Kurorëzimi

Kurorëzimi është një ceremoni që shënon emërimin e monarkut ose konsortin e tij me fuqinë mbretërore, veçanërisht përfshin vendosjen e kurorës mbi kokën e tij ose të saj, dhe prezantimin e mjeteve  tjera të shenjave mbretërore. Ky rit mund të përfshijë edhe marrjen e një betimi të veçantë, blatimin e besnikërisë dhe nënshtrimin nga sunduesi i ri ose kryerja e disa veprimeve të tjera rituale me një domethënie të veçantë për një komb të caktuar. Kurorëzimet ishin dikur rituale jetësore në shumë nga monarkitë e botës, gjë që ka ndryshuar me kalimin e kohës për shkak të një morie faktorësh si ato socio-politik dhe fetar. Ndërkohë që shumica e monarkive e kanë zbatuar me rite formale ardhjen e një monarku të ri, emërimin ose bekimin, kurorëzime bëhen në Mbretërine e Bashkuar, Tonga dhe disa vende aziatike. Përveç veshjes së monarkut me një diademë dhe simbole të tjera të shtetit, kurorëzimet shpesh përfshijnë lyerjen me vaj të shenjtë, ose krizmën, siç quhet ndryshe. Kudo që një sundues lyhet në këtë mënyrë, ashtu si në Mretërinë e Bashkuar dhe Tongën, ky ritual kryhet me një domethënie të madhe fetare, duke ndjekur shembujt e Biblës. Disa vende të tjera perdorin ritet e larjes ose spastrimit, pirjen e një pije te shenjtë, ose disa praktika te tjera fetare për të arritur një efekt të caktuar. Keto akte simbolizojnë dhënien e miratimit hyjnor për monarkun lidhur me modelin ose shembullin shpirtëror dhe fetar të vendit. Në të shkuarën, konceptet e pushtetit mbretëror, kurorëzimit dhe hyjnisë ishin shpesh të lidhura patundshmërisht. Në disa kultura të lashta, sunduesit shpesh konsideroheshin se ishin hyjnorë ose pjesërisht hyjnorë: Faraoni egjiptian besohej se ishte djali i Ra-së, perëndisë së diellit, kurse në Japoni Perandori besohej se ishte passardhës i Amaterasus, perëndeshës së diellit. Roma shpalli praktikimin e adhurimit të perandorit; në Mesjetën europiane, monarkët pretendonin se kishin të drejtë hyjnore për të sunduar. Kurorëzimet ishin dikur një pasqyrim vizual i këtyre lidhjeve të pretenduara, por shekujt e tanishëm kanë parë pakësimin e këtyre besimeve për shkak të rritjes së demokratizimit dhe sekularizmit. Kështu kurorëzimet (ose elementët e tyre fetare) shpesh janë hedhur tutje, ose shndërruar për të reflektuar natyrën konstitucionale të shteteve ku ato mbahen. Gjithsesi, disa monarki përsëri zgjedhin për të ruajtur një dimension fetar në ritualet e tyre. Disa monarki të tjera kanë adoptuar ceremoni më të thjeshta emërimi ose inaugurimi, ose pa ceremoni fare.

