Izraeli

Izraili është shtet në Lindjen e Afërt dhe shtrihet në sipërfaqen e provincës antike romake të arabëve dhe hebrenjëve dhe fiseve tjera të përafërta me ta.

Njësitë administrative


Në Izrael janë gjashtë njësi administrative të rendit të parë të quajtura mehozot (מחוזות; njëjës: mahoz) dhe 15 nën njësi (II) të tyre të quajtuar nafot (נפות; njëjës: nafa). Nënë njësitë ndahen më tej në 50 regjione natyrore (III).

Nën njësia Golan e cila ka 4 regjione natyrore na izraelitët merret në këtë sistem edhe përkundër asaj që nga OKB-ja nuk është e njohur si pesë e Izraelit. Sipërfaqet e Judea-së dhe Samaria-së nuk hynë në këtë sistem pasi që nuk janë aneksuar nga Izraeli.

Gjeografia
Izraeli është demokraci parlamentare që ndodhet në Lindjen e Mesme, në brigjet e Detit Mesdhe dhe i përcaktuar si shtet hebre dhe demokratik. Shumica e banoreve janë hebrenj, por ka dhe një minoritet te madh arab mysliman dhe grupe minoritetesh të tjera. Izraeli ka kufi me Detin Mesdhe dhe me Egjiptin në perëndim, me Detin e Kuq në jug, me Jordaninë në lindje, me Sirinë në verilindje dhe Libanin në veri. Mes Izraelit dhe Egjiptit, në brigjet e Mesdheut, ndodhet Rripi i Gazës, që është territor në varësi të autoriteteve palestineze. Në zonën e malit kryesor mes Izraelit dhe Jordanisë, ndodhet edhe zona e ashtuquajtur Cisjordania, zonë e mbikëqyrur nga Izraeli dhe nga autoritetet palestineze dhe statusi i tij i fundit akoma nuk është përcaktuar. Mes Izraelit dhe Sirisë ndodhen Lartësitë e Golanit, toka që i pushtoi Izraelit në vitin 1981. Siria akoma vazhdon të kërkojë sovranitet mbi to.

Ekonomia
Ekonomia e izraelit është ekonomi e zhvilluar dhe moderne e karakterizuar me sektor shtetëror dhe taksa relativisht të larta, industrinë e hi tek të zhvilluar dhe varësi në import mallrash si: naftë, benzinë, qymyr, diamante të papërpunuara dhe ushqim. Industri të tjera të rëndësishme janë industria ushtarake, turizmi, industria e hekurit, kimike, aparatura bio shëndetësore dhe përpunimi i diamanteve, një fushë që Izraeli kryeson në botë.

Sot ekonomia izraelite karakterizohet me kalimin nga dominim dhe pronësi shtetërore në privatizim, lirësi në pazarin e valutës së huaj, shkurtim i kufijve për import dhe ulje të ngadaltë për taksën e punës dhe taksën e blerjeve. Ne Izrael ekziston taksë e lartë për makinat dhe benzinën dhe gjithashtu ekzistojnë monopole shtetërore te mëdha si kompania energjetike, portet dhe rafineritë. Në popullsinë izraelite ka kritika për monopolet dhe nga ana tjetër ka dhe kritika për lidhjet mes kapitalit dhe qeverise që kur filloi privatizimi i monopoleve dhe pronësive shtetërore.

Izraeli është i varfër në pasuri natyrore. Industria e Izraelit bazohet sot në fusha të pasuruara me burime njerëzore dhe mbahet si përparimtarë në fushat e studimeve dhe të zhvillimit. Industritë e mbrojtjes të Izraelit (Rafael, industria ushtarake, industria ajrore, elbit, el op dhe të tjera) prodhojnë për platformën vendase dhe eksportojnë dhe jashtë mjete luftarake përparimtare.

Në fund të vitit 2005 në Izrael ishin të shkruara 379,503 kompani nga të cilat kompania më e madhe ishte Teva kompania e prodhimit të ilaçeve Venere, që te ardhurat e saj për vitin 2005 ishin 5 miliard dollarë dhe fitime mbi një miliard dollarë. Shoqëri të tjera që operojnë në fushën e hi tek dhe internetit si checkpoint, amdocs dhe combras.

Që në vitin 2000 ekziston një dukuri që shoqëri izraelite blejnë kompani të huaja në botë ose të hapin filiale të rrjeteve izraelite jashtë kufijve të Izraelit. Sot, një pjesë e qendrave tregtare në Evropën lindore janë në pronësi të biznesmenëve izraelitë.

Themelimi i shtetit
Përpjekjet për formimin e shtetit te ri në tokën e ashtu quajtura "toka e premtuar" filluan ne Angli ne shekullin e XIX. Qeveria Angleze në vitin 1848 sipas një verdikti, konsullatat e saj në Palestinë i dorëzoi nen juridiksionin e çifutëve. ne vitin 1870 aktiviteti i çifutëve kaloi nga Anglia ne Rusi. Theodor Herzl i cili kaloi ne krye te lëvizjes Sioniste punoi shume për të formuar një shtet Izraelit brenda Palestinës. Herzl duke pasur mbrapa një fuqi si Anglia po përpiqesh qe t'ia arrinte qëllimit te tij. ne vitin 1870 çifutët e arratisur prej masakrës antisemite nga Rusia u vendosen ne Palestinë dhe formuan ferma bujqësore. ne vitet 1870-1896 Herzl formoi shtatëmbëdhjetë koloni fermash.

Herzl i kërkoi Sulltanit Osman të asaj kohe Abdulhamidi i dyte formonte një Republikë Aristokrate por kërkesat e tij u refuzuan.

