Dodona

Source: http://www.explorerunivers.com/konspiracioni-f14/shkrime-nga-nje-mason-shqiptar-t1319.htm

Origjina dhe simbolet e flamurit shqiptar !

“Flamuri Shqiptar ashtu si dhe gjuha e tij, kanë karakter kozmik, andaj ai duket se është po aq i vjetër sa dhe vet ndërgjegjja njerëzore! Gjithashtu, i gjen të mishëruara brenda simbolit të tij, të gjitha etapat historike në të cilat ka kaluar gjaku i shqiptarëve, nëpër mijëvjeçarët dhe peripecitë e civilizimit të vet të famshëm!”

Çdo dukuri, ngjarje, fenomen shoqëror ka origjinën si fillim procesi historik. Kemi këtu parasysh momentin e lindjes dhe shkëlqimit të tij. Pastaj maja e arritjes apo suksesi udhëton nëpër kohë dhe transformohet derisa vjen dhe na gjen ne në ditët e sotme.

Natyrisht i nënshtrohet një ndryshimi të pandërprerë, i cili i jep një kuptim të ri, formë dhe domethënie të veçantë. Kur bëhet rezistent, arrin pavdekësinë! Mbetet koncepti qendror, i veçantë dhe më i rëndësishmi!…

Në fakt, këtë shkrim timin, unë dua t’ia dedikoj flamurit tonë kombëtar … Flamuri ynë përbëhet siç edhe dihet prej dy ngjyrave kryesore. Nga e kuqja dhe e zeza! E kuqe është fusha e flamurit! E zeza qëndron në mes, me shqiponjën e famshme dykrerëshe.

Pyetja shtrohet se pse duhet të jetë kështu? Çfarë mesazhi fshihet për mijëra e mijëra vjet, mbrapa këtyre dy ngjyrave? Nga e kanë origjinën pra, këto simbole? Po ne brezi i sotëm, a mundemi të zbërthejmë kodin e saj të vërtetë?…

Një filozofi e vjetër thotë; “Në qoftë se përpiqet njeriu, për të gjithçka është e mundur”!…

Mbi flamurin shqiptar padyshim në gjatësinë e shekujve është folur, shkruar, dhe komentuar mjaft! Autorë të ndryshëm kanë thënë gjëra të rëndësishme rreth tij. Janë pasqyruar opinione, dhënë argumente, edhe më tutje do të vazhdojnë të bëjnë po kështu!

Është padyshim, shumë-shumë e rëndësishme të gërmosh, mbledhësh, flasësh dhe komentosh rreth këtij simboli, sepse është shenja më kuptimplote, si dëshmitari i përjetshëm i origjinës tonë! Historia e tij është krejt e veçantë, siç është e veçantë dhe historia e popullit tonë.

Sa i vjetër duhet të jetë ky simbol? Po populli shqiptar, sa i vjetër është? Pikërisht rreth këtij subjekti do të përdridhemi në këtë shkrim…

Le të themi fillimisht, se flamuri ynë kombëtar për të cilin po flasim, ekziston si diçka materiale dhe ka një përdorim të gjithanshëm praktik! Atë mundet ta mbash në dorë, në tavolinë, t’ia u tregosh të tjerëve në takime të ndryshme, si përfaqësi shtetërore, në ceremonitë, në përvjetore festash, ndeshje ndërkombëtare futbolli etj…

Por nga përmbajtja, ai është një koncept abstrakt… Ai përfaqëson gjithashtu në mënyrë krejt të sintetizuar; filozofinë, kulturën, traditën, dhe eksperiencën e epokave të tëra…

Është dëshmitar i momenteve pozitive dhe negative… Dëshmitar i dorës parë në sukseset, dhe dështimet tona po ashtu… Ai është vetë shpirti ynë! Njerëzit kanë vdekur nën hijen e tij… dhe kanë lindur po ashtu… (dhe jo si ndonjë politikan që papërgjegjësish deklaron për flamurin, sikur të ishte fjala për gruan e tij, duke thënë se, ai është thjesht një leckë)…

Por flamuri i “Bijve të Shqipes” nuk është leckë, ai është Shenjti, sepse nëpërmjet tij ne zbulojmë origjinën tonë se nga vijmë dhe që në mënyrë të dukshme na shtyn sot, të vazhdojmë të ruajmë lidhjet tona shpirtërore me Krijuesin!

Shkëputja në kohë

Sot shpesh hasim në pyetje praktike rreth elementëve përbërës të flamurit, si p.sh; se pse fusha është e kuqe? Po shqiponja pse është me dy koka? E të tjera si këto!… Sot gjindja duan të dinë diçka më shumë… Dhe padyshim që ata kanë të drejtë…!

Me gjithë vështirësitë që vijnë prej shkëputjes në kohë prej filozofisë origjinale të të parëve tanë, sidomos në këtë mijëvjeçarin e fundit, unë kam qenë i mendimit se, ja vlen që ta nisësh një mision modest zbulimi, për të nxjerrë në sipërfaqe atë shpirt gjenial dhe të mrekullueshëm që kanë treguar gjatë epokave të kaluara, të famshmit “Bijtë e Shqipes”!

Filozofia e jetës së tyre s’ka dyshim që gjendet e pasqyruar, në librat e shenjtë, në shpella, në gurët e varreve, në shkollat dhe universitetet, në librat e shenjtë!… Ata lanë gjurmë kudo ku shkelën, duke kaluar dhe jetuar!…

Ata ishin mjeshtra ndërtimesh, njerëz me kurajë të veçantë, optimist të pandreqshëm, dhe mësues të mëdhenj po ashtu!

Luftëtarë të rreptë, që njëherë në një kohë askush nuk ja u pa shpinën! Gjuha e tyre ishte gjuha e Zotit!..

Megjithëse se gjatë tremijë e pesëqindvjeçarit, të cilin po e lëmë mbrapa, ne si komb kaluam tronditje dhe katastrofa të tmerrshme; shkëlqimet dhe rëniet e perandorive më të mëdha të kohëve si ato të Yllirëve, Hittitëve, Persëve, Maqedonasve, Romakëve, apo Bizantit, prapëseprapë mbijetuam!… Dhe padyshim kjo është shenjë e mirë, është shenja e vërtetë e një rizgjimi të madh kolektiv!…

Kishte të drejtë profeti Nostradamus (1503-1566), kur predikonte për ne p.sh; “Shqiptarët ende nuk i kanë luajtur të gjitha kartat e tyre dhe se padyshim ata përsëri do ta habisin gjithë botën në arenën ndërkombëtare”! Robert D’Angely, “Enigma”, bot, Toena, Tiranë, 1998.

Për Yllirët që ishte popullsia e parë dhe origjinale e Evropës dhe për vlerat e tyre në fushën dijes e teknologjisë, historiani i shquar italian, Enzo Gatti, me një ironi krejt të dukshme, theksonte;

“E pra, qytetërimi grek dhe ai romak nuk njihen që ta kenë krijuar, as pëlhurën, as bronzin, as rrotën, as qeramikën, mullinjtë me erë; dhe as grurin, as vreshtat, as ullinjtë, as shkrimin, dhe as rrugët e tulave… Ulliri dhe vreshti, simbole sigurie, paqeje dhe gëzimi, janë krenaria e popujve mesdhetarë: e Albano-Yllirëve”!…

Më poshtë akoma ai vazhdon:”Ky civilizim pati me siguri, shumë shekuj mirëqenie, zhvillimi e paqeje. Shtrirja e tij e gjatë në kohë e tregon qartë këtë gjë. E vetmja njësi matëse e zhvillimit paqësor është prodhimi i punës së njeriut!” Marrë nga, Libri, “Yllirët”, bot i “Bargjini”, Tiranë. 2005.

Për arsye metodologjike, ne do të përdorim për argumente historike edhe disiplina të tjera simotra shkencore, si; Arkeologjia, Matematika, Gjeometria, Gjeografia, Letërsia, Gjuhësia, Filozofia, Folklori, Astronomia, Astrologjia, etj; Kjo gjë na bën pra, që të shkelim brenda territorit të historisë së sotme moderne!

Joseph Campbell u bë në vitet 80, “Babai Shpirtëror” i lëvizjes për zbulimin e të kaluarës sonë mitologjike dhe të interpretimit të saj me konceptet dhe eksperiencën e zhvillimit të shek. XX.

