Nënë Tereza

Anjezë Gonxhe Bojaxhiu e njohur si Nënë Tereza lindi në Shkup më 26 gusht të vitit 1910 dhe vdiq më 5 shtator 1997 në Kalkuta, (Indi), ishte humaniste e njohur shqiptare, fituese e çmimit Nobel për Paqë.

Biografia
Gonxhja ishte fëmia e tretë e Kole Bojaxhiut (Nikollë Bojaxhiu) me origjinë nga Mirdita dhe e Drane Bojaxhiut (mbiemri i vajzërisë Barnaj) nga Novo Sella e Gjakovës. Lindi në Shkup, të Perandorisë osmane, sot Maqedoni, më datë 26 gusht 1910. Një ditë pas lindjes u pagëzua në kishën e Zemrës së Krishtit nga famulltari i atëhershëm Dom Zef Ramaj. Kola dhe Drania kishin 5 fëmijë, dy u vdiqën në fëmininë e hershme. Frikë të madhe kishte nënë Drania mos Gonxhja i vdiste menjëherë pas lindjes, sepse me trup dukej e dobët dhe shëndetligë.

Gonxhja kishte një vëlla dhe një motër. Vëllai quhej Lazër Bojaxhiu dhe studioi në Grac të Austrisë në Akademinë Ushtarake, por për shkaqe politike emigroi qysh herët në Itali. Kurse motra quhej Age Bojaxhiu.

Babai i saj merrej me tregti dhe mblidhte në shtëpinë e tij artistë dhe patriotë shqiptarë. Mësimet e para i bëri në një shkollë shqipe në Shkup, ndërsa gjimnazin, po në atë qytet, në gjuhën serbo-kroate. Pasionet e saj të rinisë ishin tre: të bëhej mësuese, të shkruante dhe të recitonte poezi, të kompozonte dhe të luante muzikë. Emrin Tereza e mori kur ishte 18 vjeçe dhe u dorëzua murgeshë.

Nënë Tereza u largua më 26 shtator 1928 nga Shkupi në drejtim të Dublinit, Irlandë. Prej kësaj dite, nënë, bijë e motër nuk do të shiheshin më kurrë. Më 12 shtator 1928, Gonxhja kishte shkruar këtë letër drejtuar tezes së saj: “Shkup 12. 09. 28 E dashtuna Tezja Lis! Më 26 t’kti mujit po nisem prej Shkupit. S’po muj mos me ju shkrue dy tri reshta tuj da prej jush. Lamtumir; e dishroj qi Zoti ju nep shka tju dishron zemra. Pritni t’faluna ma t’përzemerta Gonxhja”.

Ky ishte momenti kur ajo u nda përfundimisht me familjen dhe vetëm pas 30 vitesh, do të takohej me të vëllanë, Lazrin. Kurse nëna Drania dhe motra Age, shkuan në “atdhe”, në Shqipëri, qysh para Luftës së Dytë Botërore.

