Αλεξάνδρεια

Η Αλεξάνδρεια είναι η δεύτερη πρωτεύουσα της σύγχρονης Αιγύπτου η οποία ιδρύθηκε το 331 π.Χ. από τον Αλέξανδρο τον Μέγα. Υπήρξε το σπουδαιότερο λιμάνι και πρωτεύουσα της χώρας κατά την Αρχαιότητα, ενώ στην ακμή της αποτελούσε μία από τις επιφανέστερες εστίες πολιτισμού, διάσημη για τη βιβλιοθήκη της.

Η πόλη της Αλεξάνδρειας βρίσκεται στα δυτικά του Δέλτα του Νείλου μεταξύ της Μαρεώτιδος λίμνης και της νήσου του Φάρου. Συνδεόταν τεχνητά με ένα είδος γέφυρας, το λεγόμενο Επταστάδιο, που ένωνε το νησί Φάρος με την πόλη δημιουργώντας έτσι τα δύο λιμάνια της: τον Μεγάλο Λιμένα στα ανατολικά και τον Εύνοστο προς τη δύση. Με τον καιρό οι προσχώσεις πλάτυναν το Επταστάδιο τόσο ώστε κατά τους νεότερους χρόνους να κτιστεί εκεί η τουρκική συνοικία της Αλεξάνδρειας και η νήσος Φάρος να γίνει συνέχεια και προέκταση της πόλης στη θάλασσα.

Ιστορία
Για να διακρίνεται από τις υπόλοιπες 31 Αλεξάνδρειες έγινε γνωστή ως Alexandrea ad Aegyptum («Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου») και σήμερα ονομάζεται Iskanderia. Νωρίτερα οι Έλληνες είχαν ιδρύσει μιαν άλλη πόλη στο Δέλτα του Νείλου, τη Ναύκρατη, ο Μέγας Αλέξανδρος όμως θέλησε να κατασκευάσει τη νέα στις όχθες αδιαφορώντας για την κακή ποιότητα του χώματος και τους κινδύνους του Δέλτα.

Κατά το πέρασμά του από την Αίγυπτο το 332 π.Χ. ο Αλέξανδρος εμπιστεύτηκε τον Έλληνα αρχιτέκτονα Δεινοκράτη τον Ρόδιο για να χτίσει την πόλη βάση ορθογώνιου πολεοδομικού σχεδίου, με διασταυρούμενες κεντρικές οδούς. Η νέα πόλη περιέβαλε ένα παλιό αιγυπτιακό χωριό (Rhakotis) το οποίο αργότερα αποτέλεσε το οικιστικό κέντρο των ιθαγενών. Η πόλη άρχισε να ακμάζει όταν έγινε πρωτεύουσα της Αιγύπτου μετά τον θάνατο του Αλεξάνδρου και κατά τη βασιλεία του Πτολεμαίου Α', γιου του Λάγου και ιδρυτή της δυναστείας των Λαγιδών.

Από το πρώτο ήμισυ του 3ου αιώνα π.Χ. η Αλεξάνδρεια στολίζεται με μνημεία και αποκτά σταδιακά τον χαρακτήρα με τον οποίον θα μείνει γνωστή μέχρι το τέλος της Αρχαιότητας: τα Ανάκτορα, το Μουσείο, τη Βιβλιοθήκη, το Σεράπειον (ναός αφιερωμένος στον ελληνοαιγυπτιακό μυστηριακό θεό Σέραπι), τον ναό της Ίσιδος, αγορές, το θέατρο και φυσικά ένα από τα επτά θαύματα της Αρχαιότητας, τον φάρο του Σώστρατου πάνω στο νησί Φάρος, από όπου πήραν και το όνομά τους οι φάροι.

Για περισσότερο από μία χιλιετία και μέχρι την κατάκτησή της από τους Άραβες το 641, η Αλεξάνδρεια θα παραμείνει η πολιτιστική και διανοητική πρωτεύουσα του ανατολικού μεσογειακού κόσμου, αφού είχε υπάρξει και πολιτική πρωτεύουσα της Αιγύπτου κατά την ελληνιστική εποχή.