Në programin e PBS-së, kanali 13, i intervistuar nga gazetari i shquar televiziv amerikan Bill Moyers, deklaroi; “Mitet janë mbartësit e potencialit shpirtëror të jetës njerëzore” dhe si përgjigje të kësaj thënie në vazhdim, Moyers duke u bashkuar me idenë e tij thekson; “Mitet janë histori, rezultat i kërkimit të njeriut nëpër mijëravjeçarët, për domethënien apo thelbin e të vërtetës”!

Të dy ata me argumentet e tyre, në parim kishin të drejtë, por në qoftë se mitet nga e kaluara nuk i përgjigjen nivelit të sotëm shkencor mbi vetveten, dhe natyrës që na rrethon atëherë ato humbasin kredibilitetin për ç’farë flasin! Paul Von Ward, “Solaris Legacy” page xviii, publ, by Inner Eye Books, 1998.

Jo pa qëllim e vura këtë sentencë mbi mitologjinë, sepse ajo është bërë tani gati një nga burimet kryesore informative për një të kaluar tepër të largët.

Mitologjia sot siç duket, ka mbetur elementi më rezistent përballë katastrofave të ndryshme natyrore që ka kaluar planeti ynë herë pas here, dhe gjithashtu dallgëve lajthitëse që janë pasqyruar në vetë psikologjinë e njeriut si individ, dhe kolektiv po ashtu!

Diplomati i shquar amerikan i fillimit të shek. XX dhe adhuruesi i shqiptarëve, Georg Fred Williams në artikullin e tij të famshëm “The Shkypetars” botuar fillimisht në revistën autoritative amerikane të asaj kohe “Harper’s Weekly” në vitin 1915, thekson mbi origjinën e shqiptarëve si p.sh;

“Në parahistori, përpara se rapsodët Homerikë t’u këndonin hyjnive dhe heronjve mitologjikë, jetonte një popull me emrin “Pellazgë”… Duke zbritur më poshtë në artikullin e tij, ai vazhdon; “Ndërtimet me gurë të pagdhendur, përballë Partenonit, në Akropolin e Athinës edhe sot e gjithë ditën quhen Pellazgjike”!…

Këta banorë të lashtë, që njihen si “Pellazgët Hyjnorë” ndërtuan gjithashtu muret e mëdhenj primitive “Qiklopikë”; (Ato të Phenixit të Delvinës, apo ato të Ulqinit) (shën i imi), që siç e ka theksuar edhe prof. Pokoki, ato janë ngritur shumë kohë përpara se grekët të vinin në jetë”!

Dihet që me teknologjinë e gurëve “Qiklopikë” janë konstruktuar edhe piramidat e Egjiptit!

Një paralele e çuditshme, kjo ndoshta për pseudo-historianët, të cilët ende vazhdojnë të manipulojnë me të kaluarën e shqiptarëve.

Por edhe më tej, gjatë këtij shkrimi ne do të hasim kalimthi dhe në mënyrë krejt të natyrshme, paralele të tëra të civilizimit Pellazgo-Yllir, me atë të Egjiptit të lashtë të Piramidave, që pothuajse kanë fare pak diference për kohën dhe hapësirën ku janë zhvilluar.

Megjithëse për kushtet e vështira, të cilat ne po kalojmë si komb sot jemi të ndërgjegjshëm, se nuk do të jetë aq e lehtë që të saktësohet koha kur u kryen këto ndërtime, por jo aq e pamundur!

Një gjë shihet se është e sigurt, se ato janë ndërtuar prej duarve të mjeshtrave Pellazgjikë (paraardhësit e Shqiptarëve të sotëm), dhe se ato janë ndërtuar në një kohë, tepër-tepër të largët, mijëra-mijëra, vjeçare… (vazhdon...)

Kulti i Zeusit

Përpara se t’i hyjmë një shpjegimi të mirëfilltë mbi simbolin e shqiponjës dhe se çfarë përfaqëson ajo në flamur, neve na duhet, siç bëhet në raste të tilla që të kthehemi mbrapa në kohë, në kërkim të origjinës, dhe arsyeve se përse ky simbol gjatë epokave, ka kaluar në kaq shumë procese ndryshimi emrash!

Arkeologu i pasionuar dhe atdhetari ynë i madh At Shtjefën Gjeçovi, në studimin e tij mbi Pellazgo-Yllirët shkruante; “Zeusi, kishte tre preferenca të cilat ishin; Lisi që simbolizonte jetëgjatësinë (rreth 1500 vjet), Dhia Amaltia (që njihej për qumështin e saj shërues) dhe shqiponja (zogu simbol i Diellit)”! Nga Libri “Trashëgimi Thrako-Yllire, Vepra, vëll. 2. Prishtinë, 1985.

Nga vinte origjina e këtij kulti, që duket se ka qenë më i vjetri në civilizimin human? Është pikërisht kjo gjë, që historianët e ndryshëm tashmë i janë kthyer me forcë të madhe, dhe po zbulojnë shumë enigma të njeriut dhe peripecitë që ka kaluar ai për ta populluar planetin Tokë!

“Kur martesa e Qiellit me Tokën shfaqesh në kultin e Zeusit, tek Dodona, Priftëreshat e tij atje, këndonin;

Zeusi ishte, Zeusi është, Zeusi do të jetë, O Zeus i madh!

Toka i prodhon të gjitha frutat, nderojeni Tokën si Nënën”!

Këto rreshta të rimuar, të cilat i përgjigjen me një qartësi të çuditshme pyetjeve tona, i mora si shembull nga libri “Një histori pagane e Evropës” me autorët, Prudencë Jones& Nigel Pennick, Publ, by Barnes&Noble Inc, USA. 1995.

Pra siç thamë, kulti i Zeusit, tek shqiptarët e vjetër edhe ata të sotëm dihet që ka dhe zë një vend qendror në trashëgiminë e tij kulturore dhe atë shpirtërore! Megjithëse në literaturën botërore përgjithësisht neve na e servirin atë, si “Perëndia greke” më e rëndësishme e Olimpit, ne pra (shqiptarët) sot mund të themi ndoshta me gjysmëzëri, -”Eh, mendoni çfarë të doni ju, por Zeusi vetë, në të gjitha kohërat ka folur vetëm shqip!

Le të pranojmë pak histori, duke rreshtuar fakte!…

Është krejt e njohur, dhe pranohet nga të gjithë që “Yllirët” dhe “Pellazgët Hyjnorë” e adhuronin dhe i faleshin Zeusit në faltoret e tyre të kultit. Ata ishin “Paganë” mijëra vjet për nga besimi dhe perëndia kryesore për ta në Olimp ishte padyshim Zeusi!…

Ai, Zeusi thirrej ndryshe si babai i “Shkreptimave dhe Rrufeve” midis perëndive të tjera në Panteon! Nga literatura paraklasike dhe ajo klasike shembujt janë të pafund. E thënë ndryshe, Zeusi merrte pjesë në çdo aspekt të jetës së tyre:

Për këtë arsye tani po ju afroj dy tablo të shkurtra nga lufta e Trojës, të përshkruara nga dy autorë të ndryshëm, por të famshëm dhe që shkruan në kohë të ndryshme për të njëjtën temë!

Paragrafi e parë është shkëputur nga libri i Quintus of Smirna, me emrin “Lufta e Trojës” publ, by, Barnes&Noble. 1996. Duke theksuar fuqinë e Zeusit, të padiskutueshëm në Panteonin e Olimpit, me zërin e tij buçitës, improvizon papritur për lexuesin një skenë paraprake, ku ai Zeusi do të thotë:

“Mësoni, o ju perënditë e Olimpit! Një e keqe e madhe do t’ju vijë nga lufta e

(Trojës) që po ju pret nesër… Ju do të shikoni atje poshtë (në fushëbetejë) fuqinë e kuajve, e cila do të shuhet mbrapa karrove të luftës, dhe gjithashtu nga të dyja palët e ushtrive, që do të qëndrojnë përballë njëra-tjetrës, do të shikoni vdekjen e birit të njeriut!

Secili nga ju, pavarësisht nga skenat makabre që do të shihni, qëndroni të fortë, dhe as që mos e merrni mundimin të më bindni që ta ndaloj këtë kasaphanë, qoftë edhe duke më rënë në gjunjë! Ora e Fatit nuk ka mëshirë edhe për vetë ne!…

Kështu “Baba Zeusi”, ju drejtua atyre, të cilët e dinin mirë gjithashtu, një fakt të tillë… Por, kur e dëgjuan gjykimin e ashpër nga goja e “Zotit të Pavdekësisë”, “Shkrepësit të Rrufeve”, “Birit të Kronosit”, (Zeusit), ata as që morën guximin që ta kundërshtonin, Bossin e tyre!”

