Strima

Gjeografia
Fshati Strimë ndodhët diku rreth 9km larg komunës së Likovës, shtrihet në rrëzet e malit të Karadakut. Strima rrethohet nga fshati Brezë në perëndim, fshati Hotël në lindje, fshati Orkoc në veri dhe në jugë-perëndim fshati Mateç dhe Luboten, respektivisht kufizohet me këta dy fshatra të fundit në trekëndëshin e quajtur Guri kuq(gjuri kuç)

Klima e fshatit Strimë është malore që e karakterizojnë dimra të gjatë me acare të mëdha dhe me dëborë të konsiderueshme ndërsa verërat janë të buta dhe me reshje të shpeshta të shiut.Maja mé e larté né kété fshat éshté 1625 metra lartési mbidetare dhe njihet me emrin "Puplak" njéherit kodra e Puplakut éshté edhe maja mé e larté né malet e Karadakut.

Historia
Fshati Strimë ka qenë i banuar qyshë në kohërat e lashta nga fiset ilire respëktivisht nga Dardanët, për këtë dëshmojnë edhe varrezat nga periudha e Perandorisë Romake siç është monumenti "Kalaja e Rimit". Mirëpo fshati Strimë do të ripopullohet diku nga fundi i shekullit XVIII nga një pjesë e Fisit Thaç respektivisht si themelues llogaritet Mehmet Qehaja (qeha-nga fjala Turke njeri i pasur) i cili u shpërngul nga fshati Çaj i rrethit të Kukësit, një pjesë e kësaj familje u ndal në fshatin Bollaticë të Tetovës edhe sot ndodhët këtu mahalla Matrej një pjesë ndalet në fshatin Vaksincë të Kumanovës që edhe sot është e njohur "mahalla e Matraçve" (Matraçve, Matrej, Matreng që don të thotë "M'a trim", trim i madhë kjo lidhet edhe me legjendën e cila thotë: se që në kohërat e hershme ilire në rrethin e Lumës kishte ardhur një luftëtarë dhe ishte vendosur në një pjesë të kësaj krahine, emrin e këtij luftëtari nuk kishin arritur asnjëherë t'a mësojnë por atë, luftëtarin e kishin thirrur -çaj luftari;çaj ushtari- kështu ka qenë dhe kështu ka mbetur, edhe sot e kësaj dite njihet fshati "Çaj") ndërsa Mehmet Qehaja së bashku me Nënën e vet u vendosën në fshatin Strimë, këtë vend Mehmet Qehaja e kishte blerë me lira turke nga Perandoria Osmane. (Mehmeti ka qenë biri i Matrengut ndërsa Matrengu kishte qen Katolik dhe historia e mëhershe nuk është shumë e njohur,ngase qish se djali i tij u kthye në fenë Islame me dhunë nga"shpata Turke" brezave që erdhën pas nuk ju është treguar shumë lidhur me historinë e stërgjyshërve te tyre,për arsye se ata kishin qenë Katolik(Krishterë)Kështu u veprua ngase ishin nën sundimin e perandorisë Otomane.Krejt çka ju mbeti nga të parët ju mbeti vetëm "mahalla e Matrengut".

Me shpërnguljen e Mehmetit nga Caja,në këtë vend mbeti edhe një pjesë e Matrengëve që edhe sot e kësaj dite ekzistojn(shpesh fëmijet e vegjël kur nuk i zenë gjumi,prindërit u thonë: shuj o bir se i thëras Matrengët - foshnjën pastaj e zenë gjumi nga frika.)Thuhet dhe është vërtetuar se Matrengët janë të dëgjuar në rrethin e Lumës për trimërinë titanike,kjo trimëri është trashëguar brezë pas brezi edhe në gjeneratat e tanishmë,Matrengët i dhanë shumë udhëheqës luftërave që zhvilluan Shqiptarët për lirinë e tyre.

