Pneumonia

Pneumoni në mjeksi është inflamacion i parenkimës mushkërore e shprehur në gjuhën popullore, ndezje e mushkërive. Kjo sëmundje mund të paraqitet si virale apo bakteriale. Varësishtë nga lloji bëhet edhe mjekimi i saj.

Pneumonia bakteriale

 * Artkull i kryesorë Pneumonia bakteriale

Pneumonia bakteriale është inflamacion i parenkimës mushkërore, i shkaktuar nga bakteriet. Në mjekësi dallohen këto lloje të Pneumonisë bakteriale:
 * 1) Streptococcus pneumoniae është një inflamacion i cili prek zakonisht fëmijët, pleqtë, njerëzit me mangësi imune. Simpromet e kësaj sëmundje në shumicën e rasteve janë pneumoni lobare, pneumoni tipike, sëmundje akute me ethe dhe të dridhura, mund të keqësohet me shpejtësi. Mjekimi i kësaj sëmundje bëhet me Penicilinë ndërdsa për pacientet me alergji ndaj pencilinit si zëvendësim i tij përdorët Eritromicina.
 * 2. Hemophilus:
 * a. Prek zakonisht fëmijët, pleqtë, njerëzit me mangësi imune
 * b. Trajtimi: Cefalosporinë.
 * 3. Moraxella catarrhalis:
 * a. Shkakton rreth 5% të pneumonive jashtëspitalore. Prek shpesh pacientët me emfizemë dhe bronkit kronik, dhe pacientët me mangësi imune.
 * b. Trajtimi: Bactrim.
 * 4. Staphylococcus aureus:
 * a. Zakonisht pason gripin, shkakton efuzion pleural.
 * b. Trajtimi: Penicilinë penicilinazë-rezistente (oxa-, cloxa-, naf-, methicillin).
 * 5. Bacilet gram-negative:
 * a. Shkaktojnë infeksione spitalore (nozokomiale).
 * b. Trajtimi: Cefalosporinë.
 * 6. Pseudomonas:
 * a. Shihet më shpesh në ata që kanë fibrozë cistike, shpesh si infeksion spitalor. Krijon kavitete në mushkëri.
 * b. Trajtimi: Pseudomonas është natyrshëm rezistente ndaj shumë antibiotikëve. Duhet trajtuar gjithmonë me më shumë se 1 antibiotik, p.sh., piperacilinë + gentamicinë; piperacilina është një nga penicilinat me efekt të mirë kundër pseudomonas.
 * 7. Klebsiella:
 * a. Shkakton pneumoni në alkoolikët, diabetikët; shkakton infeksione spitalore.
 * b. Tipik është sputumi me gjak.
 * c. Trajtimi: Klebsiella është shpesh rezistente ndaj antibiotikëve, prandaj duhen përdorur kombinime, p.sh., cefalosporinë dhe gentamicinë.
 * 8. Bakteret anaerobe:
 * a. Pneumoni aspirative, pasojë e kalimit të të vjellave në mushkëri.
 * b. Shihet në alkoolikët, në dementia, në humbjet e vetëdijes.
 * c. Pneumonia aspirative prek më shpesh lobet e poshtme sepse materiali i kaluar në rrugët e frymëmarrjes përfundon aty; kjo lloj pneumonie mund të përfundojë me abscess pulmonar; sputumit i vjen erë e rëndë.
 * d. Trajtimi: Metronidazole + clindamycin.

Pneumonia atipike

 * 1) Mycoplasma pneumoniae:
 * 2) *a. Prek zakonisht të rinjtë.
 * 3) *b. Shenjat/simptomat: trakeobronkit, kollë gjatë natës.
 * 4) *c. Trajtimi: Doksiciklinë, azithromicinë.
 * 5) Legionella pneumophila:
 * 6) *a. Shihet tek alkoolikët, pacientët me organe të transplantuara, pacientët me emfizemë/bronkit kronik, tumore malinje, diabet; për herë të parë u përshkrua pas një epidemie të vogël si pasojë e infektimit të një sistemi të ajrit të kondicionuar.
 * 7) *b. Shenjat/simptomat: hiponatremi, çrregullime të sistemit nervor qendror, diare; LDH mbi 700.
 * 8) *c. Trajtimi: Azithromycin, ofloxacin; edhe me trajtim, 25% e të prekurve vdesin.
 * 9) Chlamydia pneumoniae:
 * 10) *a. Shihet zakonisht në pacientët e moshuar.
 * 11) *b. Shenjat/simptomat: dhimbje e grykës, ngjirje, sinuzit.
 * 12) *c. Trajtimi: Azithromycin, levofloxacin.
 * 13) Chlamydia psittaci:
 * 14) *a. Zakonisht merret nga shpendët, shpesh nga ndonjë papagall; papagalli mund të jetë edhe vetë i sëmurë (p.sh., mund t'i kenë rënë pendët).
 * 15) *b. Trajtimi: Doksiciklinë.
 * 16) Coxiella burnetii:
 * 17) *a. Sëmundja merret nga kafshët e blegtorisë (lopë, dele, dhi), nga qumështi ose nga thithja e ajrit me baktere.
 * 18) *b. Trajtimi: Tetraciklinë.
 * 19) Francisella tularensis:
 * 20) *a. Zakonisht merret nga lepujt, por edhe nga kafshët e tjera, dhe nga kafshimi i pleshtave; zakonisht prek gjuetarët, kasapët.
 * 21) *b. Trajtimi: Streptomicinë.
 * 22) Actinomyces israelii:
 * 23) *a. Shkakton empiemë, shkakton sinuse.
 * 24) *b. Trajtimit: Penicilinë për 1 vit.
 * 25) Nocardia asteroides:
 * 26) *a. Ngjan me tuberkulozin; i prek më shpesh të sëmurët me SIDA-AIDS.
 * 27) *b. Shenjat/simptomat: ethe, djersë gjatë natës, eozinofili;.
 * 28) *c. Trajtimi: Bactrim.

