Zoti

Zoti fjalë në gjuhën shqipe me të cilën thirret krijuesi i gjithësis. Varrësisht nga besimet fetare dhe pikpamjet e tyre edhe formulimi i përkufizimeve për krijuesin e gjithësisë ndryshojnë.

Po ashtu në gjuhën shqipe të ndikuar nga disa fe të cilat nuk e lejojnë predikimin e librave të tyre të shenjtë në gjuhët tjera për Zotin përdoren edhe terme tjera me të njëjtin kuptim si p.sh.: Allahu. Në anën tjetër për të njëjtin kuptim përdoren edhe terme tjera si: natyra, perëndia dhe gjithësia. Si do që të jetë të gjitha këto shprehje edhe pse për nga përkufizimet dallojnë për bazë kanë krijuesin e gjithësi. Disa nga përkufizimet krijuesit të gjithësis d.m.th Zotit i japin edhe një rol aktiv në dukurit e ndryshme natyrore dhe shoqërore.

Përkufizimet
Përkufizimet e shprehjes Zoti dallojnë për nga formulimi si dhe për nga vetit. Kështu përderisa përkufizimet fetare dallojnë vetëm për nga formulimi i tyre, përkufizimet e tjera dallojnë edhe për nga kuptimi i shprehjes por që të gjitha e kanë për bazë krijuesin e gjithësis.

Shpjegimet mbi Zotin dhe rolin në gjithësi
Shpjegimet fetare për krijuesin e gjithësisë bazohen në lancimin e Zotit në një dimesion të pa arritëshem për njeriun dhe nga ky këndvështrim japin edhe shpjegime për rolin e tij. Për shpjegimin e dukurive në gjithësi d.m.th rolit të krijuesit të gjithësis, shpjegimet fetare bazohen në profetët e tyre. Shpjegimet e këtyre profetëve i kanë mbledhur në librat e tyre të shenjtë. Në bazë të këtyre librave bëhen shpjegime dhe intepretime të ndryshme mbi rolin, ekzistencen, vetit etj. të krijuesit të gjithësis si dhe dukurive të përditëshme. Për mirëmbajtjen e intepretimit të shpjegmeve janë ngritur institucionet fetare si p.sh.: kisha, xhamia e që në popull thirren me një fjalë shtëpi të Zotit. Po ashtu me kalimin e kohës për ngritjen e nivelit të këtyre intepretimeve janë themeluar shkolla të ndryshme fetare.

Nga ana tjetër shkenca bën të lindin dyshime mbi ekzistencën e Zotit. Një nga principet themelore të shkencës, i vlefshëm në të gjitha displinat e saj, një nga të paktat principe që njohu konfirmimin dhe vërtetimin e vlefshmërisë së tij sidomos në shkencën moderne në krahasim me atë klasike, pohon se në univers: Asgjë nuk zhduket, asgjë nuk krijohet: gjërat thjesht shndërrohen!. Pra shkenca moderne hedh posht mundësinë e ekzistencës së çfarëdolloj akti krijues që ka paraprirë lindjen e universit ashtu siç e njohim.I këtij mendimi ishte Ajnshtajni, i cili kishte bindje racionale metafizike, i këtij mendimi është Stephen Hawking, autori i teorisë së Big Bang-ut dhe themelues i studimeve të fizikës së kuanteve(aktualisht shkencëtari më i madh në jetë). Në kete linjë mendimi, Zoti është thjesht shpjegimi njerëzor i gjërave të pashpjegueshme, ose më saktë të pa shpjeguara deri tani.