Mehmet qehaja u shpërngul nga Luma,për arsye se:Mehmeti ishte shumë i pasur,Cubat dhe Komitat e fshatrave për rreth Cajës,një ditë ia grabitën gjithë kopenë që numëronte diku rreth 1000 krerë,me të marrur vesh,Memeti i tuboi gjithë burrat e pushkës dhe iu vunë pas Cubave,pasi që i zurën,i sulmuan dhe shumë prej tyre i lanë të vrarë,ndërsa bagëtinë e kthyen prap për në Lumë. Me këtë Mehmeti,bëri një darkë të madhe ku i ftoi gjithë Lumjanët(fshatrat për rreth Cajës) dhe të gjithë të ftuarve ju kërkoi që t'ja dorëzonin armët dhe municionin,pasi që të gjithë të pranishmit ia dorëzuan armët dhe municionin e pyetën,-pse vall e bëre këte-? Mehmeti ju kishte thënë se-Tani jam në gjak me gjithë Lumën- për arsye se Cubat dhe Komitat që i kishte vrarë Memeti për t'a kthyer bagëtinë,kishin qenë të po asaj rrethine dhe tani,ata do të hakmerreshin ndaj Mehmetin,me çka Mehmeti u detyrua që të shpërngulet nga Caja. Edhe sot këndohët kënga "Treqind pushkë" kushtuar kësaj ngjarje. F shati Strimë ka qenë i përbërë prej pesë lagjeve ose mahallave siç ishin: Matrejt, Xhelilt, Avllat, Teshet dhe Deset.Vetëm Matrejt janë pasardhës të Memetit,për këtë arsye edhe ju ka mbetur "mahalla e Matraçve"ndërsa Xhelilt jané nipa té Mehmet qehasé,kurse Avllat;Teshet dhe Deset nuk jan të fisit Thaç,nuk janë as pësardhës të Mehmetit,por këto tre mahallë janë të ardhur pas Mehmetit dhe Mehmet qehaja ua dhuroi vendin që edhe sot e kanë.

Mehmet Qehaja kur erdhi nga krahina e Lumës me vehte solli edhe bagëtinë që numëronte diku afër 500 krerë, ndonëse edhe fshati ofronte kushte të tilla për ruajtjen e bagëtisë, me çka edhe në të ardhmën preokupim kryesorë i banorëve do të mbetej bagëtia. Më vonë Mehmet Qehaja vdes dhe varroset në veri-perendim të fshatit ku ndodhen kullosat dhe livadhet e fshatit, ky vend sot njihet si "Laki Memetit" pasardhës të Mehmetit janë Matrengët(Matrejt;Matraç) që njëherit ishin edhe mahalla më e madhe e fshatit dhe udhëheqës të tij. Emri Matrej diku është si;Matraç, Matreng, Matrëng, Matrej: janë quajtur kështu varësisht se në cilën krahinë ndodhën,por që kuptimi është i njejti "Matreng".

Vlenë të thuhet edhe një studim që është bërë,në të cilin është vlerësuar kontributi për çështjen kombëtare shqiptare, ku është vlerësuar se "Matrejt" qoftë nga Strima, Çaj ,Bollaticë qoftë Vaksincë kan qenë ndër të parët, veçanarisht në Maqedoni, llogaritën si kontribues më të mëdhenj në luftën e vitit 2001.

Personalitete

 * Mehmet Qehaja
 * Sheh Strima
 * Osman Duraku
 * Ramadan Duraku
 * Xhavit Strima
 * Haxhi Avdia
 * Haxhi Naipi
 * Mésuesi Sahit
 * Daut Abazi
 * Shaban Baftjari
 * Xheladin Demiri
 * Ogush Abazi
 * Fadil Abazi
 * Afrim dhe Nexhmedin Demiri
 * Ismet Abazi
 * Hevzi Rushiti
 * Ali Duraku
 * Shefik Duraku
 * Ferat Rushiti
 * Durak Duraku
 * Fejzulla Duraku
 * Bajri Rushiti

Demografia
Fshati Strimë dikur ka numëruar 62 shtëpi,ka pasur rreth 370 banorë,ky numër i popullatës do të zvogëlohet dukshëm,duke filluar që nga përfundimi i luftës së dytë botërore,ku një pjesë e konsiderueshme e popullatës shkoi për në Turqi,më vonë kemi një pauzë deri ka viti 1970 pastaj pas viteve të shtatëdhjeta përsëri fillon shpërngulja,filimisht në fshatin Haraçinë,pastaj në Hasanbeg,dhe në Kumanovë,Strimasit kryesisht janë të përqëndruar në fshatin Haraçinë dhe Hasanbeg,vlenë të thuhët se Strimasit mërguan në një numër të madhë në Zvicërr,Gjermani dhe Bellgjikë,veçanarisht si vend më i frekuentuar në diasporë dhe më i populluar nga Strimasit është Belgjika ku janë afër 50 shtëpi ndërsa rrethë 210 banorë të gjithë me origjinë nga Strima. Në ditët e sodit fshati Strimë numëron vetëm pak shtëpi respektivisht vetëm 3.shtëpi dhe ka vetëm 18 banorë. Shkaqet kryesore të shpërnguljes së popullatës ishin;kushtët e vështira malore; mungesa e rrugës, rrymës, spitalit, martesa etj. Me çka me modernizimin e jetes bashkëkohore fshati Strimë ashtu si edhe shumë fshatra malore marrë në përgjithësi qoftë në rrethin e Karadakut por qoftë edhe më gjërë pësuan po të njejtin fat.

