Dalmatët

Dalmatët një ndër fiset e mëdha e të njohura ilire, banorë të pjesës Verilindore të Ilirisë. Që nga periudha më e lashtë e deri në shek. II p.e.r. trevat e tyre shtrihesin në brendësi, prapa vargamalit Dinarik në pllajat e Duvnos, Livnos e Gllamoçit, në Bosnjën e sotme Perëndimore. Pasi krijuan federatën e tyre, u zgjeruan drejt brigjeve të Adriatikut. Por nuk arritën të bëheshin fuqi detare dhe nuk i vunë nën zotërim ishujt e beregdetit të Dalamcisë. Qytezat e tyre të fortifikuara përkasin periudhës së parë të hekurit. Kryeqendra e tyre u bë Delmini. Dalamatët ishin njëri ndër fiset ilire që i bënin qëndresë pushtimit romak dhe kanë zhvilluar një varg luftërash të përgjakshme e kryengritjesh kundër romakëve në vitet 156-155, 119-117, 51-46, 39-37 p.e.r. Lufta e tyre më e madhe kundër pushtuesve romak lidhet me Kryengritjen Ilire të viteve 6-9 e.r Dalmatët ishin të përmendur për blegtorinë dhe kishin të zhvilluar zejtarinë të lidhur me të.Emri i Dalmatëve lidhet me emrin e kryeqendrës së tyre Delminium (të vjetër Delmion)në fushë ne Duvanjit.Që të dy emrat lidhen me fjalën shqipe delme, sepse Dalmatët ishin blegtorë. Viset e tyre ishin të pasura me pyje e xeherore dhe shquheshin për punimin e drurit. Mbeturinat e rendit fisnor u ruajtën deri vonë te Dalmatët, me këtë shpjegohet pohimi i Strabonit se ata nuk pranonin monedha, u merrnin fiseve të nënshtruara drithë e bagëti si haraç dhe tokën e ndanin njëherë në 8 vjetë.

Historia

 * Paraqitja e parë në literatur si emër
 * Paraqitja e fundit si fisë apo form tjetër me të njëjtin emër
 * Kulminacioni i zhvillimit të fisit

Politika

 * Mardhënjet përbrenda fisit
 * Mardhëniet me fiset fqinje
 * Mardheniet e jashtme

Gjeografia

 * Gjatë fazës fillestare
 * Terioret më të gjëra të qeveriura nga fisi
 * Vendbanime

Ekonomia

 * Qarku ekonomik përbenda fisit
 * Këmbimet ekonomike të fisit

Demografia

 * Strktura e popullsisë
 * Bujqë
 * Aristrokaci
 * Skllavë

Kultura

 * Kultura e Fisit

Të tjera
* Organiszimi i Transportit * Organizimi i Ushtrisë

Burime informatash për fisin

 * Emërtimi në literatur
 * Ilirisht :
 * Latinisht:
 * Greqisht :
 * Anglisht :
 * Gjuhë tjera

Lidhje të jashtme
Dalmati Dalmatae Dalmati Далматы Dalmati Dalmati Далмати Далмати