Johann Wolfgang Goethe

Johann Wolfgang Goethe sq.Johan Volfgang Gëte lindi më 28 gusht 1749 në Frankfurt am Main (Gjermani) dhe vdiq më 22 mars 1832. Ishte poet, dramaturg, novelist dhe shkencëtar gjerman.

Biografia
'''Vitet e para të rinisë. Frankfurt 1749-1765'''
 * I ati i tij, Johann Caspar Goethe ishte trashigimtar i një pasurie shumë të madhe, studijoi juridkun, dhe gjatë udhëtimeve te bera ne Francë dhe Itali mblodhi njohuri të gjithë anshëm, dhe i takonte Këshillit Mbretëror Kajzerian dhe ishte qytetari më prestigjioz ndër banorët e Franknfurtit. Ai pati mundësinë që studimet ti ndiqte edhe duke mos patur nevojë që të ushtroj ndonjë profesion. Më vitin 1748 ai u martua me Catharina Elisabeth Textor; nga gjashtë fëmijë që patën, nga kjo martesë bashkëshortore mbijetoi vetëm Johann Wolfgang si dhe motra e tij një vtjet më e re prej tij, Cornelia.


 * I riu Gëte ndjeki shkollimin në shtëpi, ashtu siç ishte e zakonshme asaj kohe për familjet e pasur, para se gjithash mori mësimet lidhur me gjuhën e re si dhe të vjetrën. Që në fëmijëri u ndesh me teatrin; Në moshë prej 11 vjeçe - derisa Frankfurti ishte për 7 vite rradhazi e pushtuar prej françezëve - vizitonte rregullisht shfaqjet e aktorëve françez.

'''Studimet. Leipzig 1765 - 1768'''
 * Në moshen 16 vjeçe Gëte nisi studimet e drejtësisë në Leipzig. Qyteti Leipzig ku në të mbretëronte shpirti i Rokokos pra kishte një ambient shumë modern, i la shumë mbresa të mëdha se sa qyteti konzervativ Frankfurti. Pranë univerzitetit pos që ndiqte mësimet e juridikut ai i ndjekte edhe orët mbi poezin që ligjeroheshin nga të popullarizuarit Johann Christof Gottsched dhe Christian Fuerchtegott Gellert, e që, që dyt e dëshpëruan. Me këtë vijmë në përfundim se tre vitet studimore në Leipzig nuk qenë të thuash dhe aq simpatike për të, mirëpo në anën tjetër njohtoi bakërpunuesin dhe merrte orë vizatimi te Adam Friedrich Oeser, një mik i teorikut pët artin klasik Johann Joachim Winkelmann. Por gjatë kohës së tij Leipzigeriane haset dhe me dashurin e tij të madhe: një marëdhënie e shkurtë me Käthchen Schönkopf, vajza e një pronarit restoranti ku aty shkonte për të ngrënë drekën. Materiali i shkrimit për dramën e tij të parë Die Laune des Verlibten (Disponimi i të dashuruarve) bazohet pikërisht në këtë përjetim.

'''Krizë. Frankfurt 1768 - 1770'''
 * Në vitin 1768 Gëte kaplohet nga një krizë e rrëndë psiqike dhe fizike - e që e shtyri që të kthehej për në shtëpi në Frankfurt për të pushuar. Gjatë kësaj periudhe nga mjeku i tij Johann Friedrich Metz iu zgjua interesimi për të bërë zbulime të natyrës.

'''Starssburg. Sesenheim. 1770-1771'''
 * Gjatë festave të pashkëve në vitin 1770 Gëte për së dytin herë ndron vendbanimin e tij, për ti mbaruar studimet e tij në Strasburg. Strasbourgu për të ishte një fillim krejtsisht i ri. Jo vetëm që ai këtu i ndjeki studimet me seriozitet por jo vetëm ato të juridikut por kësaj rradhe edhe të mjeksisë dhe studimet shkencore, ai njohtoi dhe njerëz për të cilën qenë shumë të rëndësishëm për zhvillimin e tij të mëtutjeshëm. Po ashtu qyteti Starsburg i la mbresa për nga arkitekturën gotike që kishte.

Takimi i tij më i rëndësishme ishte ai me letrarin Jochan Gottfried Herder. Ai e njohtoi Gëten me mendimet filozofike antiracionale të filozofit Johann Georg Hamann, ishte i fascinuar nga Shekspiri si dhe Ossiani dhe ia zgjoi kurreshtjen për estetikëm e poezisë popullore. Në Strazburg u njoh edhe me mjekun dhe shkrimtarin Johann Heinrich Jung-Stilling so dhe me dramaturgun Jakob Michael Reinhold Lenz.


 * Pos këmbimit intelektual për Gëten, gjatë kohës që kaloi në Strasburg, ishte edhe dashuria që kishte për Frederike Brion, nga Sasenheim. Nga kjo kohë poezit më të njohura të tija janë Abschied (Lamturmirë), Mailied (Këng Maji) dhe Heidenroslein. Mirëpo idyla e këtij vendit pra Sasenheim nuk e bëri që dhe të lidhet për atë vend, atë e bëri që edhe më tej të vazhdonte të mblidhte njohuri të reja dhe të gjente një punë me përgjegjësi. Më 4 Gusht 1771 Gëte përfundoi studimet me një licenc për të drejtat si dhe pastaj u kthye në Frankfurt. Kontakti me Frederike Brion vazhdoi me letra.