Ekonomi
Ekonomia e fshatit është kryesisht e përqëndruar në ruajtjen e bagëtisë pastaj pylltaria por ky fshat karakterizohej edhe me prodhimin e kulturave drithore siç janë: tërshëra, gruri, elbi, thekra, misri etj.

Kultura
Xhamia e fshatit Strimë u ndërtua në vitin 1996 karakteristikë tjetër e fshatit është se ka edhe Tyrben,në të cilën shërbyen me shekuj disa gjenerata të familjes së shehëlerëve Strimas.

Toponime
Toponimet kryesore të fshatit Strimë janë këto:Livadhet e Strimés;Gjuri kuç;Vakaveci;Laki Memetit;Kepi vdorës;Kepi shqipes;Laki kaurritvetëm;Te piçenrekat;Kepi keç;Kalaja Rimit;Vorrzët e callve;Prroj durrës;Prroj zekës;Xhibra abazit;Xhibra shkinës;Kodra holl;Rrafsha vogël;Rrafsha madhe;Selishte;Ograde, Guri Shkupit;Kepi burrav;Mullini Osmanit;Mullini Abazit;Mullini Hashimit;Mullini Jonuzit;Mullini Eshtrefit;Mullini Rasimit;Mullini Feratit;Kroj Feratit, N'rek; Fangi madh, Lugji preshit,N'hith, Te stanet, Stani Durakit;Puplak;Luta;Duhani egër;Bota kuçe;N'lam t'arés madhe;Kepi duhanit;N'argjaç;Kroj babés qak;Kepi zdravecit;Kepi Sejdis;Shpella lopve;Kodra holl;N'kodér;Baçja Hashimit;Livadhi Hamitit;Stani Hoxhés;Stani Avdis;Stani Shehit;Shpella nxet;Shpella Agushit;Te kepat e pértem;Te kepat e réné;Udha qepav;Te tilbja;Shpella Arashés;Udha madhe;Kroj Durakit;Gropa luleve;Arat e gjata;Kojria madhe;Laki epérm;Té kalaja;Llanishte;Gropav e luleve;

Domethënia e toponimeve

 * Vakaveci - burim shumë i ftohtë i ujit prej ku formohet edhe lumi i Strimës.
 * Gjuri kuç - Një shkëmb po me ngjyrë të kuqe,lartësia mbidetare 1500 metra.
 * Laki Memetit - Pjesë e livadheve të Strimës ku është edhe varri i Mehmetit.
 * Puplak- Eshté kodér né fshatin Strimé dhe éshté mé e larta né Karadak,1625 metra
 * Kepi vdorës - Një shkëmbë afër së cilit në kohën e dimrit mblidhej borë e madhe.
 * Kepi i shqipes - Një shkëmbë në male ku folenë e kishin shqiponjat
 * Te piçenrekat - Vend ku bashkohet lumi i Strimës dhe lumi i Hotlës.
 * Bira Sulës - Një shpellë ku kishte qenë i fshehur Sula nga një hakmarrje.
 * Guri Shkupit - Një shkëmbë nga i cili vështrohej qyteti i Shkupit.
 * Mullini Osmanit - Mulli të cilin e kishtë ndërtuar Osmani.
 * Te stanet - Vende ku gjatë kohes se verës fshatarët dilnin me bagëtitë.
 * Stani Durakit - Vend ku ka qenë kasollja dhe bagëtitë e Durakut.
 * Bota kuçe-vend ku dheu ka qenë me njgjyrë të kuqe.
 * Luta-vendë përballë fshatit.
 * Duhani egër-vend në fshat ku është rritur bima helmuese me fletë sikur duhani.

Burimi i të dhënave
shkrimtari2001@yahoo.com