Anri Ogust Barbie

Procesori është komponentë kryesor i kompjuterit, i cili bën ekzekutimin e programeve indivifuale dhe dirigjon punën e pjesëve të tjera. Quhet edhe njësia qendrore procesorike (CPU-central procesor unit), ndërsa kur ai ndodhet në një qark të integruar, quhet mikroprocesor. Njësia qendrore (procesori)ka qenë i përdorur qysh nga viti 1961(Weik 1961:238). Procesori përbëhet nga tre komponentë kryesorë: njësia aritmetikore-logjike (ALU), ku kryhen të gjitha llogarijet logjike; njësia dirigjuese, e cila bën dekodimin, sinkronizimin, dhe ekzekuton instruksionet e programeve, dhe kujtesa punuese (RAM), e cila mundëson ruajtjen e të dhënave dhe programeve me të cilat mundësohet puna e kompjuterit. Të gjitha komponentët përmbajnë regjistra, të cilët paraqesin hapësira të kujtesës së rezervuara për qëllime të veçanta.

Njësia qendrore është e ndërtuar në një kuti të vogël të qeramikës me këmbëza metalike anash. Këto këmbëza kanë funksionin e ndërlidhjes së çipit të procesorit me çipa të tjerë në pllakën e stampuar. Në brendi të kutisë së qeramikës është i vendosur vetë çipi, një pllakën nga silici me dimensione prej disa mm². në këtë sipërfaqe të vogël janë të vendosura disa miliona transistorë të ndërlidhur në mënyrë funksionale ndërmjet veti.

Lloji i procesorit i cili është i instaluar në kompjuter e përcakton shpejtësinë e ekzekutimit të instruksioneve të ndryshme. Në ditët e sotme, procesorët mund të ekzekutojnë edhe dhjetra miliona instruksione për sekondë.


 * Qarqet e integruara

Sentrale verwerkingseenheid وحدة المعالجة المركزية Централен процесор Procesor Unitat Central de Procés Procesor Central Processing Unit Hauptprozessor Κεντρική Μονάδα Επεξεργασίας Central processing unit Procesoro CPU Protsessor PUZ fa:واحد پردازش مرکزی Suoritin Processeur CPU CPU מעבד Procesor CPU Processator central CPU CPU CPU 중앙 처리 장치 Processorium centrale Bɔngɔ́ (elektroníki) Procesorius Centrālais procesors Unit pemprosesan pusat Processor CPU CPU Procesor CPU Unidade Central de Processamento Процессор sah:Киин процессор Central processing unit CPU Procesor Процесор CPU หน่วยประมวลผลกลาง Processor Merkezi işlem birimi Центральний процесор خرد عامل CPU פראצעסאר 中央处理器 處理器