Veprat
Poezi, këngë dhe balada Drama
 * Geistesgruß (Poezi), 1774 Burg Lahneck
 * In allen guten Stunden, 1775
 * Der Erlkönig (Baladë), 1782
 * Xenien (Poezi, së bashku me Friedrich Schiller), 1796
 * Die erste Walpurgisnacht (Baladë, nga Felix Mendelssohn Bartholdy në formë të kantateve për soli, kor dhe orkestër), 1799
 * Vom Sänger hat man viel erzählt (Poezi kushtuar një këngëtarit), 1815
 * Wenn die Liebste zum Erwidern (Poezi kushtuar heshtjes), 1816
 * West-östlicher Divan (Poezi), 1819
 * Die Laune des Verliebten, shkruar më 1768, u shtyp më 1806
 * Die Mitschuldigen, u shkrua më 1769, u shtyp më 1787
 * Götz von Berlichingen mit der eisernen Hand, 1773
 * Prometheus (Poezi), 1774
 * Neueröffnetes moralisch-politisches puppenspiel, 1774
 * Ein Fastnachtsspiel von Pater Brey, 1774
 * Jahrmarktsfest zu Plundersweilern, 1774
 * Götter, Helden und Wieland, 1774
 * Clavigo, 1774
 * Egmont, u shkrua më 1775, në shtyp 1788
 * Erwin und Elmire, 1775
 * Stella, 1776
 * Der Triumph der Empfindsamkeit, 1777
 * Iphigenie auf Tauris, formë proze më 1779, u shtyp më 1787
 * Torquato Tasso, prej 1780, u shtyp më 1790
 * Faust. Një fragment, 1790
 * Der Groß-Cophta, 1792
 * Der Bürgergeneral, 1793
 * Faust. Një tragjedi ( përputhet me pjesën e parë të Faustit), prej 1797, u shtyp nën këtë titull më vitin 1808 nga Mahomet, përkthimi dhe përpunimi i tragjedisë nga Volteri më vitin 1802.
 * Die natürliche Tochter, 1804
 * Pandora (Festspiel), u shkruajt më 1807/08, u shtyp më 1817
 * Faust II. (Pjesa e dytë e Faustit), 1833

Veprat të përkthyer në shqip

 * "Vuajtjet e Djaloshit Verter", Onufri, 2004
 * "Fausti", INFOBOTUES
 * Kenga e udhetarit ne shtrengate/ The Song of Walker on the Storm (selected poetries),Johan V. Gete, TOENA

Johann Wolfgang von Goethe Johann Wolfgang von Goethe يوهان فولفغانغ فون غوته Goethe Ёган Вольфґанґ фон Ґётэ Йохан Волфганг фон Гьоте Johann Wolfgang von Goethe Johann Wolfgang Von Goethe Johann Wolfgang von Goethe Johann Wolfgang von Goethe Johann Wolfgang von Goethe Johann Wolfgang von Goethe Γιόχαν Βόλφγκανγκ Γκαίτε Johann Wolfgang von Goethe Johann Wolfgang von Goethe Johann Wolfgang von Goethe Johann Wolfgang von Goethe Johann Wolfgang von Goethe fa:یوهان ولفگانگ گوته Johann Wolfgang von Goethe Johann Wolfgang von Goethe Johann Wolfgang von Goethe Johann Wolfgang von Goethe יוהן וולפגנג פון גתה योहान वुल्फगांग फान गेटे Johann Wolfgang von Goethe Johann Wolfgang von Goethe Johann Wolfgang von Goethe Goethe Johann Wolfgang von Goethe Johann Wolfgang von Goethe ヨハン・ヴォルフガング・フォン・ゲーテ გოეთე, იოჰან ვოლფგანგ 요한 볼프강 폰 괴테 Johann Wolfgang von Goethe Ioannes Wolfgang Goethe Johann Wolfgang von Goethe Johanas Volfgangas fon Gėtė Johans Volfgangs fon Gēte Јохан Волфганг фон Гете Johann Wolfgang von Goethe Johann Wolfgang von Goethe Johann Wolfgang von Goethe Johann Wolfgang von Goethe Johann Wolfgang von Goethe Johann Wolfgang von Goethe Johann Wolfgang von Goethe Johann Wolfgang von Goethe Johann Wolfgang von Goethe Гёте, Иоганн Вольфганг जोहान वुल्फगांग गेटे Johann Wolfgang von Goethe Johann Wolfgang von Goethe Johann Wolfgang von Goethe Johann Wolfgang von Goethe Johann Wolfgang von Goethe Јохан Волфганг Гете Johann Wolfgang von Goethe โยฮันน์ โวล์ฟกัง ฟอน เกอเท Johann Wolfgang von Goethe Ґете Йоганн Вольфґанґ фон Johann Wolfgang von Goethe 歌德