Vrima e zezë

thumb|300px|Një vrimë e zezë. Riparaqitje artistike nga [[NASA.]] Vrima e zezë është një trup qiellor jashtëzakonisht i dendur (i ngjeshur), me një tërheqje rëndesore aq të lartë e të fuqishme, saqë nuk lejon largimin e asgjëje, madje as dritës, nga "sipërfaqja" e saj, e emëruar "Horizonti i ngjarjeve". Vrima e zezë është përkufizuar edhe si një zonë e hapësirë-kohës ku largimi i gjithësisë rreth saj është i pamundshëm.

Qënësia e këtyre trupave qiellorë është parathënë nga teoria kryesore e rëndesës, Përkatësia e përgjithshme ( Relativiteti i përgjithshëm) ose Teoria e relativitetit, dhe pranohet sot nga bashkësia shkencore. Ndërkaq janë të pranishme disa vëzhgime të tërthorta të veprimtarisë astrofizike lidhur me vrimat e zeza, p.sh. në zonat qendrore të galaksive (bërthamave galaktike vepruese nga ang. "Active galactic nucleus") si edhe lëshimet e rrezeve X nga rrezet X të dyfishta. Po ashtu hamendësohet se vrimat e zeza rrezatojnë energji për shkak të pasojave të mekanikes kuantike të njohura si "Rrezatimi Hokingian".

Vrima e zezë pasi formohet nga një yll ka një masë te pakten tre herë më të lartë se e Diellit, por për shkak të ecurive të ndryshme të humbjeve të masës të shkaktuara nga yjet në fundin e jetës së tyre ndodh që ylli zanafillor të ishte të paktën dhjetë here më i ngjeshur se Dielli. Numrat e përmendur janë tregues, përsa i përket hollësive të modeleve të përdorura për të parashikuar zhvillimin yjor dhe në veçanti nga përbërja kimike fillestare e mjegullnajave të gazta që i jep jetë yllit të lartpërmendur. Nuk është e papërfillshme mundësia që një vrimë e zezë mund të ketë prejardhje jo yllore, siç parashtrohet p.sh. pët të ashtuquajturat "vrimat e zeza fillestare".

Shiko edhe

 * Vrima e bardhë
 * Ergosfera
 * Ylli Q
 * Krimbvrima

Lidhje të jashtme
Swartkolk ثقب أسود Furacu prietu Qara çuxur Черна дупка কৃষ্ণ বিবর Toull du Crna rupa Forat negre Černá díra Sort hul Schwarzes Loch Μαύρη τρύπα Black hole Nigra truo Agujero negro Must auk Zulo beltz fa:سیاه‌چاله فضایی Musta aukko Trou noir Swart gat Dúpholl Burato negro કાળું કાણું חור שחור काल कोठरी Crna rupa Fekete lyuk Lubang hitam Nigra truo Svarthol Buco nero ブラックホール შავი ხვრელი 블랙홀 Çala Reş Gurges ater Büüs negru Juodoji skylė Melnais caurums തമോദ്വാരം Lohong hitam Toqba sewda Zwart gat Svart hòl Sort hull nov:Nigri true Czarna dziura Buraco negro Gaură neagră Чёрная дыра Purtùsu nìuru Black hole Crna rupa Black hole Čierna diera Črna luknja Црна рупа Svart hål கருங்குழி కాలబిలము หลุมดำ Black hole Kara delik Чорна діра ثقب اسود Qora tuynuk Hố đen שווארץ לאך 黑洞 O͘-khang 黑洞