientet anginoz por edhe ne ata me insuficiece kardiake. Mekanizmi i zhvillimit eshte ritja e presionit diastolik ne ventrikulin e majte dhe si rrjedhoje edhe ne venen mushkerore. Ritja e presionit diastolik ndodhe nga demtimi i muskulit kardiak si rezultat i IM.

Prezantimi atipik: Pacientet qe kane kete prezantim perbejne nje frekuence te larte per vendosje te diagnozes ne menyre te gabuar. Dhimbja atipike mund te jete e vendosur ne abdomen apo ne gryke, qafe, nofull m.gj.th keto jane ne te vertete ekuivalente te angines. Pacienti mund te tregoje per dhimbje anginoze kur ai ne te vertete nuk i ka, por jane mentale, kjo vertetohet nga ekzaminimet.

Ekzaminimet fizike: Te dhenat qe merren jane variable, keshtu disa paciente jane te qete ne shtrate me rezultate te ekzaminimeve normale, kurse te tjere mund te paraqiten me dhimbje te ashper, detres respirator qe kerkon suport ventilator.

Temperature subfebrile mund te jete e pranishme.

Hypotension ose hypertension kjo ne varesi te shtrirjes te IM. Degjimi i zhurmes te katert (S4) mund te degjohet ne pacientet me ishemi kardiake.

Nje zone diskinetike (ne IM anterior) e cila ngelet mbrapa ne tkurrje.

Zhurme sistolike ne rastet me regurgitim mitral ose nje difekte septal ndermjete vetrikujve.

Lekura e ftohte dhe e lagesht dhe me djerse.

Mund te shihen shenja te insuficiences kardiake kongjestive â€“Ritmi gallopit (S4), â€“Ralet pulmonare, â€“Edema te anesive te poshtme, â€“Ritje e presionit venoz jugular.

Shkaqet

 * Ateroskleroza e cila mund te kete nje tromb qe bllokon totalisht lumenin ose pjeserisht ate.
 * Faktoret e pamodifikushem te aterosklerozes, -Mosha, â€“Seksi, -Histori familjare per semundje aterosklerotike.
 * Faktoret e modifikushem te aterosklerozes, -Duhani, -Diabeti mellitus, -Hipertensioni, -Dislipidemia, -Obesiteti.
 * Faktoret e tjere te aterosklerozes, -Ritja e nivelit te homocisteines, -Jeta sedentare, -Stresi psikosocial, -Semundjet perivaskulare, -Higjena e varfer orale.


 * Shkaqet joaterosklerotike, -Vaskulitet, -Embolat koronare, -Anomalite kongenitale koronare, -Traumat koranare, -Spazmat koronare, -Perdorimi i kokaines, -Faktoret qe ritin perdorimin e oksigjenit si ushtrimet e zgjatura, ethet, hipertiroidizmi. â€“Faktoret qe ulin oksigjenimin jane hypoksia, anemia e thelle.

Diagnoza Diferenciale

 * Disekimi i aortes,
 * Stenoza e aortes,
 * Kolecistis,
 * Spazma ezofageale,
 * Ezofagitis,
 * Gastritis akut,
 * Refluksi gastroezofageal,
 * Miokarditet,
 * Perikarditet akute,
 * Pneumotoraksi
 * Embolia pulmonare.
 * Mund te shqyrtohen Pneumonia dhe Pankreatiti.

Te dhenat laboratorike

 * Enzimat kardiake, duhen mare parasysh atehere kur suspektohet per IM, duhen siguruar analiza te perseritura gjate 24 oreve te ardhshme.