Historia dhe zhvillimi
Kurorëzimet, në njërën apo tjetrën formë, kanë ekzistuar qysh në kohët e lashta. Të dhënat egjiptiane tregojnë skena të kurorëzimit si ajo e Seti I në vitin 1290 P.E.R kurse shkrimet e biblës(Dhjata e Vjetër) dëshmojnë rite të veçanta lidhur me uzurpimin e fronit,detaje më të hollësishme gjenden tek II Mbrëtërve 11:12 dhe II Kronikave 23:11. Këto të dhëna biblike influencuan më vonë ceremonitë europiane, bashkë me ato të Etiopisë dhe Tongës, mbas konvertimit të këtyre tokave në Krishtërim. Në vendet jo të krishtera, ritualet e kurorëzimit evoluan nga një varietet burimesh, shpesh të lidhura me besimet fetare të vendeve të caktuara. Budizmi, për shembull, influencoi ritualet e kurorëzimeve në Tailandë, Kamboxhia dhe Butan, kurse elementë e Hinduizmit luajtën një rol të rëndësishëm në ritet nepaleze. Ceremonitë e përdorura në Egjiptin modern, Malajzinë, Brunei-n dhe Iranin u formuan nga Islamizmi, kurse ritualet e Tongës kombinojnë ndikimet e Polinezisë së Lashtë bashkë me ndikimet anglikane moderne. Gjithsesi, janë ceremonitë e kurorëzimit në Europë, më specifikisht ajo që përdoret në Britaninë e Madhe (e fundit nodhi më 1953), që janë më të njohura për perëndimorët. Këto janë trashëguar nga rite fillimisht të krijuara në Perandorinë e Shenjtë Romake dhe Bizant, dhe solli apogjeun e tyre gjatë periudhës mesjetare. Kurorëzimet europiane të Mesjetës ishin në esencën e tyre kombinimi i ritit të krishterë të lyerjes me vaj bashkë me elementë të shtuar. Në disa vende europiane përpara adoptimit të Krishtërimit, sunduesi përpara zgjedhjes ngrihej mbi një mburojë, dhe duke qëndruar aty, mbahej në shpatullat e disa prej prijësve kresorë të vendit ose fisit në një kortezh të rrethuar nga njerëz. Kjo zakonisht kryhej tre herë. Pas kësaj, mbretit i jepej një shtizë dhe një diademë prej mëndafshi ose liri (nuk duhet të ngatërrohet me një kurorë) vendosej sipër ballit si shenjë e pushtetit mbretëror. Pas konvertimit në Krishtërim, ceremonitë e kurorëzimit sa erdhën e u bënë më me zbukurime, në varësi të vendit në fjalë dhe elementët e krishterë-sidomos lyerja me vaj-erdhën në qendër të vëmendjes. Kurora dhe skeptri, të përdorura në kurorëzimet e ndryshme që në kohët e lashta, patën një domethënie të madhe bashkë me rruzullin si simbole të rregullit hyjnor të gjërave dhe me monarkun si zotëruesi hyjnor i paracaktuar të sundojë dhe mbrojtës i dominionit të tij. Gjatë Mesjetës, ky rit konsiderohej jetësor në disa mbretëri europiane saqë i referohej si një "sakrament i tetë". Sunduesi i lyer me vaj shikohej si një "mixta persona", gjysmë prift dhe gjysmë laik, por kurrë njëri nga këta i tëri. Ky nocion ka vazhduar deri në shekullin e 20-të në Rusinë cariste, ku Cari mendohej se ishte i "martuar" me nënshtetasit e tij gjatë ceremonisë së kurorëzimit.

Ceremonitë e kurorëzimit rrodhën nga një pikëpamje në të cilën monarkët shiheshin sikur ishin të paracaktuar jo vetëm për të shërbyer si liderë ushtarakë ose politikë, as si drejtuesë formalë ose simbole historike-një rol shpesh i luajtur nga monarkët sot-por për të zotëruar një vend jetë dhe "shpirtëror". Kurorëzimet u krijuan për të reflektuar dhe për të dhënë mundësi këtyre lidhjeve të pretenduara; gjithsesi, sistemet e besimit që e lindën atë janë ndryshuar radikalisht në këto shekuj për shkak të sekularizmit, egalitarianism dhe ngritjes së konstitucionalizimit dhe demokracisë. Gjatë Reformacionit Protestant, ideja e monarkëve të paracaktuar nga hyjnitë filloi të sfidohej.6][7] Iluminizmi dhe revolucione të ndryshme të tre shekujve të fundit të gjithë ndihmuan ta shtyjnë përpara këtë tendencë, derisa dimensioni fetar i ceremonisë është bërë relativisht i pakuptimtë në të gjitha mbretëritë përveç disave(kryesisht në Azi dhe Oqeani).>

Burimi i te dhënave
http://en.wikipedia.org/wiki/Coronation

Referencat
Krunidba Korunovace Kroning Krönung Coronation Consagración real fa:تاج‌گذاری Sacre 대관식 Krunidba Incoronazione הכתרה Karūnacija Kemahkotaan Kroning 戴冠式 Kroning Koronacja Consagração real Коронация Coronation Korunovácia Krunidba Kröning పట్టాభిషేకం 加冕