Ja pra, “Baba Zeusi”, “Zoti i Pavdekësisë”, “Shkrepësi i Rrufeve” apo “Biri i Kronosit” parashikonte dhe paralajmëronte birin e njeriut, përpara se gjërat e këqija apo katastrofat natyrore të ndodhnin!

Në Iliadë, gjithashtu gjatë leximit të saj, ne e hasim emrin e tij pothuajse në të gjitha lutjet; si, p.sh. “Mbretit Zeus”, “Atit Zeus”. Ose, Agamemnoni ju lut: Zeusit, Diellit, lumenjve, Tokës dhe Nëntokës”!

Akili thirri me zë të lartë “Zeus o Atë”! Edhe kur merrnin vendime të veçanta, ata ngrinin duart përpjetë drejt qiellit dhe i luteshin prapë Zeusit, për një zgjedhje të drejtë! Kështu luteshin Akejtë dhe Trojanët po ashtu, “Atit Zeus”!

Edwin Jacques, në librin e tij “Shqiptarët”, faq. 78-79, bot. “Kartë e Pendë” e Fond. Abraham Linkoln, Fasano, Italy !”… dhe më tutje po aty ai vazhdon…

Por ashtu si dhe Homeri, Virgjili poeti latin, i paraqiti protagonistët e tragjedisë trojane, jo si grekë por si pellazgë! Ai deklaroi se Mbreti dardan i Trojës, Priami ishte pellazg si të gjithë mbretërit e tjerë Trojanë. Enea gjithashtu ishte dardan dhe rrjedhimisht pellazg, ashtu si shumica e trojanëve.

Edhe forcat rrethuese ishin pellazgë! Ndonëse aty-këtu përkthimi në anglisht i cilëson gabimisht si grekë, po në tekstin latinisht, ata përshkruhen nga Virgjili me të drejtë si danaj ose pellazgë. Duket pra fare e qartë se heronjtë “grekë” nuk ishin aspak “grekë, por thjesht pellazgë”!

Pra, pas këtyre pasazheve historike nuk është shumë e vështirë për ta kuptuar se, lufta e famshme e Trojës ishte thjesht një lajthitje në formën e luftës civile, me të gjitha elementët e vetë katastrofikë, që në fakt Pellazgo-Yllirët në shekujt e mëvonshëm do t’i vuanin akoma më tmerrësisht këto pasoja! Aty në Trojë filloi tatëpjeta e madhe e civilizimit dhe dominimit Yllir…

Zeusi pra, siç e patë nga shembulli që sollëm pak më sipër i paralajmëroi palët ndërluftuese… Zeusi i dinte të gjitha, por siç ndodh rëndom në të tilla raste, askush nuk kishte vesh që ta dëgjonte… Pjesa tjetër e ngjarjes duket se, ishte thjesht statistikë historike e fatit njerëzor që po rrokullisej me zhurmë…

“Në festivalin kombëtar të Lojërave Olimpike në 336 BC, në Aegean, ishte vetë Philipi II, në krye të këtij festimi. Në emër të shtetit maqedonas, ai (Philipi) bëri dhuratat për Zeusin, (Shpëtimtarit dhe Mbrojtësit të tyre)…

“Po për këtë bekim, Aleksandri i Madh kishte arsye gjithashtu që të falënderonte Zeusin e Olimpit”! Nicolas. G. L. Hammond, “The Genius of Alexander the Great”,Publ, by. Chapel Hill, USA. 1997.

Siç shihet edhe nga këta shembuj, edhe në shekujt e mëvonshëm, ende Zeusi, për perandoritë dhe mbretëritë e shumta të Yllirëve, mbetet protagonisti kryesor i dominimit të Olimpit!

Le të vazhdojmë më poshtë me një legjendë interesante të mbledhur nga Zoto Mollosi në shek XIX, në librin e tij me titull “Historia e Epirit dhe e Shqipërisë” fillimisht në gjuhën greke, por që është e përkthyer dhe ka qarkulluar edhe në gjuhën shqipe në fillim të viteve 20 të shek XX, prej At Shtjefën Gjeçovit;

“Zeusi vetë, sipas kësaj legjende, besohej se kishte lindur në Palavli të Delvinës dhe që prej këndej u dërgua me varkë prej Butrintit në Kretë” !… Jaho brahaj, “Kurora Mbretërore Shqiptare”, faq. 9, bot i “Dardania”, Tirane 1998.

Le ta nisim me emrin, Zeus! Duket qartë se në rrafshin gjuhësor ky emër, ka ndihmuar në formimin e fjalës, Zoti, që përdoret dendur në shqipen e sotme!

Rrënja e kësaj fjale në të dy dialektet tona kryesore (Gegë e Toskë) ka të njëjtin kuptim. Në atë të hershmin është ; zë-zëri në toskërisht, dhe siç dihet; za-zani, ose zo-zoni, në dialektin gegërisht…

Siç e theksuam pak më lart, në përfytyrimin e njerëzve të lashtë besohej se Zeusi ishte zëri i të “Plotfuqishmit!” Siç e pamë, ai krahasohej me rrufetë që binin nga qielli dhe nderohej si perëndia kryesore e Olimpit! Vendoste rregulla, të cilat po qe se njerëzit nuk i zbatonin, ndëshkoheshin ashpër po prej tij.

Le të marrim si shembull këtu, rastin e Prometeut!… Për mosbindje, rebelim, ose ndoshta për nxjerrje sekretesh (spiun), Zeusi vetë e lidhi atë në shkëmbinjtë e largët të Skithisë, diku andej nga brigjet e detit të zi dhe i la atij mbi gjoks shqiponjën që ta ndëshkonte hera-herës, duke i çukitur mëlçinë.

Me këtë rast shtrohet pyetja: A është shqiponja simbol i ndëshkimit? Në legjendën e “Prometeut të Lidhur” dukshëm që po!

A ka lidhje kjo domethënie e shqiponjës së Zeusit, me shqiponjën dykrerëshe të simbolit të sotëm shqiptar mbi flamur? Ngjyra e saj e zezë mbi fushën e kuqe, nuk na lë shumë vend për manipulim! (vazhdon...)

Po vazhdojmë më tej me autorin Ralph Ellis, në “Thoth, The Architect of the Universe”, Publ. në UK. 2001, i cili na afron këtë legjendë për “Atlantidën” dhe pyet se nga e kishte origjinën ky mit?

Duke qenë se kalimthi përmenden edhe shqiptarët me emrin e toskëve po në këtë legjendë po e riprodhoj ashtu siç e ka trajtuar ai… Ralph Ellis!

“Platoni (427-347, BC), e theksonte origjinën e Atlantidës me forcë të madhe si egjiptiane. Kjo histori thuhet se i është treguar fillimisht Solonit, një nga të shtatë të urtët e Athinës, gjatë vizitës së tij në Heliopolisin e Egjiptit.

Soloni (639-559, BC) rridhte nga një familje fisnikësh dhe udhëtoi për në Egjipt më 571 BC, ku ai kaloi kohë në Heliopolis dhe në qytetin Sais. Në vazhdim pastaj ai qëndroi në Qipro, si mik i Mbretit Philocyprus dhe kthehet prapë në Greqi, në 561 BC.

Fatkeqësisht, asnjë nga punët e tij, përfshi këtu edhe komentet mbi Atlantidën s’ka mbijetuar.

Historia e tij, transmetohet nga Kritias, i cili riprodhon Sokratin dhe pastaj Platoni e shkruan atë në veprën e tij të njohur Timeaus dhe Kritias! 300 vjet më pas një tjetër emër Crator gjithashtu vizitoi qytetin Sais, dhe pa në një kolonë guri të shkruar me Hieroglife, historinë e Atlantidës njësoj siç e pat treguar edhe Platoni!

Megjithatë, nga historianët theksohet se, ende nuk është gjetur diçka e tillë nga arkeologët e sotëm, në qytetin e Sais.

Por vetë legjenda e Atlantidës thoshte; Vajza Cleito mbeti shtatzënë nga zotat, (Alien-ët?!!), ( Homonoidët?!!) ,të cilët gjejnë tek ajo idealin origjinal, të civilizimit human! Civilizimi njerëzor u ndërtua në kontinentin e Atlantidës i filluar nga Poseidoni matanë shtyllave të famshme të Herkulit (Gjibraltar).

Shoqëria që u themelua nga pesë çifte binjakësh të lindur nga vajza Cleito, jo vetëm që zhvilluan Atlantidën, por edhe Mesdheun, nga Egjipti deri në Toskani, thotë legjenda!”