Pneumonia fungale

 * 1) Pneumocystis carinii:
 * 2) *a. Fillon ngadalë me kollë, dispne, infiltrate në të dyja mushkëritë; nuk jep efuzion zakonisht.
 * 3) *b. Sinjal i SIDAs (AIDS).
 * 4) *c. Diagnoza: analizë e sputumit (ngjyrosje me argjend), LDH e rritur.
 * 5) *d. Trajtimi: Bactrim; Baktrima i jepet si profilaksi edhe pacientëve me SIDA që kanë më pak se 200 CD4.
 * 6) Coccidioides immitis:
 * 7) *a. Shkakton ethen e luginës San Joaquin (San Joaquin Valley Fever).
 * 8) *b. Prek banorët dhe udhëtarët në jugperëndim të ShBA. Incidenca rritet pas tërmeteve.
 * 9) *c. Diagnoza: Citologji e sputumit.
 * 10) *d. Trajtimi: Amphotericin B ose fluconasole.
 * 11) Histoplasma:
 * 12) *a. Sëmundja ngjan shumë tuberkulozin.
 * 13) *b. Histoplazma është e përhapur në shtetet rreth Mississipit, gjendet në glasat e zogjve dhe të lakuriqëve të natës.
 * 14) *c. Trajtimi: Amphotericin B dhe fluconasole.
 * 15) Aspergillus:
 * 16) *a. Shihet në pacientët neutropenikë.
 * 17) *b. Në grafi të gjoksit shihet një top myku (lat.fungus ball), aspergillusi ze vend në kavitetet mushkërore (psh kavitetet pas absceseve).
 * 18) *c. Trajtimi: Amphotericin B dhe itraconasole, voriconasole.
 * 19) Cryptococcus:
 * 20) *a. Shihet në pacientët me mangësi imunieti, SIDA.
 * 21) *b. Trajtimi: Amphotericin B dhe fluconasole

Pneumonia virale

 * 1) Influenza (gripi):
 * 2) *a. Shkaktohet nga virusi i influenzës A, B, ose C. Viruset e influenzës bëjnë pjesë tek ortomiksoviruset.
 * 3) *b. Sëmundje e rrezikshme tek të vegjlit dhe tek të moshuarit.
 * 4) *c. Diagnoza: vendoset klinikisht në mes të epidemive; egziston edhe analiza serologjike dhe kultura e virusit.
 * 5) *d. Trajtimi: Fëmijëve të prekur nuk u jepet aspirinë për shkak të rrezikut të sindromit Reye. Përdoren amantadina, rimantidina, ribavirina, zanamaviri.
 * 6) Hantavirusi:
 * 7) *a. Prek fëmijët, të rinjtë, që janë të ekspozuar ndaj brejtësve në shkretëtirat jugperëndimore të USA.
 * 8) *b. Shenjat/simptomat: ethe për 3-6 ditë, sindrom i distresit respirator akut (ARDS).
 * 9) *c. Diagnoza: serologji, imunohistokimi, PCR.
 * 10) *d. Trajtimi: simptomatik, intubim për ARDS; mbase mund të përdoret dhe ribavirina.
 * 11) Viruse të tjera:
 * 12) *a. RSV, adenoviruset, parainfluenza.
 * 13) *b. Shkaktojnë sëmundje më të lehtë se influenza.
 * 14) *c. Trajtimi: simptomatik.

ذات الرئة Пневмония Upala pluća Zápal plic Lungebetændelse Lungenentzündung Pneumonia Pneŭmonio Neumonía Pneumonia Keuhkokuume Pneumonie Pneumonía דלקת ריאות Pneumonija Tüdőgyulladás Pneumonia Polmonite 肺炎 폐렴 Sîyê sokan Pneumonia Pneumonie Longontsteking Lungebetennelse Lungebetennelse Zapalenie płuc Pneumonia Пневмония Pneumonia Упала плућа Lunginflammation โรคปอดบวม Zatürre Пневмонія Viêm phổi לונגען אנטצינדונג 肺炎