Arabia Saudite

Mbretëria e Arabisë Saudite është shtet në Azinë e afërt. Arabia Saudite ndodhet në ishullin e Arabisë dhe kufizohet nga Iraku, Jordania, Kuvajti, Omani, Katari, Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Jemeni. Ka dalje në detin e kuq, dhe në gjirin e Persisë. Vendi është i njohur për qytete e shenjta të Mekës dhe Medinës si dhe si vendlindje e fesë islame.

Historia

 * Artikulli kryesor : Historia e Arabisë Saudite

Nga të dhënat e historisë lë të kuptohet se ky vend gjithnjë ka qenë i banuar nga Semitët (ang. Semitic). Për shkak të klimës së nxehtë, ekonomia e këtij vendi ekonomi e bujqve endacakë të cilët shpesh arrinin të vendoseshin në luginat frytdhënëse. Vendosja më e madhe ishte ajo gjatë përhapjes së fesë islame nga profeti Muhamet në shekullin e VII-të. Brenda ca dhjetëditësh myslimanët në krye me profetin e tyre ja arritën të krijojnë një perandori që shtrihej nga Spanja deri në Indi.

Mirëpo me zhvendosjen e kryeqendrës së perandorisë, brenda një kohe shumë të shkurtë Arabia humbi rendësin politike. Vetëm qytete e shenjta vizitoheshin nga besimtarët mysliman për çdo vit. Që nga shekulli i XVIII, Dinastia e Saudëve hynë në aleancë me Lëvizjen reformuese islamike Ualhabitët që të arrijë bashkimin e fiseve më të rëndësishme arabe. Një përpjekje të tillë ka bërë Emir Saud I me një invasion gjatë viteve 1803-1814 mirëpo përpjekja e tij përfundojë me një humbje të thellë që i shkaktoji veziri i sulltanit në Egjipt, Muhamet Ali Pashë Egjipti. Trupat e djalit të Saudit (Abdallah I) humbën betejat dy herë gjatë viteve 1818-1882 dhe më 1838-1843 dhe më këtë tokat e saudëve në Nexh u okupuan nga trupat egjiptiane. Që nga kjo humbje prijësit saud vinin nga prijësi e fiseve besnike të perandorisë Osmane. Emiri Abd-al-Aziz II. ibn Saud (sundoi nga 1902-ta)që më vonë merret edhe si themelues i Arabisë Saudite (1932) ja arriti që të shkëputë nga kthetrat e perandorisë Osmane, tokat e dinastisë dhe fisin e tij. Edhe ky po ashtu provoi që të përdorë fuqinë e lëvizjes reformuese islame për sulme ushtarake në Arabi. Fitorja vendimtare e tij ishte kundër dinastisë konkurrente, dinastisë së Hashemidëve të cilët mbanin nën sundim qytete e shenjta. Me luftëra të tjera Arabia Saudite i bashkëngjitë territorit të saj pjesë tjera arabe gjatë vitit 1932. Burimet e Naftës dhe basenet e naftës kanë bërë që ky vend të ketë një rëndësi ekonomike dhe industriale në nivel botërorë.

Politika

 * Artikulli kryesor : Sistemi shtetërorë në Arabinë Saudite

Arabia Saudite është Monarki islame absolute e udhëhequr nga Mbreti Fahd bin Abd al-Aziz Al Saud i cili ka edhe funksionin e kryeministrit. Princi kandidatë për mbretë tani kryen punët e qeverisë për shkak se mbreti është i sëmurë që nga 1995-ta. Që nga shpallja e mbretërisë kanë sunduar pesë mbretë, të gjithë nga familja Al Saud, emërimi i një mbreti të ri bëhet nga kuvendi i Pleqve të familjes mbretërore. Mbretit i nënshtrohet kuvendi i ministrave i themeluar në vitin 1993 që ka 120 anëtarë me mandate prej katër vitesh. Të gjithë anëtarët e kuvendit të ministrave zgjidhen personalisht nga mbreti. Kuvendi nuk ka fuqi legjislative apo juridike por luanë funksionin e kabinetit të këshilltarëve të mbretit. Postet kyçe të pushtetit i mbajnë princat e kurorëzuar. Ndikimin më të madh në popull kanë Ulemët, klerikë që predikojnë në xhamitë e vendit.