Mbas këtij tregimi pak të gjatë ne vijmë papritur tek Toskania ose YIliria e Jugut!… Le t’i kursejmë komentet për diku tjetër!

Në një artikull studimi të “New York Times”, që e pata lexuar në qershor të vitit 2000, mbi fillimin e inteligjencës njerëzore nëpërmjet Homo-Sapiensit, civilizimi i sotëm konsiderohet të ketë filluar 50 000 vjet më parë!…

Nga Afrika e jugut qenkan shpërndarë 18-të, (Adamë dhe Eva së bashku)! Mund të kuptohet lehtë, se autori i shkrimit ka përdorur emrat biblikë nga libri i parë i Moisiut, në mënyrë simbolike! Pra ata logjikisht duhej të ishin dhjetë vajza e tetë djem, të cilët populluan planetin duke u shpërndarë në të gjitha kontinentet!

Por ajo që më bëri përshtypje në këtë studim, ishte fakti i fillimit të jetës në Evropë. “Aty thuhej saktësisht se jeta ka filluar atje, sipër kufirit të sotëm grek, 45.000 vjet më parë!” Ky studim interesant, dhe pa as më të voglin dyshim, serioz, konkludonte me praktikimin e kërkimeve shkencore me metoda gjenetike !…

Pasi e mbarova së lexuari artikullin, pyetja më lindi vetvetiu! Po përse vallë në një gazetë me kaq autoritet të gjerë sa “New York Times”, ndruhet dhe nuk ja përmend emrin këtij territori që i bie po ashtu, sipas përshkrimit të tyre, t’i përkasë “Bijve të Shqipes?”

A thua Toskët e Atlantidës, të jenë të njëjtë me Toskët e jugut të Shqipërisë? Apo këtu kemi thjesht një koincidencë të keqe, e cila vazhdon t’i lerë armiqtë e shqiponjave pa gjumë? Megjithatë, theksoj me kënaqësi, se sot në agjendat dhe tavolinat e historianëve botërorë, po dëgjojmë gjithnjë e më shpesh të përmenden Yllirët dhe civilizimi i tyre i mrekullueshëm!

Autori, John Wilkes në librin me titull “The Yllirians”, Publ. by Blackwell Library 1995, e sjell në kujtesën tonë fillimin e Evropës, krejt kështu;

“Në dokumentet romake me titullin (Ilirike-1), gadishulli ynë e ka marrë emrin nga Yllirius, djali i Polifemit. Ky ciklopi Polifem u martua me gruan Galatea nga Sicilia dhe nga martesa e tyre ata patën tre djem me emrat; Celtus, Yllirius dhe Galas dhe pastaj ata emigruan për në vende të tjera ku dhe kanë formuar popujt, të cilët morën emrat e tyre.”

Kjo histori duket se është më e pranueshme se të gjitha të tjerat; gjykon në fund, J. Wilkes!…

Yllirius, vetë pati nga martesa e tij, gjashtë djem me emrat Encheleus, Autarieus, Dardanus, Maedus, Taulas dhe Perrhaebus. Gjithashtu vajzat me emrin Partho, Daortho, Dassaro etj.

Nga këto rrënjë dolën më pas; Taulantti, Perrhaebi, Encheeles, Autaries, Dardani, Pertheni, Dassaretii dhe më pas Daorsii. Autarieus, pati një djalë, me emrin Pannonius, ose Paeon, më vonë djemtë me emrin Scordiscus dhe Triballus nga të cilët u krijuan fise me të njëjtin emër. (Yllirike-2).

Të ashtuquajturit “Grekë” gjithashtu thoshin se; “Yllirians janë shtrirë dhe kanë jetuar në territoret matanë Maqedonisë dhe Trakës që prej Chaonia dhe Thesprotia deri tek brigjet e lumit Danub. Kjo është gjatësia e shtrirjes së vendit, por në gjerësi ata shtriheshin nga Maqedonia në malet e Trakës tek Pannonia dhe nga brigjet e Adriatikut tek Alpet e veriut.”

Po G. F. Williams, në faq. 13 të shkrimit të tij,”The Shkypetars” duke folur për prejardhjen e shqiptarëve theksonte; “Herodoti nuk e dinte se emrat e heronjve Homerikë dilnin qartë në Pellazgjisht, ashtu si dhe studiuesit tanë Amerikanë, (shen i im); ata ende nuk janë të ndërgjegjshëm se ato ruhen pastër në shqipen e sotme”.

Për kujtesë theksojmë këtu se Yllirët dhe Pellazgët ishin dy degë të një gjaku (fisi). Për ta kuptuar më lehtë këtë, hidhini një sy të gjitha hartave të vjetra, sidomos në ato të perandorisë Maqedonisë, të Romës, apo të Bizantit, ku gjithmonë Epiri vetë quhesh në atë kohë, Ylliria e jugut.

Dhe si një fakt i pa kundërshtueshëm, është se, deri vonë në fillim të shek. XIX, vetë i ashtuquajturi “Gadishulli Ballkanik” quhej me emrin e tij të stërlashtë, “Gadishulli Yllirik” !…

Por kaq u ka mjaftuar disa ” historianëve”, përfshi këtu sidomos ata “Greko-Romakë”, që të ngatërrohen në çorbën e emrave dhe me një injorancë të pashembullt, duke e shoqëruar me mbrapshti, kanë zhdukur nga librat civilizimin Pellazgo-Yllir, duke i rënë thjesht me një majë lapsi!…

Në këtë rast është detyra jonë që të përcaktojmë shkallën e besueshmërisë së tyre dhe duke mos rënë në të njëjtat pozita të gabuara, të bëjmë ashtu siç veprojnë zakonisht historianët seriozë, të cilët vënë në bazë të studimeve të tyre konsiderojnë të vërtetën absolute, duke ju afruar ndershmërisht asaj!

Pellazgo-Yllirët, ose “Bijtë e Shqipes”

Siç e theksuam pak më sipër, Pellazgo-Yllirët të njohur gjithashtu edhe me termin popullsi “Proto-Yllire” ose banorët origjinalë të Evropës, besonin se i pari i tyre vinte nga galaktikat. Dhe ky quhej thjesht, Ylli!

Nga ku shkak ata e quajtën vendin e tyre Ylliria. Ky fakt për ata ishte një bindje thelbësore. Po e konsiderojmë për një çast këtë besim… Si është pasqyruar ky besim i tyre gjatë mijëravjeçarëve?

Është fjala për Ibishin, Thotin, Hermesin etj… Ibishi dhe më pas Thothi ishin emra që u përdorën në mitologjinë egjiptiane dhe që simbolizonin shqiponjën, njësoj si tek Yllirët, Hermesi!

Marry Hope, in “Sirius Connection” faq. 9, thotë për Hermesin p. sh;

“Përpara se të supozohej që të largohej nga Toka, duke u kthyer tek yjet, andej nga ai kishte ardhur, Hermesi me krahë fluturues besohet se ai i ka lënë shumë porosi qenieve humane, nëpërmjet të ashtuquajturës “Tabletat e Blerta të Hermes Trismegistus”!

Vini re këtu me kujdes “Hermesin me krahë fluturues”! Shqiponja-Yll apo Ylli-shqiponjë? Po porositë e çuditshme të tij! Pra dukshëm këta emra metaforikë, të cilët hyjnë dhe dalin në mënyrë konstante nëpër mitologji të ndryshme duhen interpretuar drejt dhe me kujdes, që të nxjerrim thelbin e të vërtetës!

Po misteri i Yllirëve, a do të ketë fatin që të zbulohet nga gojëdhënat apo mitet e ndryshme, të cilat i kemi me bollëk? Ja pra, këtu del një arsye më shumë, se pse mitologjia është bërë sot burimi më i saktë dhe i dorës së parë, për të kaluarën tonë tepër të largët, ndaj të cilës arkeologjia e sotme ndihet ende e pafuqishme!…

Po le të vazhdojmë edhe më tej duke bërë një udhëtim të shkurtër me Thothin.

“I edukuari Thoth, shpesh quhej edhe Hermesi, ose Mërkuri”, thoshte në vargjet e një poemë, Gaius Manilus (48 BC-20 AD) poet i njohur latin.

