Shqipëria

Shqipëria është një vend mesdhetar në juglindje të Evropës. Ajo kufizohet nga Mali i Zi në veri, Kosova në verilindje, Republika e Maqedonisë ne lindje, dhe Greqia në jug. Në kufirin natyror perëndimor Shqipëria ka dalje të hapur në Detin Adriatik dhe në Detin Jon, i cili ka një shtrirje të gjerë nga Veriu deri në Jug.

Historia

 * Artikulli kryesor: Historia e Shqipërisë

Ne nje kohe te lashte pellazget kane banuar ne Athine si edhe ne gjithe territorin e Greqise pervec ishujve. Prej pellazgëve vijne ilirët.
 * Pellazgët

Ilirët banonin në tere pjesen perendimore te Ballkanit.
 * Ilirët


 * Mesjeta shqiptare

1478- 1912, Shqiperia në ate kohe ishte nen sundimin drastik otoman.
 * Shqipëria nën sundimin osman

Rilindja Kombëtare Shqiptare, shpallja e pavarësisë shqiptare dhe formimi i shtetit Shqiptar.
 * Rilindja Kombëtare

Politika

 * Artikulli kryesor: Sistemi shtetror në Shqipëri

Shqipëria është një Republikë parlamentare në të cilën roli dominues i administrimit të punëve të shtetit i bie kryeqeveritarit (sistemet "demokratike" shtetrore perendimore).

Njësit administrative

 * Artikullu kryesor Njësit administrative

Shqipëria ndahet në 12 njësi administratie të quajtura "qark" të cilat ndahen më tutje në 36 nën-njësi të quajtura "rrethe". Kryeqyteti Tirana ka një statusë të veçant. Qarqet administrative në Shqipëri janë:

Ekonomia

 * Artikulli kryesor: Ekonomia e Shqipërisë

Perpara vitit 1991, partia komuniste ne pushtet e drejtonte ekonomine e vendit me ane te nje serie planesh pese-vjecare. Te gjitha mjetet e prodhimit kontrolloheshin nga shteti, bujqesia ishte kolektivizuar plotesisht dhe industria u be prone popullore dhe sipermarrja privati u ndalua rreptesisht. pervec kesaj Kushtetuta e Republikes Socialiste te Shqiperise e ndalonte qeverine te kerkonte ndihma nga jashte, te pranonte borxhe apo te lejonte investime te huaja. Deshtimi i kesaj ekonomie te kontrolluar e ka shtyre qeverine te decentralizje procesin e vendimmarrjes ekonomike. Ndalimi i tregetise private eshte shfuqizuar, qeveria tashme pranon borxhe dhe kredi te huaja dhe perpiqet te krijoje vende te reja pune me ane te bashkepunimeve me partneret nga jashte. Keto masa kane per qellim rritjen e industrive te lehta, prodhimet ushqimore dhe bujqesore. Progresi i viteve te fundit eshte i dukshem dhe tregu tani permban te gjithe artikujt ushqimore te cilet ne te kaluaren mungonin shpesh. Shqiperia ka nevoje per me shume punonjes te specializuar dhe rikthimin ne vend te studenteve te rinj, te arsimuar ne Perendim dhe te mbrujtur me nje kulture me te plote dhe me me shume ekspertize se moshataret e tyre brenda vendit.

Demografia

 * Artikulli kryesor: Demografia e Shqipërisë

Shqipëria ka 3,782,960 banore. Shqiptarët jetojnë edhe në vende të tjera të Ballkanit, në Kosovë 1,7 mil, mbi 700,000 jetojnë në Greqi, 650,000 në Maqedoni dhe gati 100,000 mijë shqiptarë jetojnë në Preshevë, Buajnoc dhe Medvegjë (Komuna nën administrimin Serbë). Në Itali, afër 300,000 arbereshë, 500,000 në SHBA dhe mbi 5,000,000 shqiptarë në Turqi. Shqipëria ka minoritet e veta, mbi 50,000 grekë jetojnë te shperndare ne Shqipëri dhe kryesisht ne zonat minoritare të qyteteve të Sarandës, Vlorës dhe të Gjirokastres.

