Forcat Ajrore Shqiptare

Forcat Ajrore Shqiptare jane nje nga tre armet e Forcave te Armatosura Shqiptare. Ne Forcat Ajrore bejne pjese krahu ajror dhe ai kunderajror, krah i cili ka ne arsenalin e tij raketa toke-ajer SA-2.

thumb

Historia e FASh
Perpjekjet per krijimin e nje arme ajrore ishin te shumta nga qeverite e kohes por per arsye politike nje gje e tille nuk u arrit dot deri pas Luftes se Dyte Boterore. Forcat Ajrore Shqiptare u krijuan zyrtarisht me 24 Prill 1951. Avionet e pare ishin avione sovjetik se Luftes se Dyte Boterore Yak-18 dhe fillimisht u bazuan ne Laprake afer Tiranës. Avionet reaktive nuk u vunuan dhe skuadrilja e pare me avione MiG-15 bis 'Fagot' e titulluar "Peza" u krijua ne vitin 1955. Keta avione u bazuan ne aeroportin e Kuçoves.

Me vone avione te tjere u blene, si avione MiG-17, MiG-19 dhe ne fillim te viteve 70te edhe avione MiG-21 kete radhe nga Kina. Avionet qe erdhen nga ky shtet kishin emra te ndryshem nga ata sovjetike por ne Forcat Ajrore ato u njohen gjithmone me emrat sovjetike. Në Qershor 1957 u krijua regjimenti i parë transportues që kishte në përbërje helikopterë Mi-1 (3 copë), helikopterë të rinj Mi-4 (3 cope) dhe disa avionë me helike Jak-18 dhe PO-2. Në vitin 1967 ky regjiment u zmadhua në capacitet me ardhjen e 30 helikoptereve Mi-4.

Ne vitin 1962 u krijua Regjimenti i Rinasit me avione MiG-17 dhe avione MiG-19. Avionet MiG-19 ishin 'shtylla' e kesaj force per shkak të numrit te tyre te madh (mbi 70 avione). Po ne te njëjtin aeroport u bazuan për një kohë të shkurtër avionët e sapoblerë nga Kina; avionet F-7A 'Fishbed' të cilët ishin versioni kinez i avionit sovjetiv MiG-21 tip F-13 (prodhim i herët). Por pas ca kohe këta avionë (12 ne numër) u transferuan ne bazën ajrore me të re të Forcave Ajrore; ajo e Gjadrit, ndryshe e njohur edhe si Lezha-Zadrima. Avionët F-7A (MiG-21F-13) u grupuan në një skuadrilje. Gjithashtu, baza ajrore e Gjadrit kishte edhe 2 skuadrilje me avione F-6S (MiG-19) dhe një skuadrilje me avionë F-5 (MiG-17) si edhe disa avionë trajnues MiG-15UTI dy-vendësh. Baza ajrore e Gjadrit dallohesh nga dy bazat e tjera nga një tunel i nëndheshëm i ndërtuar nën mal. Edhe pse kishte shumë lagështi, ky tunel ishte një mbrojte ideale kundër sulmeve ajrore armike. Nga periudha 1950-1975, Forcat Ajrore Shqiptare ishin nje nga armët ajrore më moderne në rajon por edhe ne botë qoftë kjo nga ana logjistike por edhe nga ajo e personelit qe dispononte. Pilotët shqiptare dalloheshin nga pilotët e tjere nëpër shkollat e huaja ajrore si ato të ish Jugoslavisë, ish Bashkimit Sovjetik dhe Kinës për aftësitë e larta profesionale që tregonin.

Nuk do të ishte nje koment aspak i fryre nëse do të thuhej që ishin Forcat Ajrore Shqiptare që e pajisën Kinën me teknologji radari. Ne vitin 1962, nga ish Bashkimi Sovjetik, mbërritën 12 avione MiG-19PM 'Farmer' të pajisur me radare.Pas prishjes së marëdhënieve me Sovjetikët, Shqiperia u miqesua me Kinën. Qeveria kineze i bëri një propozim qeverisë shqiptare që ti shkembenin avionet MiG-19PM me nje shume me te madhe MiG-19S e prodhimit kinez. Ky propozim u pranua nga qeveria shqiptare dhe të 12 MiG-19PM u shkembyen me afërsisht avione më pak te sofistikuar te variantit MiG-19S. Këta avione nuk ishin të pajisur me radare dhe mund te fluturonin vetem ditën ne kushte optimale atmosferike. Po në vitin 1962, Akademia e Aviacionit u krijua në Vlorë, akademi e cila mbante statusin e një institucioni së edukimit të lartë. Kjo akademi kishte në dispozicionit e saj, avionë mesimore fillestar CJ-6 (Jak-18) dhe avionë reaktive MiG-15bis dhe dy-vendësh MiG-15UTI.

