Jeruzalemi

Jeruzalemi (hebr יְרוּשָׁלַיִם Yerushalayim; greq. Ιεροσόλυμα - Ierosolima, arab  القُدس - al-Quds' - < > ) është nje qytet i lashte ne Lindjen e Mesme midis Detit Mesdhe dhe Detit te vdekur ne nje lartesi 650-840m mbi nivelin e detit. Gjendet ne lindje te Tel Avivit, ne jug te Ramallahut, perendim te Jerikos dhe veri te Betlehemit. Jeruzalemi është kryeqyteti i Izraelit, megjithse ky emertim dhe aneksimi i pjeses lindore te qytetit nga Izraeli janë çështje te grindjeve nderkombetare.

Historia
Historia e Jeruzalemit është shume e vjeter. Ai është nje nder nga qytetet me te lashte te botes dhe ndoshta qysh prej 5000 vjetesh i banuar vazhdimisht. Te gjeturat arkeologjike tregojne ekzistencen e nje ngulimi ne Jeruzalem ne mijevjecarin e 3-te p.e.s. Permendja e pare e qytetit nga burime historike nis ne mijevjecarin e 2-te p.e.r. Jeruzalemi u ndertua dhe u themelua ne fillim nga Kanaanitet (u pushtua nga Jebuzitet gjate Eres se Bronxit te vone), dhe u be kryeqytet i mbreterise çifute te Izraelit, Judahs dhe Judese ne periudhat e Tempullit te Pare dhe Tempullit te Dyte. Qyteti quhej para Mbretit David Ievus, e shfaq vetveten si nje perzierje fantastike te permendoreve historike, kulturave dhe popujve me nje sasi te panumert vendesh te denja për t´u pare. Jeruzalemi është Toka e Shenjte, < >: Judaizmit, Krishterimit dhe Islamit.

Nga viti 1948 deri 1967, pjesa perendimore e Jeruzalemit qeverisej nga Izraeli si kryeqytet i tij, ndersa Jeruzalemi Lindor qeverisej nga Jordania. Qyteti u ribashkua me fitoren e izraeliteve ne Luften Gjashteditore, megjithate statusi i tij mbetet i diskutueshem. Nje ligj i nxjerre nga izraelitet ne vitin 1980 e shpall Jeruzalemin kryeqytetin "e amshuar, te pandashem" te Izraelit, kurse Jeruzalemi Lindor besohet te jete menduar kryeqytet i shtetit Palestinez te ardhshem. Statusi i vendeve te shenjta te Jeruzalemit është poashtu i diskutueshem.

Jeruzalemi ka nje popullsi prej 724,000 banoresh (nga statistikat e24 maj 2006). Ai është nje qytet i perbere (heterogjen), dhe perfaqeson shume kombesi, fe, dhe grupe ekonomiko-shoqerore. Pjesa e quajtur "Qyteti i Vjeter" është i rrethuar nga mure dhe perbehet nga: lagjia armene, lagjia krishtere, lagjia hebreje dhe lagjia muslimane.

Lidhje të jashtme
Jerusalem Jerusalem እየሩሳሌም Cherusalén القدس ܐܘܪܫܠܡ Xerusalén Qüds Jerusalem Jerozalė Горад Іерусалім Ерусалім Йерусалим জেরুসালেম Jeruzalem Jerusalem Jerusalem cbk-zam:Jerusalem Jeruzalém Їєроусали́мъ Иерусалим Jeriwsalem Jerusalem Jerusalem ޤުދުސް Ιερουσαλήμ Jerusalem Jerusalemo Jerusalén Jeruusalemm Jerusalem fa:اورشلیم Jerusalem Jerusalemi Jérusalem Iarúsailéim Ierusalem Xerusalén 𐌹𐌰𐌹𐍂𐌿𐍃𐌰𐌿𐌻𐍅𐌼𐌰 Yâ-lu-sat-lâng ירושלים येरुशलम Jeruzalem Jeruzsálem Yerusalem Jerusalem Jerusalem Jerúsalem Gerusalemme エルサレム Yerusalem იერუსალიმი kab:Orcalim Әл-Құдыс 예루살렘 Orşelîm Hierosolyma Yerushalayim Jerusalem Jeruzalem Gerusalemme Yerusalémi Jeruzalė Jeruzāleme Ерусалим ജെറുസലേം Иерусалим Baitulmuqaddis Ierusalem Jeruzalem Jerusalem Jerusalem nov:Jerusalem Jérusalem Jerusalèm Jerozolima Jerusalém Yerushalayim Jerusalem Ierusalim Иерусалим sah:Иерусалим Girusalemmi Jeruzalem Jerusalem Jeruzalem Jeruzalem Ierusalema Јерусалим Yerusalem Jerusalem Yerusalemu ஜெரூசலம் జెరూసలేం Уршалим เยรูซาเลม Herusalem Yerusalem Kudüs Єрусалим بیت المقدس Gerusaleme Jerusalem Hierusalem Djeruzalem ירושלים Jerúsálẹ́mù 耶路撒冷 Iâ-lō͘-sat-léng 耶路撒冷