Vendi është ndarë në 13 rrethe administrative (sipas vitin 1993) të cilat administrohen nga një i dërguar personal i mbretit. Qytezat dhe fshatrat udhëhiqen zakonisht nga kuvendi i Pleqve. Kushtetuta e vendit në formë të shkruar është që nga 1992 ku është përpiluar dokumenti me 83 paragrafë të bazuara në Sheriat. Po ashtu ligji i Arabisë Saudite është i bazuar edhe në Kuran dhe “Sunai”. Rregullat e këtyre librave praktikohen rreptësishtë.

Deri më tani Arabia Saudite ka pasur marrëdhënie shumë të mira me ShBA-të të cilat janë ftohur paksa pas sulmeve të 11 Shtatorit. Përndryshe Arabia Saudite ishte edhe një ndër vendet kooperuese në dy luftuat e Gjirit Persik

Mbretërit e Arabisë Saudite

 * Artikulli kryesor : Mbretërit e Arabisë Saudite


 * Abd al-Aziz al Saud, (1932-1953)
 * Saud, (1953-1964), i biri i mbretit Abd al-Aziz
 * Faisal, (1964-1975), i biri i mbretit Abd al-Aziz
 * Chalid, (1975-1982), i biri i mbretit Abd al-Aziz
 * Fahd, (1982-2005 ), i biri i mbretit Abd al-Aziz.
 * Abdullah, (2005-? ), i biri i mbretit Abd al-Aziz.

Njësitë territoriale

 * Artikulli kryesor : Njësitë territoriale



Arabia Saudite ka 13 njësi territoriale (mintaqat, njëjës - mintaqah).


 * 1) Al Bahah
 * 2) Al Hudud ash Shamaliyah
 * 3) Al Jawf
 * 4) Al Madinah
 * 5) Al Gassim
 * 6) Ar Riyad
 * 7) Ash Sharqiyah
 * 8) 'Asir
 * 9) Ha'il
 * 10) Jizan
 * 11) Makkah
 * 12) Najran
 * 13) Tabuk

Gjeografia

 * Artikulli kryesor : Gjeografia e Arabisë Saudite

Arabia Saudite është shteti më i madh i regjionit të azisë Jugperëndimore. Me 2,1 milion km2, ajo pëfshin afro 80% të Gadishullit të Arabisë. Asnjë shtet i këtij regjoni nuk ka një fizionomi specifike, siç ka Arabia Saudite. Ajo në pjesën më të madhe është shtet shkretinor. Në strukturën gjeologjike Gadishulli i  Arbisë   është i ngjashëm  me kontinentrin  e Afrikës. Zatën, deri në periudhën e terciarit, Gadishulli i Arabisë ka qenë pjesë tokësore e kontinentit të afrikës. Lëvizjet tektonike në terciar shkaktuan çrregullime në relievin e saj, duke formuar grebenin më të madh në Detin e Kuq, e me këtë bëhet bashkimi i Gadishullit të Arabisë me kontinentin e Azisë. Në aspektin reliever, Arbinë Saudite e karakterizojnë rrafshnaltat si formë dhe kategori morfologjike. Arabia Saudite është e tëra një rrafshnaltë, skaji perëndimor i së cilës është i ngritur, kurse në drejtim të lindjes ajo ulet gradualisht. Pjesa veriore dhe e brendshme e saj karaktyerizohet me një reliev të rrafshët me lëkundje të vogla të lartësive. Në formimin e relievit bien në sy dy elemente më të rëndësishme : çarjet dhe zhvendosjet vertikale, të cilat shprehen plotësisht në bregdetin e detit të kuq, dhe alterimi fizik, përhapja e të cilit është në brendësinë e shtetit.

