Logjika matematikore


 * Si themelues i Logjikës konsiderohet anglezi George Boole. Si degë e matematikës Logjika ka luajt një rrollë të veçantë në lindjen e disa lëmive të reja të matematikës bashkohore. Kjo degë përsosi simbolet e deri atëhershme dhe e plotsoj me simbole të reja gjuhën simbolike.

Gjykimet
Gjykimi ( pohimi ), äshtä elementi themelorä nä Logjikä. Nä aspektin e saktäsisä gjykimi i nänäshtrohet ligjit tä

pärjashtimit tä sä tretäs dhe merrä vetem njären nga vlerat i saktä ose jo i saktä (true ose false).

Nga jeta e pärditshme kätä mund ta värtetojmä, kur disa pohojnä se " Wikipedia nuk äshtä e shkruar nä gjuhen shqipe ", "

1+1=1 " ( käto pohime nä logjikän matematikore mirren si gjykime ) jo tä sakta, sepse " Tani unä po e lexojä kätä artikull tä

shkruar nä gjuhen shqipe " dhe " 1+1=2 " janä gjykime tä sakta. Konkludimet i saktä dhe jo i saktä quhen vlera tä saktäsisä sä gjykimit matematikorä dhe shänohen me simbolet T

(lexo: te) dhe $$\perp$$ (lexo: jo te). Simboli " T " äshtä i ngjajshem me germän e parä tä fjaläs

angleze True=i (e) saktä. Emärtimi i gjykimeve zakonisht bähet me germat e vogla tä alfabetit, si p, q, r,

... dhe trajohen si variabla gjykimesh, ndärsa vlerat e tyre shänohen me :  v(p), v(q), v(r), ... dhe janä

konstante. Mirpo pär thjeshtim vlerat e gjykimeve shkruhen vetem me emärtimin e gjykimit.

Fjalia e cila ka njären nga e vlerat  saktäsisä- e saktä ose jo e saktä- quhet gjykim

Pohimit " Wikipedia nuk äshtä e shkruar nä gjuhen shqipe " kur tä i japim njären nga vlerat e saktäsisä- e saktä ose jo e

saktä- quhet gjykim matematikorä. Mirpo nä matematikä pärposä kätyre gjykimeve kemi edhe gjykime tä hapura si p.sh

Wikipedia do tä ketä 1000 artikuj nä vitin 2000+x " ose " 10+x=200 ", etj. . Mvarräsisht prej vleräs sä variables

x tä ciles i japim (näse shkruajmä mä shumä artikuj viti 2005, x=5) vlera konkrete, gjykimet do jenä tä sakta ose jo tä

sakta. Metoda e shändrimit tä njä pohimi tä tillä nä gjykim quhet metoda e zävendäsimit (metoda e substitucionit). gjykim i thjeshtä äshtä ai gjykim fjalät e tä cilit nuk pärmbajnä gjykim nä vete. gjykim i pärbärä äshtä gjykimi i cili pärbähet nga disa gjykime tä thjeshta.

Operacione themelore logjike
Mä lartä pärmendem gjykimet e pärbära tä cilat pärbähen nga gjykimet e thjeshta. Mirä, po me ö`ka lidhen ato nä mes veti dhe

si janä mardhänjet e tyre? Gjykimet matematike lidhen me lidhäzat sikurse pohimet nä gjuhän qä e pärdorim. Nä matematike käto fjalä lidhäse "jo",

"dhe", "ose", "näse ...", "atäherä ...", "atäherä dhe vetäm atäherä", quhen operacione themelore logjike. (lidhäza  ani nashtä äshtä palidhje). Nä bazä tä operatorit ( lidhäses) dallojmä käto operacione :
 * Negacioni (jo)
 * Konjukcioni (dhe)
 * Disjunkcioni (ose)
 * Implikacioni (näse ... atäherä ...)
 * Ekuivalenca (näse dhe vetem näse)
 * Marigona(ani nashtä)

Ligjet e logjikes matematikore

 * kontrapozicioni
 * tautologjia e gjykimit
 * rregulla e silogjizmit

Simbolet matematike
Formulonë gjuhen e folur në Gjykimet matematikore, vendos rregulat logjike në bazë të së cilave, pasojnë formulat e Gjykimeve tjera matematikore, analizonë  formulat e Gjykimeve si dhe sjell proven per saktësin e tyre