Thamë diku më lart në këtë shkrim, shqiponja në lashtësi ishte zogu simbol i Diellit! Dielli është i vetmi yll, me gjuhën e Astronomisë, në sistemin tonë Diellor, dhe sigurisht simbol i dritës dhe energjisë për njeriun, që ja bën të mundshme atij jetën në Tokë! Por le të kthehemi prapë tek ky Thothi !…

Ishte ky Thothi, atij që i pëlqente të thoshte “Si lart edhe poshtë”, që duhet kuptuar ndryshe si “Makro dhe Mikro Kosmosi”, terma me të cilat sot operon shkenca e Astronomisë… “Ai ishte Perëndia e Shkencës dhe veçanërisht Matematikës”…

Ai ishte; Gjykatësi Hyjnor, Lordi i Kohës, edhe Kontrolluesi i famshëm i lojës që bënte Toka, në tërheqjen e saj me Hënën! Nga kjo lojë, e cila ai fitoi 1/70 pjesë të dritës, ose 1/72 e 360 na prodhon nr. 5, që korrespondon me 5 ditët e reja të njohura si “Epagomenal”.

Thuhet se universi me këtë rast lindi 5 fëmijë të quajtur–Osiris, Horus, Set, Isis, dhe Nephthys. Dhe legjenda, apo miti Pellazgjik vazhdon se; Kronos (Koha), i hëngri të pesë bijtë vet”! Murry Hope, “The Sirius Connection”.

Egjiptianët këtu veçanërisht kanë vepruar shumë të kujdesshëm të na tregojnë të 5 Epigomenal Neters, që kishin një lidhje shumë të fortë me Siriusin…

Ndoshta ne mund ta marrim me mënd se” Ylli-Blu-Bardhë” (Dogon Star), në konstelacionin e Canis Major ishte i treti dhe ndoshta më influencuesi në Dramën Celestiale…

Por Thoti vetë ishte “Lunar Deity”, i cili influenconte në alternimin. Me fjalë të tjera ai influenconte në ndryshimin e orbitës së Tokës në tërheqjen e saj reciproke me Hënën, e cila me këtë rast aktivizohej nga forca e njohur e gravitetit që pasqyrohej në shmangiet e aksit të saj.

Si rezultat i këtij fenomeni celestial ndryshon dalëngadalë gjatë lëvizjes së tij centrifugale pozicioni i boshti tokësor! Murry Hope, “The Sirius Connection” Page 23, publ. by, Element Books, UK 1996.

Në “Egyptian Mythology, publ,by. Metro Books,2002. Anthony S. Mercante thoshte për Thothin gjithashtu se:

Thothi njihet si “Zot i Hënës”, “Padroni i Arteve”, “Oratorisë” “Hieroglifëve”, “Shkencës”, dhe i të “Vërtetës Universale”! Në periudha të ndryshme ai është quajtur edhe si “Zëmra e Universit” dhe “Lordi i fjalëve Hyjnore”, “I Vetëlinduri” ose ai i cili ndryshe quhej, “Zoti Vetë” i lindur nga askush!

Tek egjiptianët ai ishte perëndia më e rëndësishme nga të gjitha dhe mendohet që të ketë shkruar variantin e parë të Biblës, e cila konsiderohet edhe si traktati më i vjetër kristian, “Librin e Vdekjes tek egjiptianët”! Por akoma më interesante është ajo që Thothi, tregonte për veten e tij;

“Unë jam Thothi!… “Zëri Hyjnor”, i cili i ka duart të pastra, “Lordi i dy Brirëve”, që dërrmon padrejtësinë, flet të vërtetën, mbron të drejtën, duke shkelmuar me neveri të keqen!”…

Tek Pellazgo-Yllirët, ashtu si tek Atlantët, emri i Thothit identifikohej me Hermesin e tyre! Nga ky emër e ka burimin filozofia e Hermetizmit si filozofi e jetës… Vetë Yllirët, i atribuonin Hermesit; zbulimin e Astronomisë dhe Astrologjisë, Shkencës së Numrave, Matematikës, Gjeometrisë, Medicinës dhe Botanikës!

Gjithashtu ata besonin se Hermesi ishte i pari që stabilizoi “Besimin Fetar dhe Qeverisjen” duke krijuar rregullat e marrëdhënieve midis njeriut dhe Zotit”!

Hermesi thoshte p.sh: “Që të jesh filozof Hermetik, duhet që gjithmonë të kërkosh të vërtetën! Dhe në qoftë se është e nevojshme, kur gjendesh midis dy të vërtetave, kërko matanë asaj që duket!”

“E vërteta e thjeshtë apo gjysmë e vërteta duhen injoruar! Lufto, për të arritur të vërtetën universale, e cila gjithmonë ka ekzistuar… Ajo korrespondon me shprehjen e ligjeve të natyrës, të cilat mbajnë dhe qeverisin ekzistencën e të gjithë Universit!”

Hermes Trimegistus mendohet nga shkollarët që të ketë jetuar 15.000 vjet të shkuara! John Baines, “The Hermetic Philosophy”, Book One. publ, by, John Baines Institute, Inc.

Këtu shihet prapë, fare qartë, se sa ngushtë kanë qenë Pellazgo-Yllirët me egjiptianët, pothuajse në të gjitha fushat, sidomos në ato të origjinës tyre të përbashkët, gjuhës dhe besimit hyjnor! Por një herë tjetër më duhet të ndalem në mënyrë më specifike në këtë moment kyç të historisë së shqipeve dhe lidhjet e tyre të ngushta me civilizimin e vjetër egjiptian!…

Në librin tjetër me titull “The Secret Science” kushtuar po hermetizmit autori John Baines thotë; “Të pesë cepat e yllit ose (Pentagramit) simbolizojnë njeriun me të dy duart dhe këmbët e hapura dhe njihet si shenjë tepër e lashtë okulte.

Pikërisht ky yll simbolizon idealin, i cili pasqyron shpirtin që dominon trupin.

“Prandaj Pellazgo-Yllirët i kishin përqafuar këtë filozofi si të tyren, sepse ata ishin të ndërgjegjshëm për emrin “Bijtë e Shqipes”! Ylli siç e thamë, është gjithashtu sinonim i shqiponjës! Shqiponja metaforikisht është simbol i dritës dhe dukshëm shqiptarët kanë identifikuar veten si misionarët e saj! Për ta ilustruar më tej këtë ide, le të përmendim këtu shprehjen e famshme të Plutarkut kur thotë:

- “Ah, këta Yllirët! Ky popull i mrekullueshëm dhe misterioz, i cili ngado që shkoi nëpër Evropë, ndërtoi qytete dhe shtete për nder të fitoreve të tyre të mëdha!”

Nga kërkimet e shumta arkeologjike në Ylliri, objekti i zotit Diell, është pikërisht simboli më i zbuluar në këto territore. Njerëzit i faleshin kultit të tij. Për këtë ne kemi një evidencë krejt të mjaftueshme tashmë! Po ashtu edhe egjiptianët!

Tek egjiptianët e vjetër e gjejmë këtë simbol të pikturuar brenda mureve të Piramidave herë si simbol dhe herë si Hieroglifë! Zbulimi veçanërisht i “Rozeta Stonë”, nga një ushtar i zakonshëm i Napoleon Bonapartit, gjatë ekspeditës së Egjiptit, ndihmoi shumë në përkthimin e Hieroglifëve.

Shkrimet e tyre tani interpretohen, pasi domethënia dhe mesazhet janë ruajtur të paprekura qysh nga thellësia e epokave të largëta! Studiues të ndryshëm sot i konsiderojnë Piramidat edhe si librat e gurtë!…

Në një tjetër shembull Ibishi, i përmendur edhe në fillim tek egjiptianët prapë në shqip, ishte sinonim i shqiponjës. Për koincidencë këtë emër ende edhe sot e ndeshim midis malësorëve tanë të veriut! Po t’i hedhim një vështrim më të qartë shqiponjës ne do të kemi këtë analizë: Në realitet shqiponja është qenie e gjallë, “zogu i qiellit”!

Në librin e tij “365 Konstelacionet e Natës” Autori Chet Raymo prof. i Fizikës dhe i Astronomisë, në Stonehill College në Eastonin e Veriut, Massachusett, bën një prezantim dyfish, astronomik dhe mitologjik të pozicionit të yjeve për çdo natë të dhënë të vitit! Kur bie fjala për netët e 1-2 shtatorit, ai thotë:

“Në ajrin e këtyre netëve ndihet fresku i parë i vjeshtës! Tingujt natyralë, të natës së verës, vijnë duke u shuar. Të tre yjet e ndritshëm të trekëndëshit veror, lëvizin në zenit dhe i drejtohen qiellit dimëror për në perëndim. Nga mesnata yjet e Dimërorit mund t’i shohësh të bashkuar sipër horizontit të lindjes, me emrat Aldebaran, Rigel dhe Betelguese.

