Wp/aln/Fishta

Heshtja për Fishtën

Irhan Jubica

Çâshtje vullneti

“Eshtrat e Gjergj Fishtës janë në Rrmaj”, pat kumtue Fritz Radovani prej Australisë së largme qysh në tetorin e kaluem – me gjasë menjiherë mbas artikullit “Një varr për të vërtetën e eshtrave të Fishtës” që u publikue atëkohë, por ikën muej e kurrkush prej kishës s’kshtênë s’e begenisi çâshtjen. Bash si me pasë qenë një gjâ ordinere, kisha heshti edhe mbas 6 prillit 2008, kur Radovani u detyrue prej shpërfilljes, si shkruen ai vetë, me u bâ nji letër të hapun institucioneve mâ të randësishme e krejt shoqnisë shqiptare. Përpara se me e botue në gazetat e 8 prillit, individë me pikësynime jopublike në këtë çâshtje u kujdesën me e shpërnda në çdo adresë elektronike tekstin e shkruem me nji gegnishte të variueshme nga njeni paragraf në tjetrin, si me dashtë me të bindë përfundimisht për autorsinë.

Pavarsisht se duket si nji përfundim i parakohshëm, asht e qartë se vetëm nji person e mori seriozisht letrën e Radovanit: gazetarja kulturore e “Gazetës Shqiptare” vizitoi vorret katolike të Shkodrës simbas planimetrisë që përshkruente autori i letrës së hapun, por n’vend të gjurmëve të Fishtës gjeti vorrin e ish-kryekuvendarit të Shqipnisë, Pjetër Arbnori. Letra i drejtohej edhe prokurorisë, por mësohet se deri tash nuk ka nisë asnji hetim për me pâ vërtetsinë e fakteve që përshkruen Radovani. Kjo s’asht ndonji gjâ e re në fakt, tue pasë parasysh se nji hetim i tillë nuk u krye asnjiherë mbas vitit 1990, madje as mbas deklarimeve të disa eksponentve katolikë të Shkodrës, po në të njâjtën gazetë (15 dhjetor 1996), se ndoshta eshtnat e Fishtës ishin n’Rrmaj. Edhe mungesa e kërkesës zyrtare për me hetue, si pjesë e procedurës, mundet me qenë nji tjetër shkak i parandsishëm për mosnisjen e hetimeve prej prokurorisë, por shumë mâ tepër ka gjâsa me qenë shpërfillja që i bahet krejt çâshtjes së Fishtës, sidomos kur ajo e kalon retorikën mjerane të nipave të priftënve e t’priftënve të pashuguruem dhe bahet e prekshme.

Prapë çâshtje vullneti

Në përpjekje për me heqë prej shpine një peshë që mendon se e ka, Fritz Radovani u shfaq me këte letër të hapun, tu’ i trazue mâ keq ujnat. Asht e drejtë me besue se me vullnetin e tij të lirë te “Një monument nën dhè” pak vjet ma parë kishte shkrue se “përveç françeskanëve të tjerë u dhunue vorri i Poetit Kombëtar At Gjergj Fishta dhe … eshtnat… u tretën.” Megjithatë, siç asht e kuptueshme në rastin e nji shqiptari, në letrën që s’ka kurr’í hije ndjese për mbulimin që i paska bâ të vërtetës, autori nuk e ka pâ t’arsyeshme me e kujtue atë fjali. Asht e drejtë me besue se prapë me vullnetin e tij të lirë ka zgjedhë me rrfy’ se të vërtetën për eshtnat e Fishtës e paska pasë ditë qysh në vitin e largët 1980. E jo vetëm kaq. Radovani ia ka rrfye sekretin edhe tre të tjerëve, përfshi Konrad Gjolajn, i cili te libri “Çinarët” – sikurse nënkuptohet në “Një varr për të vërtetën e eshtrave të Fishtës” do të ketë pasë konsulencën e duhun për mos me shkrue asnji rresht për këtë çâshtje, që simbas konfirmimit të mbramë të Radovanit, ka qenë e ditun prej tij.

E meqë Gjolaj prehet n’amshim, i vetmi që mundet me i hedhë poshtë ase me i vërtetue fjalët e Fritz Radovanit asht Anton Benussi, antari mâ i vjetër i kshillit të qytetit të Shkodrës, nji ndër emnat që kryesia e PD i shtoi listës me kandidatë për zgjedhjet lokale të 18 shkurtit 2007 pa miratimin e antarsisë. N’at’ qytet qarkullojnë aq shumë fjalë sa ndokush mundet mos me e mbajtë mend se çka ka thânë vetë e kjo padyshim që ia ul seriozitetin shumicës së këtyne fjalëve. Por humori shkodran ka edhe arsye tjera. Megjithatë, mbas vullnetit të lirë të Radovanit për me e përfshi Benussin në këtë çâshtje, duhet vullneti i lirë i këtij të fundit për me e rrfye variantin e tij të dijenisë për eshtnat e Fishtës, ashtu si rrfen histori italiane në mbledhjet e këshillit të qytetit. Ka përherë edhe nji rrugë tjetër, e këte e njofin të tanë: heshtja.

Edhe pse nuk janë thânë të tana.

Gazeta Shqiptare, e diel, 25 maj 2008