Kazakistani

Kazakistani (kazakisht: Қазақстан, Qazaqstan; rusisht: Казахстан, Kazahstán), zyrtarisht Republika e Kazakistanit, është vend në Azinë Qendrore dhe Evropë. I radhitur i nënti për nga sipërfaqja, si dhe më i madhi në botë si vend jobregdetar. ka 2.727.300 km² (më shumë se Evropa Perëndimore). Kufizohet me Rusinë, Kirgizinë, Turkmenistanin, Uzbekistanin dhe Republikën Popullore të Kinës. Vendi ka dalje të konsiderueshme në Detin Kaspik.

I madh me territor, relievi i Kazakistanit është i shumëllojshëm: ultësira, stepe, tajga, kanjonë shkëmborë, kodra, male, maje të mbuluara me borë dhe shkretëtira. Kazakistani është i 62-ti në botë me popullsi; ka pak mbi 15 milionë banorë dhe një dendësi prej 68 frymësh në km². Kazakët dhe rusët janë dy grupet më të mëdha etnike në vend, ndërsa kazakishtja dhe rusishtja janë gjuhë zyrtare.

Historia
Gjatë pjesës më të madhe të historisë, treva e Kazakistanit të sotëm u banua nga fise nomade. Kah shek. XVI, kazakët u formuan si grup i veçantë, i ndarë në tri hordhi. Rusët përparuan drejt stepave kazake në shek. XVIII, ndërsa në mes të shek. XIX mbarë Kazakistani u bë pjesë e Perandorisë Ruse. Pas Revolucionit Rus të 1917-ës dhe Luftës Qytare Ruse në vijim, terrotiri i Kazakistanit u riorganizua disa herë para themelimit të Republikës Socialiste Sovjetike Kazake më 1936, si pjesë e Bashkimit Sovjetik. Gjatë shek. XX, Kazakistani ishte vatra e projekteve të rëndësishme sovjetike, përfshirë këtu kampanjën e Hrushçovit të “Tokave të Pashkelura”, kozmodromin Baikonur, si dhe poligonin e Semipalatinskut, fushëtestimi parësor i armëve bërthamore sovjetike.

Kazakistani shpalli mëvetësinë më 16 dhjetor 1991, si republika e fundit sovjetike që mori këtë vendim. Udhëheqësi i periudhës sovjetike, Nursulltan Nazerbajev, u bë kryetari i parë i vendit. Prej pavarësimit, Kazakistani ka ndjekur politikë të jashtme të baraspeshuar dhe ka punuar për zhvillim ekonomik, sidomos në industrinë e hidrokarbonit.

Politika
Kazakistani është republikë presidenciale, ku pushteti i presidentit është zgjeruar dukshëm me kushtetutën e fundit të viti 1995. Kreu i shtetit, që emëron kryeministrin dhe mibkëqyr punën e qeverisë, zgjidhet nga populli për mandat 7-vjeçar.

Presidenti Nazerbajev ushtron kontroll të rreptë mbi politikën shtetërore. Liderë të opozitës dhe gazetarë janë vrarë në vitet e fundit, ndërsa vëzhguesit perëndimorë në përgjithësi nuk i vlerësojnë si të lira dhe të ndershme zgjedhjet në Kazakistan. Megjithatë, Kazakistani shihet si shteti dominues në Azinë Qendrore.

Vendi është anëtar i disa organizatave ndërkombëtare: Kombeve të Bashkuara, Partneritetit për Paqe të NATO-s, Bashkimit të Shteteve të Pavarura dhe Organizatës për Bashkëpunim të Shanghait. Më 2010, Kazakistani do të kryeojë OSBE-në, ndërsa më 2001 do të bashkojë doganat me Rusinë dhe Bjellorusinë.

Gjeografia
Kazakistani shtrihet prej Liqenit Kaspik deri te Altai dhe prej ultësirës së Siberisë Perëndimore deri te shtetet e Azisë së mesme. Për kah territori është në vendin e parë në regjionin e Azisë së Mesme  me 2.725.000 km2. Me numër të popullsisë 16,3 milion banorë, pas Uzbekistanit, është në vendin e dytë të shteteve të Azisë së Mesme.