Organizimi i Forcave Ajrore
thumb|Simboli identifikues i FASH'së Organizimi i tanishëm i FASh ka një strukture hierkale, ku komandanti i kësaj force mbishikon çdo aktivitet në FASh. Nën Komandën e Forcave Ajrore bëjnë pjesë Detashmenti Ajror, Regjimenti i Helikopterëve, Akademia e Forcës, Forcat e Mbrojtes Ajrore, Shërbimi Meteologjik dhe Batalioni Logjistik i Forcave Ajrore.

Komandanti i Forcës

Që nga data 11 Gusht 2000, komandanti i Forcave Ajrore Shqiptare është Gjeneral Brigade Astrit Fuat Jaupi. Ai e ka filluar karrierën e tij si pilot i avionëve së shpejte. Ai i ka pilotuar te gjitha llojet e avione reaktive shqiptare përfshirë këtu edhe F-7A (MiG-21 tip i herët).

Z. Komandanti i Forcës

Që nga data 11 Gusht 2000, Zëvëndës Komandanti i Forcave Ajrore Shqiptare është Kolonel Syrja Selim Gjoka. Ai gjithashtu ka qënë pilot avionësh dhe ka mbaruar studimet në Akademinë e Forcave Ajrore. thumb|Stema e Akademisë së FASh'së thumb|Stema e Detashmentit Ajror thumb|Stema e Batalionit Logjistik së Forcës thumb|Stema e Regj. së Helikopterëve

Detashmenti Ajror

Detashmenti Ajror është i bazuar në Rinas dhe në këtë kohë përmban të vetmit avionë reaktivë. Këta avionë janë të tipit mësimorë MiG-15UTI si edhe disa avione MiG-17PF, të cilët shërbejnë për mbajtjen aktive të pilotëve e avionëve të shpejtë. Në çdo forcë ajrore, çdo pilot duhet të ketë kryer një numër të caktuar orësh fluturimi në një vit. Ky numër varet nga rregullorja e asaj force, por numri mesatar është 100 ore fluturimi.

Regjimenti i Helikopterëve

Regj. i Helikopterëve është i bazuar në afërsi të Tiranës dhe ky regjiment bën pjesë në planet afatgjate te Forcave Ajrore. Ky regjiment pritet të zmadhohet dhe të pajiset me helikopterë të mesëm ushtarak dhe gjithashtu me helikopterë të shërbimit kërkim-shpëtim (SAR). Infrastruktura e kesaj njesia bën të mundur uljen dhe ngritjen e njëkohshme të helikopterëve. Kjo njësi është e pajisur me një uzinë moderne për mirëmbajtjen e helikopterëve si dhe ambiente jetese për ekuipazhin dhe punonjësit.

Forcat Ajrore Shqiptare në të ardhmen
Forcat Ajrore Shqiptare janë në një periudhe tranzicioni. Tashmë, një plan 10-vjeçar, për modernizimin e forces është në operacion. Sipas këtij plani, FASh do të jenë një force e orientuar në rolin aero-transportues dhe atë mbeshtetës të dy forcave të tjera. Kështu, Regjimenti i Helikopterëve i bazuar ne Farkë do të zgjerohet dhe to pajiset me helikopterë të medhenj me aftesi të transportit të rëndë dhe aftësi për kryerjen e operacioneve "Kërkim-dhe-Shpëtim" (SAR).

Avionët reaktive ushtarakë që ishin imazhi kryesor i FASh për dekada, tashme janë tërhequr nga shërbimi. Këto avionë janë avionë MiG-15 bis, MiG-17PF (tip kinez), MiG-19S (tip kinez) dhe MiG-21C (tip kinez). Sipas disa burimeve, Forcat Ajrore Shqiptare kanë ndërmend të kenë një aftësi interceptuese d.m.dh avionë luftarak-kapës por këto avione parashikohen të vihen në shërbim nga viti 2007. Gjatë një vizite në Republikën Çeke, ministri i Mbrojtjes së Shqiperise, diskutoj mundësine për pajisjen e FASh'së me avionë të lehte trajnues L-159 të prodhuar në Çeki.

Albańskie Siły Powietrzne Albanian Air Force