Leka i Madh

Leka i Madh, Aleksandri i Madh ose Aleksandri III (356 p.e.s. Pela, Maqedoni — 10 Qershor 323 p.e.s.) ishte mbret i Maqedonisë së Vjetër.

Historia
Djal i mbretit Filip II i Maqedonisë dhe priceshës Myrtale, që pas martesës u quajt Olimpia, e bija e Neoptolemit të Epirit. Nga e ëma, ishte shumë i bukur, ai kishte fituar karakter të fortë sundimtari kurse nga Aristoteli, mësuesi i tij maqedonas, dijen dhe kulturën mbi qyteterimet e vjetra. Ai e kaloj edhe një pjesë të fëmijërisë së tij, te dajua në Epir. Aleksandri adhuronte jashtë mase Iliaden dhe Akilin. Gjatë tërë jetës e ëma e drejtonte në rrugën e lavdisë së përjetshme. Olimpia i thoshte shpesh: “Ti je si Akili, i dënuar nga madhështia jote”. Jeta e tij u ndërlikua kur Filipi, i sapo ndarë nga Olimpia, bëri një djalë tjetër me gruan e re, Euridiqen. Atëherë, kur froni për të nuk ishte më aq i sigurtë, u largua bashkë me të ëmën në pallatin mbretëror të Epirit ku festoi edhe martesën e dajës së tij, mbretin i Epirit, të atin e Pirros (Epirit). Më pas shkoi në Iliri për të organizuar një paraqitje të armatosur kundër të atit, që kishte ndër mend t’ia linte pushtetin djali të tij të dytë. Pak kohë pas largimit Filipi II vritet dhe Aleksandri u shpall mbret, sepse djali i dytë ishte ende foshnje. Në ato kushte Aleksandri vendosi të vinte në jetë planin e të atit, për pushtimin e Azisë. Për këtë i hodhi sytë perandorisë më të madhe të kohës, Persisë. Kaloi në Azi me ushtri të vogel, por më e stërvitura e kohës. Pushtoi së pari qytet-shtetet e Azisë së Vogël, së bashku me Egjiptin. Më pas u përball me Persinë, me mbretin Dari III në tre përleshje. E parë u bë në vitin 331 para epokës sonë në Isos, kundër një ushtrie dy herë më e madhe në numër. E dyta në Gaugamel në vitin 329, pra dy vjet më vonë, ku ushtria perse kishte 250 mijë njerëz ndaj 40 mijë te trupave te tij. E fundit ishte në Granikë. Në të tre përleshjet Aleksandri pati tre fitore të jashtëzakonshme! Perandoria më e madhe e kohës u rrëzua nga një burrë i vetëm! Pas pushtimit të Persisë, Aleksandri u drejtua edhe më në lindje, drejt Indisë, në kërkim të fundit të botës. Një pjesë e ushtarëve mbetën në ato vise dhe pasardhësit, ndonëse kanë kaluar 22 shekuj, krenohen me atdheun e tyre të parë. Pushtoi edhe shumë vise në Indi dhe Azinë Qëndrore, por nuk arriti të realizonte ëndrrën e tij dhe u detyrua të tërhiqet. Kjo për arsye se ushtarët e tij u lodhën nga 8 vite lufte të pandërprerë. Për t’i dënuar ushtarët, Aleksandri zgjodhi kthimin më të vështirë, ndaj një pjesë vdiqën rrugës. Asnjë ushtri në botë nuk kishte vuajtur kaq shumë gjatë tërheqjes, përveç asaj të Napoleonit, prej kthimit nga Rusia më 1812. Në kohën kur po përgatiste një ekspeditë të re për të pushtuar tërë botën perëndimore, temperatura e lartë e shtriu në shtrat dhe pas nëntë ditësh vdiq, në vitin 325 para erës sonë. Aleksandri i Madh ka mbetur në kujtesë me rininë e përhershme, si Akili, idhulli i tij. Burrat që kanë bërë historinë në vitet e mëvonshme si: Pirroja i Epirit, Napoleoni e shumë të tjerë, e patën Aleksandrin shembull të tyre. Deri më sot, vlerësohet si njeriu që ka patur pasurinë më të madhe të botës. Ai shkeli tre kontinente dhe mbasi u kthye nga India, kishte një ëndërr që të bashkonte Evropën, Azinë dhe pjesën veriore të Afrikës në një Shtet të vetëm. Ai u martua me Roksanën (grua Afgane)dhe lindi një djalë që i vuri po të njëjtin emër. Në të gjithë botën që ai shkeli ndërtoj 14 Aleksandri. Ishin qytete të mëdha për kohën, në të cilat ai la qytetërimin grek në to.

