Polonia

Republika Polake apo Polonia (polonisht: Rzeczpospolita Polska apo Polska) është shtet në pjesën qendrore të Evropës. Polonia ndodhet e kufizuar nga perëndimi me Gjermaninë, në jug me Çekinë, Sllovakinë, në lindje me Bjellorusinë, Ukrainën dhe në veri me Detin Baltik, Lituaninë dhe rajonin rusë të Kalingradit.

Polonia si me elemente shtetërore është krijuar që para 1.000 viteve, nga dinastia e Pia-së, ashtu që të arrijë vitet e arta (kulminacionin) në fund të shekullit XVI nën udhëheqjen e dinastisë së Jagilonian-it, kur Polonia ishte një ndër vendet më të fuqishme dhe më të zhvilluarat në Evropë.

Vendi i "Solidarność"-it, Republika e III-të Polake e thirrur në jetë në vitin 1997 ka hyrë në Paktin e Aleancës Veriore (NATO) në vitin 1999 dhe i është bashkangjitur Bashkësisë Evropiane (BE) në vitin 2004.

Historia

 * Artikulli kryesor : Historia


 * 966 - Themelimi dhe pagëzim i Polonisë.
 * 1000 - Princi Polak Bolesław I takonhet me perandorin e Gjermanisë Otto III në Gniezno.
 * 1025 - Kururëzohet princi Bolesław I
 * 1138 - Mbreti Bolesław III ndanë tokat për bijtë e tij.
 * 1333 - Władysław I bashkon Poloni.
 * 1410 - Ushtria polake mposhtnë ushtrin teutonic në Grunwald
 * 1569 - Nënshkruhet bashkimi polako-lituanez.
 * XVI sh. - Shekull i arte
 * 1655-60 - Suedia sulmon dhe shkreton Poloni.
 * 1691 - Ushtria e mbretit Jan Sobieski mposhtë ushtrinë turke në Vienë.
 * 1772, 1793, 1795 - Rusia, Austria dhe Gjermania bëjnë ndarjen e Polnisë në mes tyre.
 * 1918 - shpallja e pavarsisë së Polonisë.
 * 1939-45 - Gjermania fashiste pushton Poloninë.
 * 1945-89 - Instalimi i Qeveris Komuniste nga Moska
 * 1989 - Rilindja e kapitalizmit në Poloni
 * 1990 - Lech Wałęsa zgjedhet kryetar.

Politika

 * Artikulli kryesor : Sistemi shtetror


 * Kryetar i Polonisë: Lech Kaczyński (pas 23 Dhjetor 2005)
 * Kryeministër: Donald Tusk (pas 2007)
 * Qeveri: 18 minist(ë)re ?
 * Kuvend: Sejm (460 anëtarë) dhe Senat (100 anëtarë)

Njësitë territoriale

 * Artikulli kryesor : Njësitë territoriale në Poloni

Polonia ka 16 njësi territoriale të nivelit të lartë të quajtura vojvoxhva (pol. Województwa) të cilat ndahen në njësi të nivelit të mesme të quajtura povjat (org.:powiaty, njëjës:powiat) dhe që ndahen më tutje në njësi të niveli të ulët të quajtura gmina (org.: gminy, njëjës: gmina)

Gjeografia

 * Artikulli kryesor : Gjeografia

Sipërfaqja e përgjithshme e Polonisë është 312,685 km2, shtrihet rreth koordinatave gjeografike 52 00 V, 20 00 L dhe 304,465 km 2 të kësaj sipërfaqeje janë tokë ndërsa 8,220 km 2 ujë.

Vija bregdetare e Polonisë është 491 km e gjatë ndërsa kufiri tokësorë 2,788 km i gjatë.

Klima e Polonisë është klimë e ndryshueshme kryesisht e freskët me verë të lagshtë e dimër mesatar.

Pjesa më e madhe e relievit të Polonisë është terren i rrafshnaltave, kufiri në jugë përshkohet nga malet. Pika më e ultë e relievit gjendet përgjatë bregut të lumit Elb në vendin e quajtur Raçki ( -2m; pol.: Raczki Elbląskie) dhe ajo më e larta në lartësi mbidetare prej 2,499 metrave në vendin e quajtur Rysy.

Lumi më i gjatë në Poloni është lumi Visila (pol.: Wisła) me një gjatësi prej 1047 km.

Liqeni me sipërfaqe më të madhe në Poloni është liqeni Shniarvu (pol.: Śniardwy me një sipërfaqe prej 113,8 km2.

Ekonomia

 * Artikulli kryesor : Ekonomia

Demografia

 * Artikulli kryesor : Demografia

Kultura

 * Artikulli kryesor : Kultura


 * Letërsia polake
 * Muzika polake
 * Kompozitorë polake
 * Art polake
 * Piktorë polake
 * Teatër polake
 * Kinematografia polake
 * Gazetët polake
 * Televizion dhe Radio polake
 * Sport polak

Të tjera

 * Telekomunikacioni
 * Transporti
 * Ushtria
 * Turizmi

Galeria

 * Artikulli kryesor "Albumi Polonia"

Lidhje të jashtme

 * Qeveria	:
 * Kryetari :Prezydent
 * Parlamenti :Senat
 * Ministritë: KPRM
 * S&#261;d Najwy&#380;szy - Official site of the Supreme Court
 * Trybuna&#322; Konstytucyjny - Official site of the Constitutional Tribunal
 * Constitution of Poland


 * The Official Poland's portal
 * Polonia Hotels
 * Tourist information portal
 * Sejm - Official site of the Sejm
 * Accommodation in Poland
 * Polonia - Polish Social Network for poles abroad

Pole Polen ፖላንድ Polonia Polaland بولندا ܦܘܠܢܕܐ Polonia Polşa Poin Lėnkėjė Польшча Польшча Полша পোল্যান্ড པོ་ལན পোল্যান্ড Polonia Poljska Polònia Польша Poland Polonia crh:Lehistan Polsko Pòlskô По́л̑ьска Польша Gwlad Pwyl Polen Polen Polonya Pólska ޕޮލެންޑު Poland Πολωνία Poland Pollando Polonia Poola Polonia fa:لهستان Puola Poola Pólland Pologne Pologne Polonie Poalen An Pholainn A' Phòlainn Polonia - Polska Poloña Yn Pholynn Pô-làn Pōlani פולין पोलैंड Poljska hsb:Pólska Polòy Lengyelország Լեհաստան Polonia Polandia Polonia Poland Polandia Polonia Pólland Polonia ᐳᓚᓐᑦ/pulant ポーランド Polska Polandia პოლონეთი kab:Pulunya Польша Poleni 폴란드 पोलैंड Polonya Польша Poloni Польша Polonia Polonia Polen Bupoolo Pole Polonia Pulònia Poloni Lenkija Polija Polandia mdf:Полень мастор Полска പോളണ്ട് Польш पोलंड Poland Polonja Poland Polontlān Pulonnia Polen Pooln पोल्याण्ड Polen Polen Polen nov:Polonia Polongne Polonha Польшæ Poland Polen Poeland Polska Polònia پولېنډ Polónia Pulunya Polska Polonia Polandia Польша पोलैंड sah:Польша Polonia Pulonia Poland Polen Poljska Poland Poľsko Poljska Polagi Пољска Polen Poland szl:Polska போலந்து Polónia Полша ประเทศโปแลนด์ Polşa Polonya Polan Polonya Польша Польща پولینڈ Polsha Połonia Ba Lan Pooln Polän Polonya Poloñ wuu:波兰 פוילן Polandi zea:Poôl'n 波兰 波蘭 Polska 波蘭