Gjeografia

 * Artikulli kryesor: Gjeografia e Shqipërisë


 * Pozita gjeografike

Shqipëria ndodhet në Europën Juglindore, në pjesën perëndimore të gadishullit Ballkanik e shtrihet midis koordinatave gjeografike 39 gradë e 38' dhe 42 gradë e 39' te gjërësisë veriore dhe 19 gradë e 16' te gjërësisë lindore, ne largësi pothuajse të barabartë nga Ekuadori dhe Poli i Veriut.

Sipërfaqja e përgjithshme është 28.748 kilometra katrore. Kryeqyteti i saj është Tirana.

Gjatësia e përgjithshme e vijës kufitare është 1094 km, nga te cilat 657 km - kufi tokësor, 316 km - kufi detar, 48 km - kufi lumor dhe 73 km - kufi liqenor. Në veri e verilindje ka 529 km vijë kufitare me Malin e Zi, Kosovën dhe ish republikën jugosllave të Maqedonisë, ndërsa në jug e juglindje me Greqine një vijë kufitare prej 271 km. Në perëndim Shqipëria laget nga deti Adriatik e në jug-perëndim nga deti Jon.

Shqipëria ka një pozitë të favorshme gjeografike, pasi gjendet në kryqëzimin e rrugeve më të shkurtëra që kalojnë nga Mesdheu perëndimor për në Ballkan e Azinë e Vogël dhe kontrollon kalimin përmes kanalit detar të Otrantos. Luginat e saj më të gjëra janë ato të lumenjve Drin, Shkumbin dhe Vjosë, që lehtësojne, njëkohësisht, lidhjen e brendshme të Ballkanit me detin Adriatik dhe të Azisë së Vogël me viset e Mesdheut. Bregdeti i Adriatikut shtrihet nga gryka e Bunës deri në Kepin e Gjuhëzes. Në gjirin e Vlorës e në drejtim të jugut, bregdeti është i lartë, shkëmbor, ku dominon mali i Karaburunit. Gjiret kryesore të Shqipërise janë: gjiri i Drinit, i Lalëzit, i Durrësit, i Karavastasë dhe i Vlorës, në hyrje të së cilës gjendet ishulli i Sazanit.


 * Relievi

Relievi i Shqipërise është kryesisht malor. Vargmalet e para alpine u formuan nga mbarimi i jurasikut, ndërsa gjatë erës kenozoike u shpejtua procesi malformues në tërësine e Albanideve, që aktualisht përbëjne tokën e nëntoken e Shqipërise. Lartësia mesatare e relievit është 708 metra, ose 2 herë më e lartë se mesatarja e Europës. Lartësitë më të mëdha gjenden në Alpet shqiptare dhe në malet e Lindjes (Korabi 2751 metra mbi nivelin e detit, përben edhe majën më të lartë të Shqipërisë).

Fushat zene kryesisht pjesën perëndimore, pergjatë bregdetit Adriatik, por ka edhe në pjesë të tjera të vendit. Fushat më të larta janë ato të pellgut të Korçes, mbi 800 metra mbi nivelin e detit. Fushat gjenden kryesisht përgjate lumenjve kryesore si: Vjosë, Devoll, Osum, Shkumbin, Erzen, Mat e Drin, ku gjenden, gjithashtu, edhe tokat bujqësore e qendra të mëdha banimi, si dhe përshkohen nga rrugë te rëndësishme komunikimi.

Territori i Shqipërisë ndahet në 4 krahina të mëdha natyrore (fiziko-gjeografike):
 * Alpet shqiptare
 * Krahina malore qendrore
 * Krahina malore jugore
 * Ultesira bregdetare

Lagunat kryesore jane: Laguna e Lunres (Vilunit), e Patokut, e Bishtrakes, e Karavastase, e Nartes dhe e Pashalimanit.