Ekonomia
Ekonomia e shtetit

Demografia
Kazakistani është shtet me laramani etnike e kulturore, si rrjedhojë e internimeve masive të grupeve etnike gjatë regjimit të Stalinit në ish-BRSS. Kazakët janë kombësia më e madhe, e ndjekur nga rusët. Kazakistani garanton lirinë e besimit, ndërsa fe të ndryshme përfaqësohen në vend. Islami është feja kryesore, ndërsa krishterimi ortodoks është i dyti. Gjuhë zyrtare janë kazakishtja (me status të veçantë të gjuhës shtetërore) dhe rusishtja, ndonëse kjo e fundit përdoren për komunikim të përditshëm, sidomos mes komuniteteve të ndryshme në vend.

Për dy dekada të fundit popullsia e Kazakistanit është rritur prej 8,5 në 16,3 milion banorë. Këto ndryshime janë pasojë e një biodinamike të theksuar të popullsisë. Përveç lindshmërisë së lartë (16%) e karakterizon edhe vdekshmëria e lartë (10,4%) dhe shtimi natyror prej 5,6%. Me 6 banorë në një kilometër katrorë është shteti më i pabanuar në shtetet e Azisë së mesme. Në Kazakistan jetojnë shumë kombësi (rreth 100 sosh), por grupacionet më të mëdha etnike janë kazakët 46%, rusët 35%, uzbekët 2%, tatarët 2% etj. Popullsia urbane përbën 55% të banorëve.

Kultura
Kultura e Shtetit

Të tjera
* Telekomunikacioni * Transporti * Ushtria * Pushime

Lidhje të jashtme

 * President of the Republic of Kazakhstan
 * Welcome to Kazakhstan!!!
 * Government of Kazakhstan[In Kazakh & Russian]
 * National Bank of Kazakhstan

Kasakstan Kasachstan Kasajstán Casahstan كازاخستان Kazakhistán Qazaxıstan Kasachstan Kazakstans Казахстан Казахстан Казахстан কাজাখস্তান কাজাখস্তান Kazakstan Kazahstan Kazakhstan Kazakhstan crh:Qazahistan Kazachstán Казахстан Kazakstan Kasakhstan Kasachstan Qazaxıstan Kazachstan ކަޒަކިސްތާން Καζακστάν Kazakhstan Kazaĥio Kazajistán Kasahstan Kazakhstan fa:قزاقستان Kazakstan Kazakhstan Kazacstan Kazakstan An Chasacstáin Casachstan Casaquistán - Қазақстан Yn Chassaghstaan קזחסטן क़ाज़ाक़्स्तान Kazahstan hsb:Kazachstan Kazakstan Kazahsztán Ղազախստան Kazakhstan Kazakhstan Kazakstan Kazakstan Kasakstan Kazakistan カザフスタン Kazakhstan ყაზახეთი kaa:Qazaqstan Қазақстан ಕಜಾಕಸ್ಥಾನ್ 카자흐스탄 Qezexistan Pow Kazagh Казакстан Республикасы Casachia Kasachstan Kazachstan Kazakistan Kazachija Kazahstāna Казакстан ഖസാഖ്‌സ്ഥാന്‍ कझाकस्तान Kazakhstan Kazakhstan Cazactlālpan Kasachstan Kazachstan Kasakhstan Kasakhstan nov:Kasakstan Cazacstan Хъазахстан Kazakhstan Kazachstan Kazakistan قزاقستان Cazaquistão Qasaqsuyu Kazahstan Казахстан कजाकस्थान sah:Казахстан Kazakistan Kazakhstan Kasakstan Kazahstan Kazakhstan Kazachstan Kazahstan Казахстан Kazakstan Kazakhstan szl:Kazachstan கசக்ஸ்தான் కజకస్తాన్ Қазоқистон ประเทศคาซัคสถาน Gazagystan Kazakhstan Kazakistan Qazaqstan Казахстан قازاقىستان Казахстан قازقستان Qozogʻiston Kazakistan Kazakhstan Kazakistän Kasahistan Kasakistaan wuu:卡石克斯当 קאזאקסטאן 哈萨克斯坦 哈薩克 Kazakhstan 卡扎克斯坦