Ligji i Amperit

Ne elektromagnetizmin klasik, ligji i Amperit, i zbuluar nga André-Marie Ampère, jep lidhjen e fushes magnetike te integruar perreth nje vije te mbyllur me korrentin elektrik qe kalon permes kesaj vije te mbyllur. Ligji pohon se nje fushe magnetike H mund te linde si rezultat i densitetit te korrentit elektrik $$ J $$, nga nje densitet i fluksit elektrik D qe ndryshon ne kohe ose nga te dy keta faktore.Ai mund te konsiderohet si analogu magnetik i ligjit te Gausit, ne vetevete ligji eshte nje nga kater ekuacionet e Maksuellit te cilat formojne bazat e elktromagnetizmit klasik.

Ligji origjinal i Amperit


Ne formen historike origjinale, ligji rrethor i Amperit lidh fushen magnetike $$\mathbf{B}$$ me burimin e saj, densitetin e korrentit $$\mathbf{J}$$. Ekuacioni ne kete forme nuk eshte i vertete ne te gjitha rastet (shikoni "korrigjimi i Maksuellit" me poshte), por eshte korrekt ne raste speciale kur fusha elektrike eshte konstante (e panryshueshme) ne kohe.

Ligji mund te shkruhet ne dy forma, ne "formen integrale" dhe ne "formen diferenciale". Te dyja format jane ekeuivalente dhe jane te lidhura nga teorema Kelvin-Stokes.

Forma integrale
Ne njesi SI, (versioni ne njesi cgs perdoret me vone ne kete seksion), "forma integrale" e ligjit te Amperit eshte:


 * $$\oint_C \mathbf{B} \cdot \mathrm{d}\mathbf{l} = \mu_0 \iint_S \mathbf{J} \cdot \mathrm{d}\mathbf{S}$$

ose ne menyre ekuivalente,
 * $$\oint_C \mathbf{B} \cdot \mathrm{d}\mathbf{l} = \mu_0 I_{\mathrm{enc}}$$

ku:
 * $$\oint_C $$ eshte integrali kurbolinear i mbyllur perreth nje kurbe te mbyllur C.
 * $$\mathbf{B} $$ eshte fusha magnetike ne tesla.
 * $$\cdot$$ eshte prodhimi skalar vektorial.
 * $$\mathrm{d}\mathbf{l} $$ eshte nje element infinitezimal (diferenciali) i kurbes  C (pra. nje vektor me nje modul te barabarte ne madhesi me gjatesine e elementit vijor infinitezimal, dhe me drejtim te dhene nga tangentja e kurbes C, shiko me poshte),
 * $$\iint_S$$ jep integralin mbi nje siperfaqe S te mbyllur nga kurba C (shiko me poshte). Shenja e integralit te dyfishte tregon se integrali ka nje natyre dy permasore.
 * $$\mu_0 \!\ $$ eshte konstantja magnetike e njohur gjithashtu edhe si permiabiliteti absolut i boshllekut.
 * $$\mathbf{J} $$ eshte densiteti i korrentit, si i lidhur ashtu edhe i lire, permes siperfaqes S i rrethuarnga kurba C
 * $$ \mathrm{d}\mathbf{S} \!\ $$ eshte siperfaqja vektoriale e nje elementi infinitezimal te siperfaqes S (pra nje vektor me modul te barabarte me siperfaqen e elementit infinitezimal te siperfaqes, dhe me drejtim normal me siperfaqen S. Drejtimi i normales duhet te korrespondoje me orientimin e C nga rregulli i dores se djathte,
 * $$I_{\mathrm{enc}} \!\ $$ eshte korrenti i pergjithshem qe kalon permes siperfaqes S, si i lidhur ashtu edhe i lire.

Forma diferenciale
Ne forme difernciale $$\mathbf{\nabla} \times \mathbf{B} = \mu_0 \mathbf{J} + \epsilon_0 \mu_0 \frac{\partial \mathbf{E}}{\partial t}$$

Termi i dyte i ekuacionit u dha nga Maksuelli i cili pas analizimit te ekuacioneve konstatoi se mungesa e termit te dyte mund te çoje ne nje paradoks.

Referenca dhe shenime
-->

Lidhje te jashtme

 * a section on Ampere's law from an online textbook
 * MISN-0-138 Ampere's Law (PDF file) by Kirby Morgan for Project PHYSNET.
 * MISN-0-145 The Ampere-Maxwell Equation; Displacement Current (PDF file) by J.S. Kovacs for Project PHYSNET.
 * The Ampère's Law Song (PDF file) by Walter Fox Smith; Main page, with recordings of the song.
 * Ampere's Law on Project PHYSNET.

قانون أمبير Закон на Ампер Llei d'Ampère Ampérův zákon Ampèresches Gesetz Νόμος του Αμπέρ Ampère's circuital law Ley de Ampère fa:قانون آمپر Ampèren laki Théorème d'Ampère חוק אמפר Ampère-törvény Lögmál Ampers Legge di Ampere アンペールの法則 Ампер заңы ច្បាប់អំពែរ 앙페르의 회로법칙 Ampero dėsnis Wet van Ampère Prawo Ampère'a Lei de Ampère Ampérov zákon Амперов закон Ampères lag ஆம்ப்பியர் விதி Правило Ампера Định luật Ampere 安培定律