Porta e Lartë

Në gjysmën e parë të shekullit XIX i gjithë sistemi ekonomik i Perandorisë Osmane ishte në krizë. Porta e Lartë vazhdonte të mos kryente asnjë investim në fushën e ekonomisë dhe të kulturës. Prandaj ajo ishte e detyruar të marrë herë pas here borxhe nga shtetet evropiane. Edhe kriza shoqërore dhe politike e Perandorisë Osmane, po acarohej gjithnjë e më tepër. Fuqia ushtarake e Perandorisë Osmane po shkonte drejt rënies së saj, sulltan Mahmuti i II i shtoi përpjekjet e filluara qysh më parë për të forcuar gjendjen e brendshme dhe të jashtme të Perandorisë. Në vazhdim të këtyre përpjekjeve, pasardhësi i Mahmutit II. sulltan Abdyl Mexhiti, shpalli më 3 nëntor 1839 dekretin perandorak të njohur me emrin ,, Dekreti i shenjtë i Gjylhanesë”. Më këtë dekret për Perandorinë Osmane filloi periudha e reformave ose Tanzimatit (që arabisht do të thotë reforma, rregullime). Më këto reforma, Porta e Lartë hiqte dorë nga format e despotizmit mesjetar feudal dhe i zëvendësonte ato me forma të modelit evropian. Synimi kryesor i saj ishte të forconte pushtetin qendror osman dhe fuqinë ushtarake të Perandorisë, për t’u bërë ballë rreziqeve që vinin asaj nga lëvizjet e popujve dhe nga luftërat e jashtme.

1.	Ferdinand Schevill- Ballkani Historia dhe Qytetërimi, Tiranë,2002

2.	Georges Castelln –Histori e Ballkanit (shekulli XIV-XX) Prishtinë,1991

3.	Barbara Jelavich- Historia e Ballkanit shekulli XVIII-XIX, Tiranë,1999

4.	Petrika Thëngjilli- Historia e Perandorisë Osmane Tiranë,1997

RINORI HISTORI