Emri Aleksandër
Eimologjikisht emri Aleksandër rrjedh nga gjuha shqipe qe do te thotë 'Leka a ne ander' ose me sakte: Leka eshte ne enderr, per shkak se ai kishte enderr pushtimin e botes. Leke eshte baza e emrit Aleksander, ndersa Aleksander eshte mbiemer i formuar nga nje tog fjalesh shqipe. Me vone, emri Aleksander eshte greqizuar. Por, kurrsesi nuk i eshte humbur kuptimi qe ka ne gjuhen shqipe. Vlen te permendet se ne disa fshatra arbereshe akoma ekziston toponimi Leksander qe i pergjigjet mjaft mire etimologjise qe pershkruam me siper. Nje tjeter supozim per etimologjine e emrit Aleksander eshte 'A le si ne anderr' per shkak se nene e tij Myrtali shpeshehere kishte pare ne enderr se do te sillte ne kete bote nje djale qe do ta ndryshonte epoken. (αλέξω=mbroj, άνδρας=burrë).

Nuk duhen ngatërruar vëndasit e asaj kohe me Maqedonsat e sotëm, megjithëse ai vend quhej Maqedoni tamam si sot.

Alexander die Grote Alexander der Grosse Alexandro Magno الإسكندر الأكبر Alexandru Magno Makedoniyalı İsgəndər Искәндәр Зөлҡәрнәй Aleksandros Makedonietis Аляксандр Македонскі Аляксандар Македонскі Александър Македонски মহামতি আলেকজান্ডার Aleksandr Veur Aleksandar Veliki Alexandre el Gran Alejandro ang Bantogan Lisandru Magnu Alexandr Veliký Алеѯандръ Македоньскъ Alecsander Fawr Alexander den Store Alexander der Große Αλέξανδρος ο Μέγας Alexander the Great Aleksandro la Granda Alejandro Magno Aleksander Suur Alexandro Handia Alehandru el Grandi fa:اسکندر مقدونی Aleksanteri Suuri Aleksandur Mikli Alexandre le Grand Aleksander de Grutte Alastar Mór Alasdair Uaibhreach Alexandre o Grande સિકંદર Â-li̍t-sân-thai sâm-sṳ אלכסנדר הגדול अलेक्ज़ांडर महान Aleksandar Veliki III. Alexandrosz makedón király Ալեքսանդր Մակեդոնացի Alexander Agung Alexandros la Magna Alexander mikli Alessandro Magno アレクサンドロス3世 Alexander Agung ალექსანდრე მაკედონელი kaa:İskender Zulqarnayın Ескендір Зұлқарнайын 알렉산드로스 대왕 Îskenderê Mezin Alexander Magnus Alexander de Groete Aleksandras Didysis Aleksandrs Lielais mdf:Ине Сандор Александар III Македонски അലക്സാണ്ടര്‍ ചക്രവര്‍ത്തി अलेक्झांडर द ग्रेट Alexander Agung Alessandru Manju Alexander III de Grote Aleksander den store Aleksander den store Alexandre lo Grand Aleksander Macedoński Alexandre, o Grande Alexandru cel Mare Александр Македонский अलेक्ज़ांडर महान sah:Улуу Александр Lissandru lu Granni Alexander the Great Aleksandar Veliki Alexander the Great Alexander Veľký Aleksander Veliki Александар Велики Alexander den store Aleksander Mashuhuri అలెగ్జాండర్ Искандари Мақдунӣ อเล็กซานเดอร์มหาราช Alexander ang Dakila Makedonyalı III. Aleksander İskändär Александр Македонський سکندر اعظم Alexandros Đại đế אלעקסאנדער דער גרויסער 亚历山大大帝 亞歷山大大帝