 * Kreatinine kinaza e cila ndahet ne 3-izoenzima, keratin kinaza muskulare (CK-MM) e cila eshte pergjegjese per muskulin skeletik, kreatinin kinaza trunore (CK-BB) e cila gjendet ne tru, kretinine kinaza miokardiale (CK-MB) e cila gjendet vecanerisht ne zemer.
 * CK-MB tani eshte zgjedhur si e dhene standarte per IM. Ajo ritet pas 3-12h kur pacienti ka reflektuar per dhimbje te gjoksit, vlerat e CK-MB arrijne kulmin pas 24h dhe kthehen ne norme pas 48-72h, m.gj.th specifiteti dhe sensiviteti jane te larta nuk mund te krahasohet me troponinen.
 * Troponina (troponin T,I) eshte nje e dhene standarte dhe mjafte e besueshme ne diagnostikimin dhe prognozen e IM. Troponina ritet 3-12h pas reflektimit te dhimbjes te gjoksit, arrine pikun pas 24-48h dhe kthehet ne norme pas 5-14 ditesh.
 * Mioglobina urinare ritet pas 1-4h pas dhimbjes te gjoksit, mioglobina ka nje sensivitet te larte dhe specifitet te ulet sepse ajo ritet edhe ne demtimet muskulare skeletike.
 * Qelizat e gjakut, vemendje i kushtohet rruazave te kuqe per te percaktuar anemi ose jo, trombocitet, faktoret e koagulimit, leukocitet vihen re te rritura por nuk eshte e dhene specifike.
 * Profili lipidik duhet shqyrtuar menjehere sepse pas 24h mund te ndryshoje.
 * Proteina C reactive (PCR) ritet gjate sindromit te arterieve koronare.
 * Jonet K, Mg duhet te monitorizohen.

Te dhenat imazherike

 * Radiografia e gjoksit, percakon permasat e zemres dh eve diagnozen per nje insuficience kardiake kongjestive te dekompesuar, ajo eshte e vlefshme edhe ne diagnozen e nje semundje mushkerore, apo per te bere edhe diagnozen diferenciale me keto te fundit.
 * Echo e zemres, vendos diagnozen e IM sepse me ane te saj shikohet ajo ppjese e zemres e cila nuk tkurret me te njejtin ritem, mund te vendoset se cila pjese e zemres eshte prekur (VM, VD), gjithashtu ajo percakton edhe nderlikimet si rupture e miokardit apo pranine te likidit perikardial.
 * Perfuzioni imazherik miokardial, sherben per te percaktuar qe kjo ishemi vjen si rezultat i nje bllokimi residual, dhe ne njejten kohe edhe vazhdimin me terapi tradicionale apo futjen ne angiografi.
 * Angiografia koronare eshte nje procedure e cila percakton anatomine e koronareve, duke percaktuar vendin e bllokimit, ne te njejten kohe ajo e cbllokon ate duke perdorur fibrolitike, ballonin, dhe me pas me vendosjen e stentit. Percaktimi nese pacienti do te futen ne angiografi vendoset ne saje te klinikes, keshtu paciente qe kane angine pektoris te paqendrueshme rekurente duhet te futen menjehere. Gjithashtu edhe pacientet me angine te paqetesuar nga medikamentet dhe kongjestion pulmonar.

ECG eshte mjafte e rendesishme ne percaktimin e diagnoses ne me shume se 80% te rasteve. â€“Indikohet berja e ECG menjehere nese pacienti dyshohet ose suspektohet per IM. -Nese ECG tregon per IM te murrit inferior, atehere duhet te kryhet ECG ne lidhjet e djathta per te perjashtuar infarktin e VD. â€“ECG duhet te kryhet herepashere edhe nese pacienti tregon per dhimbje ose jo, ne menyre qe te shihen ndryshimet, kjo duhet te vazhdoje per 2-3 ditet e para. â€“ECG tregon ngritje te segmentit ST me shoqerim te ngritjes vertikale ose negativizim te dhembit T, duke u shoqeruar me kliniken e infarktit, eshte e dhene per IM. â€“Depresioni i segmentit ST me ndryshime te dhembit T, mund te jete e dhene per infarkt pa dhembe Q.