Mbas Luftës së Parë Botërore ne vitin 1917 me futjen e ministrit të jashtëm të Anglisë Arthur Balfour me deklaratën Balfour, në vitin 1917 procesi filloi. grupimi i Kombeve te Bashkuara ne vitin 1920 ja dha Anglisë përfaqësinë e saj ne Palestinë. Pas kësaj një zyrë e hapur në Angli filloi të përfaqësonte të drejtat e çifutëve e mbështetur nga Anglia.

Pas disa vitesh në Gjermaninë Naziste me fillimin e genocidit ndaj çifutëve cilën me pas filluan te emigronin me të madhe në Palestinë. Arabët në Palestinë dolën kundra këtij emigracioni dhe Anglia vendosi të ndalojë emigrimin. Pas kësaj një Organizatë Ushtarake e quajtur Hagana e cila ishte e lidhur me Sionin filloi aktivitete terroriste në mënyrë që të protestonte kundra vendimit të marrë nga Anglia në lidhje me ndalimin e emigracionit çifut për në Palestinë. Drejtuesit palestinezë bënë marrëveshje me Gjermaninë Naziste.

Për në Palestinë filloi emigrimi ilegal i fshehtë. Me mbarimin e Luftës së Dytë Botërore dhe me triumfin e aleatëve çështja e Palestinës kishte arritur në faqe të fundit. Anglia duke siguruar edhe mbështetjen e Amerikës, çështjen e Palestinës e çoi për tu zgjidhur ne kombet e bashkuara. Kombet e Bashkuara në nëntor të vitit 1947's vendosi që njëra anë e Palestinës të ishte e Çifutëve ndërsa ana tjetër e Arabeve. Ndërkohë që çifutët e pranuan, kurse arabët e refuzuan këtë vendim. Qyteti i Kudusit u caktua si zone ndërkombëtare dhe ishte nën juridiksionin e Kombeve të Bashkuara. Kjo zgjidhje nuk i kënaqi aspak arabet. Kështu që pas kësaj filloi lufta izraelito-palestineze.

=== Agresioni

Sistemi shkollor
Gjuhë zyrtare veç anglishtes ishin gjate kohes se mandatit arabisht dhe hebraisht. Ne fund të 19 u Ringjall gjuha hebraike dhe tani eshte gjuaha  e folur nga shumica e izraelitët. Arabishtja si gjuhës amtare eshte per  rreth një milion  arabe dhe qytetarët druze te Izraelit. Në shkollat arabe në Izrael është mësuar në gjuhën arabe. Është përveç në anglisht arabisht në shkollat hebraike si  gjuhë e dytë e huaj është ofruar. Të gjitha tekstet ligjore janë në hebraisht dhe arabisht.

Lidhje të jashtme

 * Qeveria:*Israel Government Gateway
 * Kryetari:*Kryetari i Izraelit
 * Parlamenti:*The Knesset (Parlamenti)
 * Ministria:*Prime Minister's Office


 * Ministry of Foreign Affairs
 * Ministry of Tourism
 * Ministry of Education
 * Ministry of Transportation
 * Israel Broadcast Authority
 * Bureau of Statistics
 * Israel Defence Force site
 * Israel Security Fence Project

ace:Israel Israel Israel እስራኤል Israel Israhēl إسرائيل ܐܝܣܪܐܝܠ arz:اسرائيل Israel İsrail Israel Izraelės Israel Ізраіль Ізраіль Израел ইসরায়েল ཨི་སི་ར་ཨེལ། ইসরাইল Israel Izrael Israel Israel Israel crh:İsrail Izrael Izrael Їꙁдраи́л҄ь Израиль Israel Israel Israel İsrail Israel އިސްރާއީލު ཨིཛ་རཱེལ་ Ισραήλ Israel Israelo Israel Iisrael Israel fa:اسرائیل Israel Iisrael Isireli Ísrael Israël Israyèl Israel Iosrael 以色列 Iosrael Israel - ישראל Israel 𐌹𐍃𐍂𐌰𐌴𐌻/Israel ઈઝરાયલ Israel Isra'ila Yî-set-lie̍t ʻIseraʻela ישראל इज़रायल hif:Israel Izrael hsb:Israel Izrayèl Izrael Իսրայել Israel Israel Israel Israel Israel Israel Ísrael Israele イスラエル brogu'e Israèl ისრაელი kab:Israyil Israel Израиль ಇಸ್ರೇಲ್ 이스라엘 Israel Îsrael Израиль Ysrael Израиль Israel (civitas) Medinat Yisrael Israel Israël Isræ Israel Israel Izraelis Izraēla mdf:Израиль Израел ഇസ്രയേല്‍ Израйль इस्रायल Israel mwl:Eisrael Israel Israel Israele Israel Israël Israël Israel Israel nov:Israel Ízrel Bikéyah Israèl Израиль ਇਜ਼ਰਾਈਲ Israel Esrail Izrael Israel pnb:اسرائیل اسرايل Israel Israyil Israel Израиль इस्रेल sah:Исраил Israele Israeli Israel Israel Izrael Israel Izrael Izrael Израел stq:Israel Israel Israel szl:Izrael இசுரேல் ఇజ్రాయిల్ ประเทศอิสราเอล Israel Isrel İsrail Израиль Израиль ئىسرائىلىيە Ізраїль اسرائیل Isroil Israełe Israel Yisraelän Israyel (estat) Israel Israayil wuu:以色列 ישראל Israel 以色列 Í-sek-lia̍t-kok 以色列