Nënë Tereza u vendos në Kalkuta (Indi) ku fillimisht u bë mësuese dhe shume shpejt drejtore e shkollës së vajzave. Nënë Tereza e Kalkutes e quajtën kur themeloi urdhrin "Misionaret e Dashurisë" (1951) për t'u shërbyer më të varfërve dhe më të pashpresëve të Kalkutës, Indisë dhe gjithë botës. Në vitin 1979, kur mori çmimin Nobel për Paqe, e gjithë bota mësoi se Nënë Tereza ishte shqiptare. Por Shqipëria heshte. Republika Popullore Socialiste e Shqiperisë nuk i kishte dhënë vizë nobelistes së ardhshme as sa për të parë nënën e saj që jetonte në Tiranë, as për te marrë pjesë në varrimin e saj më 1974, as... për të parë varrin. Madje këtë vizë nuk ia dhane as kur fama e saj kishte marrë dhenë në të katër anët e botës deri ne fillim të viteve '90. Shqiptarja trupvogel ishte kthyer në një legjendë të gjallë. Ajo ishte nënë kujdestare e 7 500 fëmijëve në 60 shkolla, ishte nënë që mjekonte 960 000 të sëmurë në 213 dispanseri, ishte e vetmja në botë qe trajtonte 47 000 viktima të lebrozes në 54 klinika, kujdesej për 3 400 pleq të braktisur e të lënë rrugëve, në 20 shtëpi pleqsh, kishte birësuar 160 fëmijë ilegjitim e bonjakë. Këto janë shifrat e mesit të viteve '80. Deri sa Nënë Tereza ishte gjallë dhe sot e kesaj dite shifrat kanë ndryshuar shumë. thumb|left|300px|ish Presidenti amerikan [[Ronald Reagan duke e shprblyer Nënë Terezën me çmimin Medal of Freedom 1985]] Nënë Tereza nuk qe ndonjë perëndeshë dhe me të mund të fliste çdonjëri. Madje ajo kishte edhe adresë të saktë: një godinë ngjyrë hiri në Bose Road, të ndërtuar rishtas në një lagje të zhurmëshme dhe çjerrëse, të stërmbushur me njerëz, e cila vlonte nga çajbërësit, shitësit dhe tregtarë të tjerë të pjesëve më të ndryshme këmbyese si dhe lëngështrydhësit. Këtu, mu në qendër të Kalkutës shtrihej shtabi i përgjithshëm i Rregullit, „Shtëpia e Nënës", pranë portës të së cilës qe vendosur një tabelë druri ku shkruante: „Mother Teresa. IN/OUT".

Në shtëpinë e Nënë Terezës kishin hyrë edhe vetë mbretëresha britanike, pastaj njerëz të tillë siç janë kryetari amerikan Georg Bush, ish kryetari amerikan Jimmy Carter, Yasser Arafati, princesha Diana e shumë të tjerë.

Mirënjohjet

 * çmimi Damian Dutton
 * 1962 – çmimi Ramon Magsaysay
 * 1973 – çmimi Templeton
 * 1978 – çmimi Balzan
 * 1979 – çmimi Nobel për Paqe
 * 1980 – çmimi Bharat Ratna
 * 1985 – çmimi Medal of Freedom
 * 1996 – qytetare nderi e Shteteve të Bashkuara të Amerikës
 * 1996 – Dekorata Qytetar Nderi i Kosovës
 * 2003 – shpallet e lumturuar

Aeroporti i Tiranës mban emrin e saj që nga viti 2003. Në hyrje të këtij aeroporti më 2007 u inagurua busti i saj.

Pagëzime

 * Medalja humanitare Nëna Tereze, Kosovë
 * Urdhri "Nënë Tereza", Shqipëri

Lidhe të jashtme

 * Lutja e Nënë Terezës - Film dokumentar
 * Artikull i Nën-Prof. Dr. PEng. Saimir Lolja - Artikull i Nën-Prof. Dr. PEng. Saimir Lolja

Moeder Teresa الأم تريزا Muotėna Teresė Майка Тереза মাদার তেরেসা Mare Teresa de Calcuta Matka Tereza Y Fam Teresa Moder Teresa Mutter Teresa Mother Teresa Patrino Teresa Teresa de Calcuta Ema Teresa Kalkutako Teresa fa:مادر ترزا Äiti Teresa Mère Teresa Mem Teresa 德蘭修女 Teresa de Calcuta האם תרזה मदर टेरेसा Majka Terezija iz Calcutte Kalkuttai Teréz anya Bunda Teresa Móðir Teresa Madre Teresa di Calcutta マザー・テレサ დედა ტერეზა 테레사 수녀 Mader Teresa Mater Teresa Mutter Teresa Motina Teresė Māte Terēze Мајка Тереза മദര്‍ തെരേസ मदर तेरेसा Agnes Gonxha Bojaxhiu Moeder Teresa Mor Teresa Moder Teresa Matka Teresa z Kalkuty Teresa de Calcutá Maica Tereza Dada Thereza Мать Тереза मदर टेरेसा Majka Tereza Mother Teresa Matka Tereza Mati Tereza Мајка Тереза Moder Teresa Mama Teresa அன்னை தெரேசா మదర్ థెరీసా แม่ชีเทเรซา Rahibe Teresa Мати Тереза مدر ٹریسا Madre Teresa de Calcuta Mẹ Teresa 德蕾莎修女 Teresa Siu-lú 德蘭修女