Hormonet



Hipofizia gjendet në bazë të trurit dhe ështp e përforcuar në reurin e mesëm (hipotalamus). Hipofizia është organ i vogël me peshë 0.5-0.8 g. Është e ndërtuar prej tri pjesëve: pjesa e përparme- adenohipofiza, pjesa e mesme- pars intermedia, pjesa e prapme- neurohipofiza. Secila nga këto tri pjesë ka rol të veçantë endokrin. Për njeriun janë të rëndësishme pjesa e përparme dhe e prapme, kurse pjesa e mesme është e zhvilluar dobët. Hipofiza përmes hipotalamusit është në lidhje të nushtë me sistemin nervor qendror dhe nën ndikimin e S.N.Q. ndërrohet aktiviteti endokrin i hipofizës, hormonet e të cilës në anën tjetër ndiokjnë në funksionimin e sistemit neervor. Prandaj, hipofiza është organ, i cili drejtpërdrejt ose tërthorazi rregullon disa funksione të organizmit dhe funksionet e tërësishme endokrine të Sistemit Nervor Qendror. Në hipofizë krijohen disa hormone të cilat e rrehullojnë aktivitetin sekretor hormonal të gjendrave të tjera endokrine si p.sh. të gjëndrës tiroide, të gonadeve etj.

Funksioni i hipofizës
Pas heqjes së hipofizës nga organizmi shkaktohen çrregullime të ndryshme si ndërprerja e rritjes 80-120 cm(shkurtabiqët hipofizikë), dhëmbët dalin më vonesë dhe zgjat ndërrimi i tyre, organet seksuale zhvillohen dobët, pastaj atrofimi i funksioneve të të gjitha gjëndrave të tjera me sekretim të brendshëm, zvogëlohen proceset oksiduese, rritet ndjeshmëria ndaj insulinës, shfaqet një hipoglicemi e lehtë etj. Nga kjo shihet se pas heqjes së hipofizës çrregullohet në përgjithësi metabolizmi i proteinave, sheqernave dhe lipideve. Nëse ndërpritet funksioni i pjesës së përparme të hipofizës, atëherë ndërpriet edhe rritja e organizmit. Tek organizmat e rritur, nëse ndërprerja e funksionit është e pjesshme atëherë kemi atrofimin e të gjitha gjëndrave të tjera endokrine. Mirëpo, nëse ndërprerja e funksionit është e plotë atëherë kemi të bëjmë një dobësim ekstrem të organizmit ose trashjes së tepërt. Në pubertet trashja përcillet me zhvillim të ngadalshëm të gjëndrave seksuale. Nëse rritet sekretimi i hormonit të rritjes në fëmijëri dhe në pubertet kemi një rritje gjigante (2-2,5 m), e nëse ky çrregullim bëhet ps moshës 25 vjeçare kemi rritjen e pjesëve periferike të trupit (shuplakat e dorës, te shputat e këmbëve, rritja e hundës, rritja e hundës, nofullës së poshtme, gjuhës). Ky çrregullim quhet akromegalia. Në këtë rast, jo rrallë shfaqen edhe shenjat e sëmundjes së sheqerit.

Ndarja e hipofizës
Hipofiza ndahet në tri pjesë:


 * Hormonet e pjesës së përparme të hipofizës
 * Hormonet e pjesës së mesme të hipofizës
 * Hormonet e pjesës së prapme të hipofizës

Hipofise غدة نخامية Хипофиза পিটুইটারি গ্রন্থি Hipofiza Hipòfisi Hypofýza Chwaren bitwidol Hypofyse Hypophyse ޕިޓޫއިޓަރީ ގްލޭންޑް Pituitary gland Hipofizo Hipófisis Ajuripats fa:هیپوفیز Aivolisäke Hypophyse Glándula hipófise בלוטת יותרת המוח Hipofiza Agyalapi mirigy Hipofisis Heiladingull Ipofisi 下垂体 Glandula pituitaria Hipofizė Хипофиза Hypofyse Hypofyse Przysadka mózgowa Hipófise Гипофиз Hipofiza Pituitary gland Podmozgová žľaza Hipofiza Хипофиза Hypofys పియూష గ్రంధి ต่อมใต้สมอง Hipofiz Гіпофіз 腦下垂體