Çadi

Çadi ndodhet në pjesën qendrore-veriore të Afrikës. Çadi në veri kufizohet me Libinë, në lindje me Sudanin, në jug me Republikën e Afrikës Qendrore, në jug-perëndim me Kamerunin e Nigerinë dhe në veri-perëndim me Nigerin.

Republika e Çadit zë një sipërfaqe prej 1,284 milion km2 në brendi të Afrikës Veriore dhe në të banojnë diçka më shumë se milion banorë, Për kryeqytet ka qytetin e quajtur N´Xhiamena (N´Djamena) dhe për gjuhë zyrtare shtetërore frëngjishten dhe arabishten. Që nga 1996, sipas kushtetutës së miratuar është një republikë presidenciale. Shtrihet mbi fushë basenin e Çadit dhe zgjatet në veri deri në malet Tibesti (Saharë).

Popullsia kryesisht i takon racës së zezë, arabë dhe një popull i quajtur kanuri. Për nga përkatësia fetare dominojnë myslimanët me 50% pas të cilëve vinë ndjekësit e feve dhe zakoneve tradicionale afrikane me 20-25%. Të krishterët përbëjnë diku 19% të popullsisë.

Në jug mbillen disa bimë vendase dhe orizi për eksport, po ashtu dallohet edhe kultivimi i mëndafshit, kikirikëve dhe blegtoria e endacakëve. Peshkimi bëhet në liqenin e Çadit dhe në lumenjtë. Nuk ka ndonjë industri të mirëfilltë, partner më të rëndësishëm të tregtisë llogaritet të jenë Franca dhe Nigeria. Çadi ka një port ajrore ndërkombëtare në kryeqytet.

Historia

 * Artikulli kryesor Historia e Çadit

Çadi është themeluar si shtet nga territoret koloniale franceze në Afrikë të mbajtur deri në vitet 1960-ta. Pas pavarësisë, në shtetit e krijuar zotëronin konfliktet etnike të cilat për një kohë i errësoi intervenimi libian para paqes që dukej në horizont e cila u restaurua më 1990. Si duket ndërhyrja e Libisë ka shkaktuar që në qeveri të vinin grupe politiko-ushtarake që luftonin për territoret e diskutueshme me Libinë. Duke shfrytëzuar interesat e konfliktit me Libinë, qeveria ja arriti që të krijonte një kushtetutë moderne dhe të mbajë zgjedhjet e lira të përgjithshme në vitin 1996 dhe 1997.

Gjatë vitit 1998 në pjesën veriore të Çadit shpërthyen dy rebelime të cilat në mënyrë sporadike sollën dy marrëveshjet e viteve 2002 dhe 2003, në mes të rebelëve dhe qeverisë. Edhe përkundër reformave fuqia vendoseshe duket se ka mbetur në duar të parisë veriore të kyçur në dallimet etnike.

Politika

 * Artikulli kryesor Sistemi shtetëror

Njësit administrative

 * Artikulli kryesor Njësit administrative

Gjeografia

 * Artikulli kryesor Gjeografia e Çadit

Sipërfaqja e përgjithshme e Çadit është 1,284,000 km2 nga e cila 24,800 km2 janë ujore dhe shtrihet rreth koordinatave gjeografike 15 00 V, 19 00 L.

Çadi ka një vijë kufitare tokësore 5,968 km të gjatë dhe nuk ka dalje në det.

Çadi ka klimë topike në jug ndërsa në veri klimë shkretëtire.

Relievi i Çadit është i gjerë e i gjorë, në pjesën qendrore terren i rrafshët me lumenj të paktë, që në pjesën veriore kalon në shkretëtirë e në pjesën veriperëndimore fillon të ngrihet në teren malorë, pjesa jugore përshkohet nga tereni i ulët. Pika më e ultë e relievit është 160 m në vendin e quajtur Xhurab Depresion (ang.:Djourab Depression) dhe ajo më e larta në lartësi mbidetare prej 3,415 metrave në "Emi Kousi" (ang.:Emi Koussi), në veri të pjesës qendrore të vendit.

Ekonomia

 * Artikulli kryesor Ekonomia e Çadit

Demografia

 * Artikulli kryesor Demografia e Çadit

Kultura

 * Artikulli kryesor Kultura e Çadit

* Telekomunikacioni * Transporti * Ushtria * Pushime

Lidhje të jashtme

 * Qeveria	:
 * Kryetari	:
 * Parlamenti	:
 * Ministria	:

Tsjaad ቻድ Chad Chad تشاد ܬܫܕ Chad Çad Čads Чад Чад চাদ চাদ Tchad Čad Txad Čad Tchad Tchad Tschad Çad ޗާޑު Τσαντ Chad Ĉado Chad Tšaad Txad fa:چاد Tšad Tchad Tch·ad An t-Siad Chad - Tchad צ'אד Čad Tchad Csád Չադ Chad Chad Chad Chad Tsjad Ciad チャド tcad Chad ჩადი Tasadi Ташад 차드 चाड Çad Chad Tzadia Ciad Cjad Tshadi Čadas Čada Чад ഛാഡ് चाड Chad Chad Tschad Tsjaad Tsjad Tsjad nov:Chad Chad Chad Czad Ciad چاډ Chade Chad Tschad Ciad Чад (государство) चाड Ciad Chad Chad Čad Chad Čad Čad Чад Tchad Chad சாட் చాద్ Чад ประเทศชาด Chad Çad Chad Чад Chad Ciad Tchad Tjadän Tchad Cadd 乍得 Tchad