Por në thellësi, midis qiellit të ndritshëm të beharit dhe qiellit akoma më të ndritshëm dimëror, ne papritur ndodhemi, drejt e nën galaktikën e famshme të “Rrugës së Qumështit”, ku qielli vjen e humb nga pak shkëlqimin e tij… Gjatë shtatorit në qoftë se do të ndjekim me syrin e lirë konstelacionet, ato zbehen më shumë se zakonisht…

Por në fillim do të na bien në sy të tre yjet e ndritshëm të verës; Altair, Aquila, Eagle, apo shqiponjën në gjuhën shqipe”.

Dhe pak më poshtë,… prof. Chet Raymo na rikujton duke kaluar në shpjegimin e lidhjeve mitologjike së Zeusit me shqiponjën;

(vazhdon...)

Një tjetër rast interesant ky me prof. Chet Raymo, ku shkencëtarët pa hezitim e trajtojnë mitologjinë sot, krejt seriozisht, duke e trajtuar atë, si pjesë organike të argumenteve të tyre shkencore.

“Shqiponja sipas legjendës, ishte e preferuara e Zeusit të plotfuqishëm. Kur kishte nevojë një shërbim fluturimi midis Qiellit dhe Tokës ai ja besonte këtë mision vetëm asaj (Shqiponjës)!

Për shërbimin e gjatë, asaj i ishte rezervuar një vend i veçantë midis yjeve. Siç e dimë, për të Plotfuqishmin, (Zeusin) nuk ishte gjë e zakonshme që t’i shpërblente miqtë e tij duke i dhuruar atyre një vend të veçantë midis yjeve dhe konstelacioneve që shiheshin në qiellin e natës”…

Por, prof. Chet Raymo, thekson këtu edhe një fakt tjetër të rëndësishëm për ne se kjo legjendë apo mit është shumë më i vjetër se vet “Grekët” dhe se shoqërimi i këtij zogu me yjet ka qenë i pranishëm në të gjitha kulturat!

Ja pra edhe një here nga këto argumente të analizuara, krejt pastër dalin lidhjet e trashëgimisë midis Pellazgo-Yllirëve, me shqiptarët e sotëm! Ose ndryshe siç kanë dëshirë të huajt të na quajnë “Bijtë e Shqipes”!

Mbasi folëm për shqiponjën dhe origjinën e saj bazuar në cilësitë e veçanta le të shtojmë një detaj tjetër të rëndësishëm, simbolin e saj me dy koka!

“Pranë Delphit njerëzit e vjetër nderonin një gur të cilin e quanin “omphalos”, që konsiderohej si shenja e qendrës së botës. Padyshim këtu kemi një mit, i cili na tregon një ngjarje… Në të dy anët e kësaj qendre Zeusi lëshoi dy shqiponja, të cilat fluturuan njëra në lindje dhe tjetra në perëndim.

Të dy shqiponjat e kryqëzuan fluturimin e tyre mbi Delphin dhe pra kështu u projektua dhe u ndërtua qyteti, i cili më pas do të konsiderohej me bekimin e Zeusit, si qendra e botës. “The Atlantis Bluprints” (Author;Kolin Willson&Rand Flem-Ath). Publ. 2002.

Është fjala për qytetin e Athinës ! Etimologjia e këtij emri zbërthehet lehtësisht në shqip. Kuptimi i saj është “E Thëna”!

Në artikullin tim mbi orakullin e Dodonës dhe rëndësinë qendrore të saj, theksova se; Dodona dhe Delphi ishin ndërtuar si tempuj kulti në distanca kohe të ndryshme nga njëra-tjetra, por ato kishin afërsi gjeografike dhe një mënyrë të fshehtë dhe krejt të veçantë komunikimi. Ishin pjesë e trekëndëshit të madh ku përfshihen në këtë tetëshe (octava), qendrat kryesore të kultit”!

Sot Orakulli i Dephit ndodhet brenda territorit të shtetit grek dhe nuk është e nevojshme që të debatoj për këtë gjë…

Por po të bëjmë pak mbrapa në kohë dhe të shohim me kujdes afrinë fizike dhe komunikimin e veçantë, të këtyre Orakujve, vëmë re se gjejmë një zbatim të çuditshëm të shprehjes së njohur; “Nga e thëna në të bërë”! Të jetë një rastësi kjo? “E Bëra” (qyteti i Beratit) “E Thëna” (qyteti i Athinës)! I pari është ngritur në Dodonë dhe i dyti në Delphi…

Nga ky fakt i thjeshtë na shkon mendja prapë tek “Pellazgët Hyjnorë”, tek duart e tyre mjeshtërore, të cilat i ndërtuan këto dy qendra të lashta kulti dhe që tashmë ato përfaqësojnë dy nga pikat kulmore të trashëgimisë së historisë humane!

Origjina e të kuqes?

“Lëre atje, të bjerë drita! Drita ra, dhe u bë ditë! Zoti e pa dritën, ajo ishte e mirë: Zoti e ndau dritën, nga errësira! Mbrëmja dhe mëngjesi, u bë dita e parë!” Bibla; Testamenti i vjetër, Libri i parë i Moisiut, Gjeneza 1989. Varianti zyrtar i King James-it.

Një variant i dytë shpjegues, i cili pasqyron po momentin e lindjes së dritës, e kam marrë nga të rejat në fushën e Astronomisë :

“Eksplorimi i universit prej nesh si qenie humane, po zhvillohet në drejtime të ndryshme. Përveç satelitëve, anijeve kozmike, teleskopëve, ne kemi vënë në përdorim gjithashtu mikroskopët, kemi zbërthyer atomin, kemi shumëfishuar kapacitetin e kompjuterëve dhe kemi zhvilluar në një nivel më të lartë mendimin human, për të kuptuar drejt dhe më mirë kozmosin”… John D. Barrow,”The Origin of The Universë” by, Phenix, London, UK 1995…

Po më poshtë ky autor vazhdon; “Astronomi i famshëm amerikan Edvin Hubble vëzhgoi dritën e galaktikave në distanca të largëta. Pra kështu, në këtë mënyrë, ai i bëri thjesht të përdorshme valët e dritës…

Sepse drita ishte valë, dhe kur ajo largohej nga burimi fillestar, binte frekuenca e valës së dritës, që do të thotë gjatë vëzhgimit shkonte ngadalë drejt të kuqes. Pra ky fenomen kozmik njihet mirë në gjuhën e Astronomisë edhe si “Udhëtimi i së Kuqes”… ose ekspansioni i saj. Dhe prapë Hubble zbuloi se drita e galaktikave të largëta, të cilën ai po vëzhgonte sistematikisht ishte pikërisht “Ç’vendosja e së Kuqes” !

Drita dihet gjithashtu, që është në fakt hallka ndërmjetëse, midis Krijuesit dhe të gjitha substancave të gjalla në fillimin e jetës. Kjo është baza, është esenciale për çdo element që merr pjesë në aktin e krijimit! Po le t’i japim një shpjegim pak më thelluar fenomenit të së kuqes, e cila merr pjesë aktive qysh në sekondat e para në formimin e jetës në univers…

Si e pamë edhe nga “Bibla”, (Gjeneza), apo nga libri i mjeshtërit të shkencës së Astronomisë anglezi, John D.Barrow, “The Origin of Universë”çdo gjë që ekziston në natyrë, përfshi edhe ngjyrat, janë pronë e krijuesit!

Dhe në këtë pikë shkenca nuk bën tjetër veçse vërteton duke i shpjeguar me metodat e saj, atë çka është predikuar në librat e shenjtë në një kohë tepër të lashtë!

Sa për kureshtjen tuaj këtu po shtoj se;

“Përkthyesi i parë i testamentit të vjetër Shën Jeronimi, ishte një prift, studiues dhe doktor i kishës i lindur në Dalmaci të Yllirisë (340-420AC). Ai e përktheu nga Yllirishtja, testamentin e vjetër, në gjuhën latine dhe e vuri në kontakt për herë të parë botën perëndimore me përmbajtjen e saj” Edvin Jacques “The Shqypëtars” publ, McFarlands&Company. USA 1995.

Sidomos në testamentin e vjetër janë pasqyruar shumë elementë të jetës së Yllirëve dhe të njohurive të thella universale që kishin ata për kozmosin dhe fillimin e jetës në tokë gjithashtu! Mendohet se testamenti i vjetër është shkruar rreth 600 BC!

Po një fakt të tillë, se Yllirët janë një popull Biblik, pa kurrëfarë hezitimi e thekson edhe studiuesi i madh francez me origjinë hebraike Zacharia Mayani në librin e tij me titull, “The Etruscans Begin to Speak” publ, by. Simon&Schuster,INC. USA. 1961. Ai në këtë botim i kushton një kapitull të tërë këtij fakti, në faq. (411-425) !