Klima aride është manifestuar në përhapjen e sipërfaqeve të mëdha të shkretirave. Në veri shtrihetshkretira Nefudi i Madh e, midis Riadit, kryeqendrës së Arabisë Saudite dhe të bregdetit të Gjirit Persik, shkretira Nefudi i Vogël. Ndër shkretirat më të mëdha, jo vetëm në Arabinë Saudite por edhe në botë është shkretira Rub-el-hali, e cila shtrihet në jug të vedit. Vetëm kjo përfshinë një teritor prej 650.000km2. Mbizotërimi i klimës shkretinore përkujton Saharën në kontinentin e Afrikës.

Ekonomia

 * Artikulli kryesor : Ekonomia e Arabisë Saudite

Demografia

 * Artikulli kryesor : Demografia e Arabisë Saudite

Kultura

 * Artikulli kryesor : Kultura e Arabisë Saudite

Lidhje të jashtme

 * Amnesty International: Saudi Arabia, End Secrecy, End Suffering
 * Arabia Saudite Turizmi (en)

Saoedi-Arabië Saudi-Arabien Arabia Saudí Saudi Arabia السعودية ܣܥܘܕܝܐ Arabia Saudina Səudiyyə Ərəbistanı Saudi Arabien Saudo Arabėjė Саудаўская Аравія Саудаўская Арабія Саудитска Арабия সৌদি আরব སའུ་དི་ཨ་ར་པི་ཡ সৌদি আরব Arabia Saoudat Saudijska Arabija Aràbia Saudita Arabyang Saudi crh:Saudiy Arabistan Saúdská Arábie Saudëjskô Arabijô Saudi Arabia Saudi-Arabien Saudi-Arabien Erebıstano Seudi Saudiska-Arabska ސައޫދީ އަރަބިއްޔާ སའུ་དི་ཨེ་ར་སྦི་ཡ་ Σαουδική Αραβία Saudi Arabia Saŭda Arabio Arabia Saudita Saudi Araabia Saudi Arabia fa:عربستان سعودی Saudi-Arabia Saudi Araabia Saudi-Arabia Arabie saoudite Arabie saoudita Saûdy-Araabje An Araib Shádach Saud-Aràibia Arabia Saudí - العربية السعودية Yn Araab Saudi Sâ-vû-thi Â-lâ-pak Saudi ʻAlapia ערב הסעודית साउदी अरब Saudijska Arabija hsb:Saudi-Arabska Arabi Sawoudit Szaúd-Arábia Arabia Saudi Arab Saudi Saudi Arabia Saudia Arabia Sádí-Arabía Arabia Saudita サウジアラビア Arab Saudi საუდის არაბეთი Арабстан 사우디아라비아 सऊदी अरब Erebistana Siyûdî Arabi Saoudek Arabia Saudiana Saudi-Arabien Saoedi-Arabië Àrabia Saudïa Saudi Arabia Saudo Arabija Saūda Arābija സൗദി അറേബ്യ Саудын Араб सौदी अरेबिया Arab Saudi Arabia Sauditlān Saudi-Arabien साउदी अरेवीया Saoedi-Arabië Saudi-Arabia Saudi-Arabia nov:Saudi Arabia Arabie Saudi Arabia Saudita ସୌଦି ଆରବ Саудаг Арави Saudi Arabia Saudi Arabia Arabia Saudyjska Arabia Saodita سعودي عربستان Arábia Saudita Sawud Arabya Arabia Saudită Саудовская Аравия सऊदी अरब Arabbia Saudita Saudi Arabie Saudi-Arábia Saudijska Arabija Saudi Arabia Saudská Arábia Saudova Arabija Саудијска Арабија Saudi Arabia Saudiarabien Saudia szl:Arabja Saudyjsko சவுதி அரேபியா సౌదీ అరేబియా Арабистони Саудӣ ประเทศซาอุดีอาระเบีย Saudi Arabystan Arabyang Saudi Suudi Arabistan Сауд Аравия Саудівська Аравія سعودی عرب Saudiya Arabistoni Ả Rập Saudi Sauda-Larabän Arabya Saudi wuu:沙地阿拉皮亚 Saudi Arabia 沙特阿拉伯 沙特阿拉伯 Saud ê A-la-pek 沙地阿拉伯