Τουριστικά σημεία Αλεξάνδρειας
Ιδιαίτερου τουριστικού ενδιαφέροντος και άξια επίσκεψης μέρη της πόλης της Αλεξάνδρειας είναι:
 * 1) Οι Κατακόμβες "Κομ Ελ Σουκάφα"
 * 2) Το μεγάλο "Ελληνο - Ρωμαϊκό Μουσείο"
 * 3) Ο "Κίονας του Πομπαίου"
 * 4) Το "Ρωμαϊκό αμφιθέατρο"
 * 5) Το φρούριο "Καιτ Μπέη"
 * 6) Το "Τζαμί Αμπούλ Αμπάς"
 * 7) Το "Ανάκτορο Μοντάζα"
 * 8) Το πολιτιστικό κέντρο στο "Αλ Σιλσίλα" με τη σύγχρονη μεγάλη βιβλιοθήκη.

Επίσης μονοήμερες εκδρομές οδηγούν στο ιστορικό Ελ Αλαμέιν, (104 χλμ.) και συνέχεια 25 χλμ. δυτικά του Ελ Αλαμέιν στο Κόλπο Σίντι Αμπντέλ Ραχμάν με τις κατάλευκες αμμώδεις παραλίες.

Η Αλεξάνδρεια στη νεότερη λογοτεχνία
Η νεότερη, κοσμοπολίτικη Αλεξάνδρεια γεννήθηκε την εποχή της διοίκησης της Αιγύπτου από τον Μεχμέτ Αλή και επιβίωσε μέχρι τη διακυβέρνηση του Νάσερ. Ήταν η πατρίδα του Αλεξανδρινού ποιητή Κωνσταντίνου Καβάφη, του ποιητή Τζιουζέπε Ουνγκαρέτι καθώς και του πατέρα του φουτουρισμού Φιλίππο Μαρινέτι, όμως γοήτευσε και αυτούς που –περαστικοί– έζησαν για κάποιο χρονικό διάστημα σ’ αυτόν τον τόπο. Λογοτεχνικό φόρο τιμής στην Αλεξάνδρεια έχουν αποδώσει ο Λώρενς Ντάρρελ με την τετραλογία του, «Αλεξανδρινό Κουαρτέτο» (Ιουστίνη, Βαλτάσαρ, Μαουντόλιβ, Κλέα) -που αποτέλεσε σταθμό στη λογοτεχνία- και ο Στρατής Τσίρκας στο τελευταίο μέρος της τριλογίας του «Ακυβέρνητες Πολιτείες», τη «Νυχτερίδα». Επίσης το βιβλίο «Αλεξάνδρεια: Η πόλη της μνήμης», του Μάικλ Χάαγκ, παρουσιάζει την πόλη με τα μάτια των Καβάφη, Ντάρρελ και