Po kështu bën edhe Robert Temple në librin e tij “The Sirius Mistery”, në Appendix VI! Ai duke lexuar (gjenezën) nga testamenti i vjetër 23:7, nënvizon se;

“Abrahami ndaloi dhe u përkul thellë kur pa Hittitët, banorët e këtij vendi!… Ai vend quhesh Hebron. Mendohesh që Hittitët nuk kishin jetuar kurrë aq poshtë në jug… Është i mirënjohur fakti se zemra e perandorisë së tyre ka qenë gjithmonë fusha e Anadollit” ! Hittitët ishin një fis i njohur Pellazgo-Yllir dhe gjithashtu ata njihen si paraardhësit e Dardanëve!

Një tjetër, prof. Oliver Gurney, po ashtu i kushton një seksion të plotë, prezencës së Hittitëve në Palestinë në librin e tij “The Hittites” faq. 59-62, duke e përmbyllur me këtë shprehje;

“Prezenca e Hittitëve në Palestinë përbën një problem vërtet kureshtar!”

Shqiponja me dy krerë ka qenë gjithmonë simboli kryesor i Hittitëve, gjithashtu. Do të doja t’i këshilloja lexuesit e mi me këtë rast, që Biblën ta konsiderojnë veçanërisht, si pjesë e kulturës së paraardhësve tanë, “Bijve të Shqipes”! Lashtësia e historisë njerëzore që përmban Bibla është po ashtu pjesë e vjetërsisë së civilizimit Pellazgo-Yllir!

Kështu pra, hap pas hapi, analizë pas analize, ne vijmë tek i njëjti konkluzion i filozofisë hermetike, që na kujton se, njeriu si qenie humane përbëhet nga dy elementë kryesorë; së pari ai fizik (tokësor) dhe ai shpirtëror(qiellor), i cili na mban të lidhur me Krijuesin, (Zotin)!

Njeriu, në fillim ngriti sytë e tij kurioz atje lart në qiell, si një vëzhgues i një fenomeni thjesht kozmik. Dhe nga ky gjest i rëndomtë ai nisi njëkohësisht rrugën e gjatë dhe të pafund të dijes.

Duke lexuar librat e shenjtë dhe duke bërë kërkime shkencore i stabilizoi njohuritë e veta në fushën e riprodhimit të (ngjyrave) për t’i përdorur pastaj në jetën e tij të përditshme. Ai (njeriu) këtë gjë e bëri ose për nevoja praktike, ose thjesht edhe për të kënaqur shijet e veta estetike.

Po si lindi dhe si u zhvillua, vetë procesi i gjatë i transformimit të tyre? Sipas teorisë së Bing-Beng me shpërthimin kozmik, i cili në momentin e parë energjia e akumuluar shpërndahet në formën e dritës së kuqe ose (Ekspansionit të Kuq)!

Ndryshe kjo quhet Supernova!

Gjatë Supernovës drita e kuqe e dalë nga ky shpërthim kozmik udhëton duke mbuluar hapësirën gjigandeske dhe kështu ai merr emrin “Udhëtimi i Dritës së Kuqe”, e cila mbas një periudhe fillestare ndihmon në formimin e konstelacioneve, galaktikave, sistemeve diellore, kometave, yjeve, planetëve, hënave dhe trupave të ndryshëm qiellorë!

Masa e Kuqe është pa formë, karakterizohet nga një energji dhe temperaturë e lartë dhe pikërisht është kjo temperaturë e lartë që merr pjesë aktive dhe luan një rol të dorës së parë në formimin e Universit!

Jo rastësisht thuhet në librat e shenjtë se pa prezencën e temperaturës, asgjë nuk lind në Univers, duke filluar nga qeniet një qelizore e deri tek yjet dhe planetët që njeriu i dallon ato me lehtësi në një natë të kthjellët e pa re!

Pra ngjyra e kuqe, dominon në gjenezë dhe simbolikisht do të thotë ekspansion. Njëkohësisht e kuqja zhvillohet nën prezencën e një temperature shumë të lartë dhe merr pjesë në krijimin e formave të reja të ekzistencës. Ai gjithashtu pasqyron gjithashtu edhe kohëzgjatjen e këtij procesi.

Por gjuha e zotit nuk ka qenë asnjëherë e njëjtë me atë të njeriut! Thonë se atje lart, “Atij” i pëlqente të shprehej me numra! Nga ky shkak për njeriun, “Ai” krijoi fillimisht shenjat dhe simbolet, të cilat kuptoheshin me lehtësi nga qeniet humane!

Po kështu ne bëjmë sot, me shenjat e trafikut rrugor për t’i krijuar gjithkujt një gjuhë universale komunikimi për të gjithë ata që qarkullojnë në rrugë.

Për ta shpjeguar dhe adaptuar në mes njerëzve këtë mënyrë sistemi komunikimi Zoti si zakonisht dërgoi zogun e tij të preferuar si mesazhier, Ibisin, Thothin, ose Hermesin, që në fakt të gjithë këto emra së bashku, nëpër procesin e civilizimit mijëravjeçar, përmblidhen me një emër të vetëm, siç e thamë dhe më lart në këtë shkrim me atë të shqiponjës

Flamuri!

Pasi morëm në analizë elementët përbërës të flamurit dhe origjinën e tyre të largët, tani vijmë tek ana konkrete e problemit në një kohë më të afërt.

Në pamje të parë duket sikur nuk kemi shumë për të thënë, sepse qysh kur ndodhi pushtimi Otoman, ne si komb duke humbur pavarësinë, natyrisht u ndaluam që të përdornim të gjitha shenjat nacionale që na përfaqësonin.

Këtu është fjala për Heraldikën shqiptare dhe historinë e procesit të shenjave dhe simboleve, që janë përdorur padyshim nga perandoritë, mbretëritë, principatat, dhe familjet e mëdha si shenjë e përfaqësimit të tyre…

Por, më 1875, në gërmimet arkeologjike të Orakullit të Janinës është zbuluar në gurin e tempullit e skalitur një shqiponjë me dy krerë (që arkeologu Karapano) kishte qejf ta quante atë si tempullin e Dodonës!

Por, tashmë ne e dimë, Dodona ende fle nën këmbët e Baba Tomorit, e pa rizbuluar nga askush për arsye qesharake, ku ne shqiptarëve na rëndon mbi shpatulla ana e turpshme e ngjarjes! Prandaj, dhe rizbulimi i “Flamurit të Skënderbeut” nga patrioti ynë i madh Faik Konica ishte një lajm i madh… Dhe me këtë rast ai (Konica), kishte kryer më shumë se një akt patriotik!…

Por përveç shqiponjës me dy krerë të Zeusit, që padyshim tashmë e dimë se është tepër e lashtë dhe është simbol kozmik, ne kemi edhe gjurmë të tjera nga e kaluara jonë historike, të cilat mundet t’i përdorim, si argumente, apo si rekorde origjinalë.

Le të kujtojmë këtu mbretin Hyllus (1225 BC)! Mbretëria e tij padyshim që ka pasur flamuj përfaqësues, së bashkë me shenjat e tjera të mbretërisë së tij!

Po ashtu lufta e Trojës gati (1200 BC)… Edhe atyre u kanë hyrë në punë flamurët! Mbreti Dardan Bardhylus, “Ylli i Bardhë”(449?-359?BC) ishte ai,

i cili formoi fillimisht mbretërinë e Maqedonisë dhe që e cila më pas, u shndërrua në perandorinë e famshme maqedonase nga Philipi II (359-336 BC), i ndjekur nga i biri, Aleksandri i Madh (336-323 BC)!

Dihet tashmë, se ata besonin tek Zeusi, quheshin shqiponja, mbanin pelerina të kuqe all mbi shpatulla dhe në flamurët e tyre në qendër, kishin simbolin e Diellit të pikturuar në variante të ndryshme!

Vetëm sa për koincidencë, unë si një dëshmitar i aktiviteteve patriotike të komuniteti shqiptar i Amerikës të paktën në këto 15 vjetët e fundit, në këndvështrimin tim personal vlerësoj si një moment madhështor, pamjen e demonstruesve tanë me flamujt kuq e zinj të hedhur mbi supe nëpër rrugët e Washingtonit, New Yorkut, Chicagos, Detroitit dhe sa e sa qyteteve të tjera…

Është krejt e mrekullueshme që të shikosh se si flamujt e hedhur mbi supet e demonstruesve shqiptarë për mbrojtur në mënyrë paqësore të drejtat e tyre njerëzore, gjatë lëvizjes së tyre nëpër rrugë, nga lart ata duket sikur shvendosen si pjesë e të kuqes kozmike!

