Gjurgjevishti

Negotina është fshat shqiptar në Komunën e Vrapçishtit.

Gjeografia
Natyra dhe gjeografia e vendit Negotina e Pollogut gjendet në pjesën perëndimore të R.Maqedonisë, në Fushën e Pollogut, në Pollog të epërm,në skajin perëndimor të fushës,në kilometrin e 17-të të rrugës rregjionale që lidh 16-të vendbanimet prej qytetit të Tetovës në drejtim të Gostivarit. Shtrihet në rrëzë të Malit Sharr, në grykëdalje të lumit Muzdaçe në Fushë të Pollogut. Fshati është i zhytur thellë në grykëdalje të luginës së lumit.Lumi buron në thellësi nga brendia e malit, i cili në këtë pjesë njihet si Rrudoka dhe Vraca e Madhe.Thellë është në shpatin lindor të malit dhe prej burimit deri në dalje në fushë ka formuar luginë të thellë malore me një gjatësi prej afro 10 km.Kalon nëpërmes të fshatit dhe prej këtu,me një luginë relativisht të karakterit fushor, pas 10 km derdhet në lumin Vardar.Gjatësia e lumit prej burimit deri në derdhje është 20 km. Negotina është e vendosur në një lartësi mbidetare prej 580 m, lumi buron në një lartësi prej 1100 m. Rrënja relative e lumit është mjaft e madhe,afër 50 m/km.Prandaj lumi disponon me një potencial të madh energjetik. Pozita gjeografike e Negotinës në kordinatat gjeografike të hapësirës që e përfshin teritori komunal përcaktohet me vlerat 41°46’40” deri 20°56’20”gj.l.gj. sipas Ginisit. Pozita natyrore e vendit mund të përshkruhet si pozitë e natyrës së volitshme, në kontekst të Fushës së Pollogut dhe Malit Sharr që japin frymë dhe begati jetësore. Pozita gjeokomunikative është mjaft e volitshme Shtryhet në aksin rrugor të rrugës regjionale që lidh shumë vendbanime.Në drejtim veri-jug prej Tetove deri në Gostivar,e cila më tej lidhet drejt Shkupit në lindje, Kosovës në veri-perëndim dhe drejt Strugës-Ohrit në jug dhe jug-perëndim. Rruga e karakterit lokal,në drejtim të lindjes e lidh fshatin me rugën regjionale e cila kalon permes Fushës së Pollogut dhe ka peshë ndërkombëtare.Kjo rrugë më tej në lindje vazhdon dhe lidhet me aksin rrugor që përgjat Malit të Thatë lidh vendbanimet prej Gostivari deri në Zhelinë. Nga Negotina kah vendbanimet e komunës, të vendosura në shpatin e Malit Sharr, çojnë rrugë të veçanta edhe ate kah Kalishti,Gjurgjevishti Llomnica dhe Gorjani.Kështu e gjetur në rrugëkryq të rrugëve me peshë locale Negotina u shëndrua në qendër që ushtronte funksione shoqërore dhe ekonomike edhe për rrethin e vet deri në shpalljen e saj qendër komunale më vitin 1998. Klima e fshatit si edhe e teritorit komunal është idnetike me klimën e Pollogut. Negotina në mesin e natyrës komunale karakterizohet me mikroklimën e vet.Kjo vjen nga se gjendet në grykëdalje të lumit. Kështu e hapur ndaj malit ditët dhe netët gjatë vitit janë më të freskëta për afro 0,5o C, sasia e të rreshurave për 5% më e lartë.Përndryshe temperatura mesatare vjetore silliet rreth __oC. Mesatarja e muajve të ftohtë ___, e muajve të ngrohtë. Vjeshta karakterizohet me të rreshura të shiut. Sasia e të rreshurave vjetore sillet rreth___ mm/m2.

Kultura
SH.K.A."SAMI ZENDELI"