Σπουδαίοι Αλεξανδρινοί
''*Ευκλείδης (περ. 325 π.Χ.-265 π.Χ.), γεωμέτρης
 * Κλεοπάτρα Β' (περ. 189 π.Χ.-116 π.Χ.), βασίλισσα της Αιγύπτου
 * Κλεοπάτρα Ζ' (69 π.Χ.-30 π.Χ.), βασίλισσα της Αιγύπτου
 * Ήρων (10-70), μηχανικός και γεωμέτρης
 * Φίλων ο Αλεξανδρεύς (20-50), φιλόσοφος
 * Κλήμης ο Αλεξανδρεύς (περ. 150-περ. 215) εκκλησιαστικός Πατέρας
 * Ωριγένης (185-254), θεολόγος
 * Πλωτίνος (204-270), φιλόσοφος
 * Άγιος Αθανάσιος (περ. 298-373)
 * Αγία Αικατερίνη (4ος αιώνας)
 * Κύριλλος Α' (περ. 370-444), Πατριάρχης Αλεξανδρείας
 * Υπατία (370-415), φιλόσοφος
 * Οσία Ευφροσύνη (5ος αιώνας)
 * Γεώργιος Αβέρωφ (Μέτσοβο, 1818-1899), επιχειρηματίας και εθνικός ευεργέτης της νεότερης Ελλάδας
 * Αλέξανδρος Πεσμαζόγλου (1859-1939), οικονομολόγος και τραπεζίτης
 * Κωνσταντίνος Καβάφης (1863-1933), ποιητής
 * Αντώνης Μπενάκης (1873-1954), εθνικός ευεργέτης της νεότερης Ελλάδας, πολιτικός και ιδρυτής του Μουσείου Μπενάκη
 * Πηνελόπη Δέλτα (1874-1941), συγγραφέας
 * Φιλίππο Τομάζο Μαρινέτι (1876-1944), Ιταλός λογοτέχνης
 * Κωνσταντίνος Παρθένης (1878-1967), ζωγράφος
 * Κωνσταντίνος Τσαλδάρης (1884-1970), πρωθυπουργός της Ελλάδας
 * Γεώργιος Πεσμαζόγλου (1890-1984), οικονομολόγος, εκδότης και πολιτικός
 * Γιάννης Κεφαλληνός (1894-1957), χαράκτης και σχεδιαστής
 * Γιάννης Ντεσσές (1904-1970), σχεδιαστής μόδας
 * Αλέξανδρος Ιόλας (1908-1987), συλλέκτης
 * Νίκος Τσιφόρος (1912-1970), συγγραφέας
 * Ντίνος Ηλιόπουλος (1913-2001), ηθοποιός
 * Άγγελος Βλάχος (1915-2003), διπλωμάτης και συγγραφέας
 * Μαίρη Γιατρά Λεμού (1915-1989), ηθοποιός και λογοτέχνης
 * Γκαμάλ Αμπντέλ Νάσερ (1918-1970), πρωθυπουργός και πρόεδρος της Αιγύπτου
 * Στέλιος Παπαδημητρίου (1930-2005), επίτιμος πρόεδρος του Ιδρύματος Αλέξανδρος Σ. Ωνάσης
 * Γιώργος Λεονάρδος 1937, δημοσιογράφος - συγγραφέας
 * Μάνος Λοΐζος (1937-1972), μουσικοσυνθέτης
 * Τέλης Ζώτος (1941), ηθοποιός
 * Ιωάννης Χατζηφώτης (1944-2006), φιλόλογος και συγγραφέας
 * Νίκος Περάκης (1944), σκηνοθέτης
 * Δάκης (1943), τραγουδιστής
 * Ευγενία Φακίνου (1945), συγγραφέας
 * Ντέμης Ρούσσος (1946), τραγουδιστής
 * Ανδρέας Μιχαλιτσιάνος (1947-1997), αστρονόμος
 * Άλκηστις Πρωτοψάλτη (1957), τραγουδίστρια

Δείτε επίσης

 * Φάρος της Αλεξάνδρειας
 * Βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας
 * Νέα Βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας

Εξωτερικοί σύνδεσμοι

 * Richard Stillwell, ed. Princeton Encyclopedia of Classical Sites, 1976:
 * Σπύρος Μοσκόβου: Ένας κύκλος Γερμανών Αλεξανδρινών
 * ΙΜΕ:Οι Ελληνικές παροικίες στην Αίγυπτο

* Κατηγορία:Αιγυπτιακές πόλεις Κατηγορία:Ελληνιστική περίοδος Κατηγορία:Αρχαίες ελληνικές πόλεις Κατηγορία:Ιστορική γεωγραφία Κατηγορία:Αρχαιολογικοί τόποι στην Αίγυπτο

Κατηγορία:Αρχαίες πόλεις της Αιγύπτου

Alexandrië الإسكندرية ܐܠܟܣܢܕܪܝܐ arz:اسكندريه İsgəndəriyyə Горад Александрыя Александрия আলেকজান্দ্রিয়া ཡ་ལི་ཧྲན་ད আলেক্সান্ড্রিয়া Aleksandria (Egipt) Aleksandrija Alexandria Alexandrie Alexandria Alexandria Alexandria Alexandria Aleksandrio Alejandría Aleksandria Alexandria fa:اسکندریه Aleksandria Alexandrie Aleksandrje Alexandría - الإسكندرية אלכסנדריה Aleksandrija Alexandria Ալեքսանդրիա Iskandariyah Alexandría Alessandria d'Egitto アレクサンドリア Alexandria ალექსანდრია (ეგვიპტე) Александрия (Румыния) 알렉산드리아 Ӧльӧксандрия Alexandria Magna Aleksandrija Aleksandrija Александрија അലക്സാണ്ട്രിയ Александрия Iskandariah Alexandrië Alexandria Alexandria Alexàndria Aleksandria Alexandria Alexandria, Egipt Александрия Alessandria d'Eggittu Aleksandrija Alexandria Alexandria Aleksandrija Александрија Alexandria Aleksandria szl:Aleksandryjo อเล็กซานเดรีย Alehandriya İskenderiye Александрія اسکندریہ Ałesandria d'Egito Alexandria Alexandria Alegsàndiri 亚历山大港 亞歷山大港