Trajtimi medikamentoz

 * Konsiston ne regullimin e perfuzionit ne vendin e bllokuar, ne menyre qe zona e demtuar te rifitoje aktivitetin e saj normal. Trajtimi bazohet ne 3 pika kryesore, a) regullimin e balances te prishur te oksigjenit midis kerkeses dhe ofertes b) qetesimin e dhimbjes c) parandalimin dhe trajtimin e complikacioneve qe mund te lindin.
 * Trombolitik terapi ka treguar nje rritje te mbijeteses ne ate grupe pacientesh qe eshte perdorur. Trombolitiket duhet te administrohen 12h e para kur verehet simptomat, ngritje e segmentit ST me shume se 0.1 mV, ne me shume se dy lidhje ne ECG, ose ulje te segmentit ST ne lidhjet anteriore. Aktivizuesi i plasmogjenit indor (t-PA) eshte superior ndaj streptokinazes duke patur nje shpejtesi me te madhe ne shkrirjen e trombit. Se fundi eshte treguar me efikase kombinimi i trombolitikeve me antagonistet e receptoreve IIb/IIIa sic eshte abciximab.
 * Asperine, perdorimi i saj ka treguar se ule rezikun per re-infarkt nese perdoret menjehere pas IM. Perdorimi i vazhdushem i asperines ka nderlikimi si hemorragji ose reakdione alergjike, per kete arsye ajo mund te zevendesohet me Clopidogrel, i cili ka me pak efekte anesore.
 * Betabllokusit reduktoje re-infarktet dhe ishemine rekurente nese perdoren 24h e para pas IM, efektet anesore jane te pakta dhe perdorimi do te jete i vazhdueshem.
 * Heparine (dhe antikoagulantet e tjere) ka treguar nje role ndihmes ne pacientet qe perdorin t-PA dhe nuk kane dhene efekt ne ata qe perdorin streptokinine. Gjithashtu heparina perdoret ne pacientet qe do te kryejne angioplastike, dhe pak te dhena ka per efektin e tyre pas IM akute.
 * Nitratet qe perdoren pas IM nuk ndryshojne prespektiven, po ata perdoren 48h e para ne pacientet simptomatik.
 * ACE inhibitor e reduktojne ritmin e vdekjeve pas IM. Administrimi i ACE-i sa me shpejte te mundet dhe sa me gjate te jete e mundur ne pacientet te cilet nuk kane kunderindikacione. Jane teper te dobishem ne pacientet me disfuksion ventrikular. Bllokusit-receptorit-angiotenzine perdoren ne rastet kur ACI-i japin efekte anesore te pa tolerushme, si kolla etj.

Trajtimi kirurgjikal

 * Angioplastika koronare transluminal perkutane (PTCA) eshte nje metode kirurgjikale dhe me te dhena me te mira se terapia antikoagulante, sepse PTCA duke patur veprim te lokalizuar perjashton efektet anesore te antikoagulanteve hemorragjite

Sqarim
 Pika në zemër  në anatomi e njohur si Infarkti miokardial është shprehje popullore për paraqitjen e befasishme të çrregullimit të funksionimit të zemrës. Kjo shprehje përdoret me rastin e paraqitjes së të rrahurave të vështirsuara të zemrës, frymëmarrjes së vështirësuar dhe disa dukuri të pakëndshme në afërsi të zemrës. Në jetën e përditshme përdoren edhe shprehjet "Të raftë pika!" si mallkim dhe termi "I ka ra pika në zemër" për shpjegimin e vdekjes nga Infarkti ose sëmundjeve si Angina pectoris, Çrregullimet e ritmit të zemrës, helmimet me Nikotinë dhe Kofeinë, (Sindromet Elfort)

Инфаркт на миокарда Herzanfall Myocardial infarction Ataque cardiaco Infarctus du myocarde התקף לב Infarto del miocardio 心筋梗塞 심근경색 Hartaanval Zawał mięśnia sercowego Hjärtinfarkt