Për të mos i lënë në spontalitet, problemet e kulturës e të arteve, të zonës, bëhet formimi i Shoqërisë Kulturore Artistike "SAMI ZENDELI". Grupi u krijua në vitin 1976, dhe me veprimtaritë që organizoi fitoi popullaritet. Zuri edhe vende të ndryshme në rang republikan, më vonë edhe me gjërësisht. Iniciativa u mor nga Zejnulla Bilalli, si kryetar i shoqërisë ishte Enver Bilalli, atëherë drejtor i shkollës në Negotinë, duke pasur veprimtarë të shumtë nga e tërë zona. Veçojmë disa prej tyre, si këngëtari Vebi Sejdini,Sabajdin Bilalli, që është mësues i muzikës dhe zotëron mirë instrumentet muzikore. U aktivizuan edhe Arif Demiri, Gani Dauti me çifteli, Lazam Salii me gajde,etj. Në Negotinë funksionon edhe Shtëpia e Kulturës "SHOTA"(ish Vëllazërim Bashkimi") e pajisur me aparaturë të nevojshme për koncerte. Në shoqëri u përfshinë edhe disa amatorë të valleve e të këngës. Me ngjarjet e vitit 1981 u morrën masa shtërnguese antishqiptare dhe e pezulluan edhe veprimtarinë kulturore e spotive, duke u bërë hapa mbrapa në kulturën kombëtare. Që më vonë në vitet 85/86 të bëhet riformimi i shoqërisë dhe sot e kësaj dite ajo egziston dhe punon,vlen të përmendet vendi i dyte në festivalin "Shari Këndon" në vitin 1997,poashtu edhe në Dibër (Shqipëri), Strugë,"Këngë Jeho",etj.

Etimologjia
Per etimologjine e fshatrave jane dhene mendime te ndryshme, nisur nga kritere dhe motive jo te njellojta. Duke trajtuar problemin e etimologjise ne fushe te shqipes, profesor Eqrem Çabej shkruan per veprimtarine e organizuar qe kane zhvilluar e po zhvillojne institucionet tona shkencore, nder te tjera, sidomos nepermjet kerkimeve dialektologjike, leksikologjike, etnograftke e folklorike nje pjese neper vepra te shkencave te natyres dhe te literatures artistike, te cilat flasin dhe argumentojne lashtesine tone, ne trojet tona. Negotinasit jane te dhene pas punes, kryesisht pas puneve te bujqesise e te blegtorise, pa folur per kurbetin, mbasi edhe atje -shquhen si punetore. Fjala Negotine eshte shpjeguar nga latinishtja: pune ose mund. Ne Jugperendim te Negotines gjendet guri i Sokol Lecit. Gojedhenat per te jane te larmishme, por mjaft i perhapur eshte shpjegimi simbas legjendes se Sokol Leci kishte rene ne dashuri me nje vajze, por lidhjen ne mes te rinjve e pengon dhuna qe ushtrihet ndaj vajzes, duke ia imponuar asaj egersisht martesen me nje njeri tjeter. Kete dhimbje Sokol Leci nuk e perballon dhe, mbasi nuk gjen rrugedalje tjeter, teper i tronditur i le delet ne mal, si çoban i tyre, vare jelekun ne dushk dhe hidhet e mbytet nga kepi, pikerisht tek ai gur, .qe tashme mban emrin e tij, "Guri i Sokol Lecit". Pikerisht tek ai gurr shkojne gra e vajza qe kane shqetesime ne jete e luten per plotesimin e deshirave te tyre, sidomos ne ato drejtime ku kane mungesa, si ne rastet kur nuk kane femije, nuk u ka dale fati i marteses etj. Tani eshte bere tradite qe tek Guri i Sokol Lecit te shkojne grate qe nuk kane femije, sidomos per diten e veres e veçanerisht per te "enjtet e medha", duke i lare syte me ujin e gurres, duke u lutur ne kenge e siper: "Sokol Lec plot bar, te me apesh ni gjal". Ndersa vajzat, fati i te cilave per martese nuk u ka dale, kendojne: "Sokol Lec e gurre, te me apesh nje burr" "Sokol Lec e kep, te m'apesh shendet" etj.