Plazhet kryesore jane: Plazhi i Velipojes, i Tales, i Durresit, i Divjakes, i Semanit, i Vlores, i Dhermiut, i Himares dhe ai i Sarandes.

Kepat kryesore jane: Kepi i Rodonit, i Bishtit te Palles dhe i Gjuhezes.


 * Klima

Shqipëria bën pjesë në brezin subtropikal dhe përfshihet në zonën klimaterike mesdhetare, me dimër relativisht të shkurtër e te butë dhe me vere të nxehtë e shumë të thatë. Klima e Shqipërise ka ndryshime të mëdha nga një krahinë në tjetrën dhe kontraste të mëdha në temperature, reshje, ndricimin diellor, lagështiren e ajrit, etj.

Ndricimi diellor lëviz nga 2731 orë në vit në Xarë të Sarandës, në 2722 orë në vit në Vlorë, 2560 orë në vit në Tiranë, 2246 orë në Peshkopi dhe 2046 orë në vit në Kukës.

Bien mesatarisht 1430 mm reshje në vit dhe vijnë duke u pakësuar nga perëndimi në lindje.

Portet
Që në kohët e lashta në bregdetin shqiptar kanë funksionuar skela si në Durres (Dyrrah), Ulqin, Tivar, Vlorë (Aulone), Apoloni, Sarandë (Onhezmi), etj. Gjatë shekujve VII-XII Durrësi ishte skela kryesore në perëndim të Perandorisë Bizantine. Gjatë periudhes së principatave arbre u ngriten skela të vogla kryesisht në grykat e lumenjeve në Shirgj (Bunë), Shëngjin, Shufada (Mat), Rodon, Bashtovë (Shkumbin), Pirg (Seman), Spinaricë, zhvillimi i të cilëve u frenua gjatë periudhës së pushtimit osman.

Gjatë viteve 1928-1934 u ndërtua porti detar i Durrësit dhe pontile druri ne Sarandë, Vlorë e Shëngjin, që u shkaterruan gjatë Luftes se Dyte Boterore. Nga viti 1945 deri ne vitin 1952, u rindertua porti i Durrësit dhe disa kalata betoni ne Vlorë, Sarandë e Shëngjin. Gjatë bregdetit Jon janë ndërtuar kalata e pontile në gjirin e Spilesë në Himarë dhe në Sasaj (Lukovë) që shërbenin kryesisht për transport agrumesh. Porti kryesor i vendit është ai i Durrësit, ku funksionon edhe kantieri i riparimit të anijeve.

Kultura

 * Artikulli kryesor: Kultura Shqipërisë


 * Personalitetet Shqiptare
 * Artikulli kryesor: Arsimi në Shqipëri
 * Artikulli kryesor: Muzika në Shqipëri
 * Artikulli kryesor: Sporti në Shqipëri
 * Artikulli kryesor: Feja në Shqipëri

70 % prej popullit shqiptar janë muslimanë, 12 % katolikë romakë, 18 % ortodoksë.
 * Artikulli kryesor: Turizmi në Shqipëri

Shiko dhe këtë

 * Historia, Gjografia, Demografia dhe Ekonomia e qyteteve të Shqipërisë

Lidhje të jashtme

 * Pamje nga Shqiperia
 * Galeria Virtuale Shqiptare Galeria me e madhe shqiptare ne internet me mbi 5600 fotografi.

Albanien Albania Albania ألبانيا Albania Албания আলবেনিয়া Albanija Albània Albánie Albania Albanien Albanien Αλβανία Albania Albanio Albania Albaania fa:آلبانی Albania Albanie Albaanje Albàinia Albania - Shqipëria אלבניה अल्बानिया Albanija Albani Albánia Albania Albania Albania Albanía Albania アルバニア 알바니아 Albania Albanien Albanië Albanija Albānija Albania Албанија Albania Albanija Albania Albanien Albanië Albania Albania Albânia Albania Albanii Албания Albania Albánsko Albanija Албанија Albanien ประเทศแอลเบเนีย Albania Албанія 阿尔巴尼亚 Shqipëria