Ademi



Amazoni (Rio Amazonas) është lum në Amerikën Jugore i cili ka ndërtuar sistemin më të madh ujor në botë. Amazoni rrjedh nëpër Peru, Brazil dhe pjesërisht si lum kufitar nëpër Kolumbi. Burimi i Amazonit gjindet në malet Ande, prej nga lumi rrjedh në drejtim perendimor. Amazoni i ka disa lumenj burimor, më së shpeshti merret si lum burimor Ukajali, rrallë Mranon. Amazoni bashk me Ujakalin dhe lumin Apurimak ka gjatësi rreth 7100 km, ndërsa gjatësia e Amazonit me Maronin arrinë rreth 6400 km. Në rrjedhjen e mesme, nga grykderdhja Javari e deri te grykderdhja Rio Negro, Amazoni bartë emrin Solimôes. Në këtë pjesë gjerësia e lumit arrinë edhe deri në 20 km, derisa në rrjedhën e poshtme edhe deri në 100 km. Prurja maksimale në grykëderdhje arrinë 300 000 m kub në second (prurja mesatare arrinë rreth 120 m³/s). Kjo sasi e madhe e ujit të ëmbël shkakton fenomenin se uji në Oqeanin Atlantik edhe 400 km nga grykëderdhja edhe më tutje është i ëmbël. Lumin Amazon e zbuloi në vitin 1541 dhe e kaloi hulumtusi spanjol Fransisko de Orelana në vitin 1542.

አማዞን ወንዝ Río Amazonas أمازون (نهر) Ríu Amazones Amazon çayı Амазонка Amazuonė Рака Амазонка Амазонка Амазонка (река) আমাজন নদী Amazon Amazon Riu Amazones Amazonka Afon Amazonas Amazonfloden Amazonas Αμαζόνιος Amazon River Amazono (rivero) Río Amazonas Amazonas Amazonas fa:رود آمازون Amazon (joki) Fleuve Amazone Amazone An Amasóin Río Amazonas אמזונאס (נהר) आमेजन Amazona Amazonas Sungai Amazon Amazon Amasónfljót Rio delle Amazzoni アマゾン川 Kali Amazon ამაზონი Амазон өзені 아마존 강 Amazon Amazonum flumen Amazonas Riu dii Amazzun Amazonė (upė) Amazone (upe) Амазон (река) ആമസോണ്‍ നദി Sungai Amazon mzn:آمازون अमेजन खुसी Amazone (rivier) Amazonaselva Amazonaselva Riu Amazonas Amazonka (rzeka) Rio Amazonas Amarumayu Amazonas Amazon (fluviu) Амазонка Ciumi di l'Amazzoni Amazona Amazon River Amazon Amazonka Амазон Amazonfloden Amazonas (mto) szl:Amazůnka அமேசான் ஆறு แม่น้ำแอมะซอน Amazon Nehri Амазонка (річка) دریائے ایمیزون Sông Amazon אמאזאנאס (טייך) 亚马逊河 Amazonas Hô 亞馬遜河