Historia
Fusha e Pollogut dhe njerezit e kesaj jane aq te lidhur me malin e Sharrit dhe njerezit e tij. Ketej rrotull ishin ngritur qendra te rendesishme per zonen e mbarefiset ilire e me pas arberore e shqiptare. Qe ne mijevjeçarin e pare para eres sane, ne keto ane ishin afirmuar qendrat ilire si Oeneum (Tetova), Upsana (Kerçova) me pas Draodakum (Gradeci) etj., te cilat si vatra te rendesishme ekonomike-sociale per kohen, rrezatuan dukshem edhe ne fshataret tane. Rruga e Madhe e lugines se Radikes e Drinit te Zi - dega e rendesrshme e""Via Egnatia", qe ne prahistori e deri ne mesjete sherben si nje arter i madh, ku realizoheshin takimet e para kulturore midis banoreve te pellgut te Dibres, te Kosoves dhe te Ilirise Qendrore. Ajo kalonte edhe ne territorin e Negotines. Ne shek. XII-XIV rritet e fuqizohet ekonomika feudale, verehet edhe shtimi i veprimtarise tregtare. Shkembimet perfshinin lende te para si dru, lekure, lesh etj., dhe nga nevoja per te importuar artikuj te ndryshem si stafra, pelhure, artikuj luksi etj. Dege te rendesishme te kesaj udhe te madhe ishin: Rruga e Dibres se Madhe - Gryka e Radikes - Gostivar - Tetove - Shkup e me tej. Pra Vija Egnatia" jo vetem qe kalonte afer Negotines e fshatrave ne rrethine te saj, por ndjehej duke ndikuar ne zhvillimin ekonomik e social. Periudha e lavdishme e Skenderbeut eshte e lidhur ngushte me Fushen e Pollogut e Malin e Sharrit, kesaj baze te fuqishme te shqiptareve ne lufte per mbrojtjen e trojeve nga pushtuesit osman. Banoret e fushes se Pollogut, bashke me ta edhe Negotinasit, i’u pergjigjen thirjes se Skenderbeut per te mbrojtur tokat e tyre nga sulmet e praktikuara nga ushtria osmane. Ne vitin 1453 ushtria osmane, e drejtuar nga Ibrahim Beu dhe e perbere prej 14 mije ushtare, arriti ne fushen e Pollogut, ne mes Tetoves dhe Gostivarit, pra, edhe ne zonen tone, u godit nga ushtria e Skenderbeut, e mbeshtetur fuqimisht nga popullata. Ne vitin 1462 u bene beteja te medha ne kete fushe kunder pushtuesit osman, duke dale fituese ushtria shqiptare e kesaj ane. Nje shtrirje te gjere antiosmane perfshin tere Fushen e Pollogut, perfshin edhe Negotinen, madje morri hov edhe kryengritja e Dervish Cares e viteve 1843-1844, ku moren pjese mijera luftetare, duke u kthyer ne nje kryengritje te fuqishme antiosmane. Eshte interesante se ne kete veprim luftarak morren pjese tere fshataret pa dallime fetare: musliman, ortodoks e katolik. Levizjet fillonin ne fshatra e zgjeroheshin ne qytet. Fshatrat e kesaj treve perfshiheshin ne Sanxhakun e Shkupit dhe ne Kazane e po kesaj qendre, ne Vilajetin e Kosoves. Lidhja shqiptare e Prizrenit u ndie mjaft edhe ne Fushen e Pollogut e ne viset tona konkretisht. Duke qene ne mees te Gostivarit e Tetoves, ne fakt zona ishte me rrezatimin e Tetoves, qender qe kishte 6 burra te shquar ne komanden e Lidhjes Shqiptare te Prizrenit. Per nje kohe te shkurter pushteti i Qeverise se perkohshme u zgjerua ne trojet shqiptare ne Maqedoni, perfshire edhe Kumanoven, Tetoven, Gostivarin, Dibren etj., mbasi kishin marre pushtetin edhe ne Shkup, Mitrovice, Vushtri etj. Autoriteti i Lidhjes Shqiptare te Prizrenit u shtri edhe thelle ne masat e gjera popullore. Ai ishte i pranishem ne vatrat familjare Negotine, Sanakos e ne fshatrat qe perfshijne rrethinat e saj.. Pas zbatices qe pesoi kjo Lidhje e fuqishme politike, ushtarake e administrative, fillojne protesta ne rruge e menyra te ndryshme, si mosdergimi i ushtareve dhe solidarizimi i ketij qendrimi ne mbare fshatrat e Pollogut, ne Gostivar, Tetove, Shkup. Te njohura jane qendrimet e veprimet e Shuip Kaçakut, i cili siç e ka shtojcen "Kaçak" bridhte me arme ne krah, madje edhe duke e shkrepur kunder pushtuesit. Ne vitin 1897 Shuip Kaçaku u perlesh me turqit, por fshataret nuk e lane vetem. Trimat malesore i dolen perkrah, duke luftuar me te, e ne mbrojtje te tij. Vitet 1908-1912 jane nje periudhe e gjendjes se komplikuar, e gjallerimit te forcave qe kerkojne pavaresi e liri. Ne vitin 1909 situata ashpersohet popullsia e ketyre viseve bie e ngrihet me hute ne dore nga luftrat e perditeshme kunder ushtrive turke.Mendohej qe çlirimi i trojeve te banuara nga shqiptaret qe ne thellesi te shekujve, siç ndodhi me Tetoven e rrethine, me 16 gusht 1912 e me qendrat e tjera, do te shenonte nje pjese te çlirimit te pergjithshem kombetar, por ndodhi ndryshe. Fuqite e medha i coptuan trojet shqiptare. Me pas ushtria serbe, sipas urdhereses se komandes Supreme Serbe te muajit maj 1912, realizoi idene e formimit te njesive vullnetare ne territorin e Maqedonise dhe te Kosoves. Synimi ishte qe te merreshin masa pa ndonje lufte eventuale ne terrenin e okupuar, prandaj edhe behej rregjistrimi i vullnetareve ne kater bataljone, nje prej te cileve do te vendosej ne Negotine. Ne tetor te vitit 1915 ushtria Serbe i thelloi grabitjet dhe populli u ngrit ne kryengritje, ku morren pjese qindra fshatare nga Negotina me rrethine, sepse kryengritesit shqiptare ne Pollog i komandonte Ymer Halili nga Negotina. Fshataret nuk kishin çka te dorezonin, por sulmonin ushtrine Serbe. Ne vitin 1917 varferi ndjehej kudo, sidomos pllakosi zija e bukes, semundjet epidemike kishin perfshire qindra vatra familjare, nga te cilat vdiqen shume njerez, duke u shuar familje te tera. Deri ne vitin 1918 pushteti ne "Provincen e Maqedonise" ishte i perqendruar ne duart e inspektorit kryesor "naçallniku" qe kishte qendren ne Shkup dhe qeveriste me pushtet ushtarak policor. Ndersa ne rrethina kishte vene nga tre vete ne krye te pushtetit, kryetari i te cileve ishte i ardhur nga Bullgaria. Negotina ishte qender territoriale. Komuna ishte e perqendruar ne f. Sanakos ndersa ne Kalisht, Gjurgjevisht, Gorjan, Llomnice kishte nga nje plak ne krye te pushtetit. Gjate pushtimit serb e me pas bullgar vazhdoi genocidi ndaj shqiptareve. Trupat bullgare vazhduan te ushqeheshin neper fshatrat shqiptare, duke i plotesuar rradhet e veta edhe me te mobilizuar nga rradhet e shqiptareve Vitet 1937-1944 karakterizohen nga nje varferi e uri masive. Fshataret shkonin me nje thes te vogel ne duar nga 50-100 e 150, km larg, bile edhe gjer ne Prizren ne kembe per te siguruar 20-30 kg drithe per familjet qe kercenoheshin nga vdekja prej urie. Ne te kthyer ju dilnin para njerez te regjimit, ose ua merrnin misrin ose i malltretonin, apo hiqshin te zit e ullirit nga klima e ftohte e Sharrit, se nevoja i shtynte kur sosej buka, veçanerisht ne pranvere. Edhe pas rikthimit te serbeve, jane vertetuar krime te bera ne fshatrat e Negotines me rrethine. Ne jeten politike te zones, veçanerisht ne Negotine eshte shfaqur shume here Ymer Halili i fisit Goxha, por, ne qendrimet e tyre ka pasur luhatje e kalim sa ne nje krah e ne tjetrin, duke u perpjekur per te ruajtur interesat e fshatit e mosdemtimin e tij. Fillimisht ai ishte i lidhur ngushte me politiken serbe. Nje here ai priti rreth 70 vete, serb, ne burra, gra e femije, duke i organizuar nje pushim te kendshem tek livadhet e Kokes, aty ku gjendet sot ambulanca. Kazanet e ushqimeve e gjithçka u vu ne sherbim te tyre. Megjithate, me vone, krimet serbe nuk munguan, madje edhe nga te egrat. Atehere Ymeri u bashkua me bullgaret, qe te kishte mbrojtje. Mbas largimit te bullgareve, Ymeri lufton kunder serbeve qe ndodheshin ne periferi te Gostivarit. E zene rob dhe e denojne me vdekje. Me pas e zbresin denimin me 20 vjet, duke e derguar ne Shkup. Atje heri 4 vjet burg dhe pasi lirohet emigron. Ne vitin 1927 shfaqet perseri ne jeten politike te Negotines dhe per dy vjet fiton ne votime e del kryetar komune ne Sanakos. Si u largua ushtria Serbe nga trevat shqiptare, ne tetor 1918, mbeten çeta çetnikesh per te mbajtur gjendjen e siguruar pushtetin e okupimit. Perseri kryengritje e armatosur, qe fillon ne Diber e me gjere, duke deklaruar se nuk njohim asnje pushtet te huaj. Çetniket nuk arriten te mposhtin kete kryengritje, qe rrezatoi me operacione te çetave shqiptare edhe ne rrethet e Kerçoves, Gostivarit, Tetoves, e cila perfshin teresisht Negotinen me rrethine

Lidhje të jashtme
Неготино (Община Врабчище) Неготино (Полошко) Negotino-Pološko