Në fillim të viteve 80, thonë se: “Në një intervistë televizive me yllin e ri në ngritje të artit Amerikan, aktorit me origjinë shqiptare John Bellushi, drejtuesi i atij programi për t’i bërë një kompliment, i drejtohet: – “Hej, Johnny! Në tiparet e tua mesdhetare, ju keni përafërsi me Julius Qezarin!

Por Johnny vetë, aty për aty ja priti; “Unë afroj më shumë me Aleksandërin e Madh, se me Julis Qezarin! Babai im Adam Bellushi ka lindur në të njëjtin vend, ku ka lindur Aleksandri i Madh”!…

Pra, komentet janë të tepërta!…

Por sot në literaturën klasike thuhet se origjina e flamurit vjen, ose e ka filluar të përdoret në lashtësi, fillimisht nga perandorët kinezë, qysh në shek X BC!

“Flamurët valëvitës dhe të gjitha shenjat e tjera luftarake të rreshtuara në fushë-betejë janë praktikuar fillimisht në ditët e Kinës së lashtë. Perandori kinez Chou themelues i dinastisë Zhou, në shek e X (BC) përdorte një flamur të bardhë përpara kalit të tij, sa për të deklaruar prezencën, thuhet në “Dictionary Enciclopedic Illustrated”. page. 634, publ by, Tormount Publications Inc. 1990.

Eduard Gibboni, i cili sot konsiderohet si historiani më i madh në të gjitha kohërat, hipi në panteonin e nderit me librin e tij të famshëm në 4 pjesë, dhe krejt voluminoz, me titull:”The Decline and Fall of Roman Empire”.

Puna e tij në këto libra historik, konsiderohet prej të gjithëve, si një përpjekje titanike, dhe është model i skrupulozitetit dhe ndershmërisë profesionale…

Diku në këtë libër ai shkruan:”Klaudius teveqeli, vëllai i Gjermanikusit, pothuajse arriti në kampin e tyre dhe kishte hedhur mbi supe “Të Kuqen Perandorake”, dhe po përgatitej që të zgjidhej perandor me mbështetjen e ushtrisë”! (The decline and Fall…) faq. 99-100). by Pinguin Books USA 1987…

Në faq. 149, ai në rastin e perandorit Valerian ai përshkruan kështu: “Valeriani ishte rreth 60 vjeç, kur ai hodhi mbi supe “Të Kuqen Perandorake”,

jo për kapriço, popullaritet, apo shkëlqim ushtarak, por për të treguar aprovimin dhe unitetin e botës romane” Pra është më se e qartë se “Pelerina e Kuqe”, flamujt, dhe shqiponjat në majë të shtizës nuk tregonin tjetër veçse besimin tek (Dielli zot, ose Zeusi).

Këtu gjithashtu, duhet theksuar se Republika Romake në fillim kishte të tjera shenja simbolike; shqiponjën me një kokë të vendosur në majë të shtizës së flamurit të kuq. Por më vonë kur ajo (R. Romake) u zgjerua, dhe kur u hodh matanë Adriatikut mori kontrollin e lindjes duke u shndërruar në Perandori!

Pastaj ajo vuri në përdorim shqiponjën me dy krerë. Kjo gjë erdhi edhe si rezultat i prezencës dominuese, të Yllirëve…

Le të citojmë përsëri, Gibbonin e madh: “Puna e shkëlqyer e bërë për të shpëtuar perandorinë nga sulmet e gjithanshme të tiranëve, dhe barbarëve, ishte realizuar tashmë me sukses të plotë nga vazhduesit, Yllirë…

Sapo perandori Dioclecian hyri në vitin e tij të njëzetë të dominimit të tij, nisi festimet triumfuese, duke lejuar dhe pjesëmarrjen pompoze të ushtrisë që të parakalojë në rrugët e Romës!

Partneri i tij me fuqi të barabartë perandorake Maksimiani (tjetër Yllir ky) ishte i vetme shoqërues, në lavdinë e atyre ditëve të mëdha.” Këto radhë janë shkëputur, po nga libri “The Decline and fall of…) në faq. (198-199).

Por në fakt riorganizimin e plotë të perandorisë e bëri Kostandini i Madh (306-337 AC), dhe atëherë shqiponja me dy krerë u ristabilizua përfundimisht. Le ta ilustrojmë më mirë këtë fakt nga libri: “The Complete Dictionary of Symbols” në faq. 161, thuhet p.sh;

“Shqiponja është një nga simbolet më të lashta dhe më populloret si emblemë fitoresh. Shpirti i saj luftarak konsiderohej, fat dhe sukses për ushtrinë persiane! Më vonë shqiponja për Romën, thuhej se buronte nga legjenda e Eneas që erdhi nga Troja, i shoqëruar prej saj në Itali, dhe mbahej në standardin Roman, si “Zogu i Jovit”!

Më vonë Perandoria e Romës dhe e ajo Bizantine përdorën shqiponjën me dy krerë që simbolizonte tashmë të dy gjysmat; perandorinë e lindjes dhe atë të perëndimit! Kjo thuhet se u adaptua nga perandorët e mëvonshëm (kryesisht Yllirë), dhe pastaj nga “Perandoria e shenjtë Romane”, nga “Hadsburgët”, dhe më tej nga “Perandoria Ruse”, rreth vitit 1 200, si rezultat i një martese që erdhi, me një nga princeshat e familjes së famshme Komneni në Anadoll!

Nga kjo familje siç dihet dolën disa perandorë Bizantinë dhe njihen mirë për rrënjën e tyre shqiptare !

Sa për kureshtjen tuaj, flamujt e Perandorisë Bizantine ishin me fushë të verdhë, dhe me shqiponjën e zezë në mes, ndryshe nga ato të Romës të kuq! Ashtu si kemi parë tek filmi mbi “Skënderbeu”, por vetëm për të treguar se tashmë dielli kur ngrihet në lindje ka ngjyrën e verdhë! E verdha gjithashtu në kodin e ngjyrave zbërthehet edhe si shëmbëlltyra e Zotit!

Duke kujtuar veprimin e Zeusit me dy shqiponjat tek Delphi, ai caktoi atje qendrën e botës së vjetër! Aty ndahej lindja, me perëndimin dhe siç duket aty ka kaluar meridiani fillestar, i cili në artikullin tim mbi Dodonën, theksova se ky meridian fillon tek piramida e madhe e Keopsit dhe se duke u ngjitur në veri ai e ndante trekëndëshin e madh në dy pjesë të barabarta, duke formuar kështu këndin 90º!

Mali i Tomorit dhe ai Araratit përfitonin nga kjo pingule një pikë të baraslarguar.

Më pas vjen periudha e gjatë e rezistencës kundra pushtimit Otoman dhe më tutje, për 450 vjet me radhë deri tek rizbulimi i flamurit kuq e zi të Skënderbeut nga i madhi, Faik Konicës!

Pra duke ju afruar fundit të këtij shkrimi mbi lashtësinë e historisë tonë si komb, s’di pse në mbyllje të këtij shkrimi dua të përmend një pasazh të shkurtër nga komedia Shekspirit “Nata e Dymbëdhjetë”, ngjarje e cila ka ndodhur në Ylliri, që ai, thonë se e vizitonte rregullisht, për të parë në origjinal tragjeditë e Eskilit:

Si heroina “anijembytur”, e (Natës së Dymbëdhjetë ) pra, po pyesim; -Cili vend, or miq… është ky? Kapiteni Shekspirian i anijes ju përgjigj. -”Kjo është Ylliria, zonjë”… !(1.2 1.2) Kurse ajo pyeti. -”A e njeh ti këtë vend”? Ai u përgjigj; -”Ehë, zonjë… mirë” !

Orakulli i Dodones

Drejtimet e reja

Gjithnjë e më shumë po bëhet interesante dalja në sipërfaqe e një metodë krejt të re në interpretimin e historisë botërore në përgjithësi.

Galopi teknologjisë së sotme, solli një ndryshim të madh në jetën e njeriut, i cili është pasqyruar në të gjitha fushat e dijes. Ky ndryshim cilësor, veçanërisht në fokusimin e problemeve që dikur trajtoheshin si gati misterioze, bëri të mundur kapërcimin e disa kontradiktave të vjetra që kanë të bëjnë me interpretimin e gjërave.

Zbulimi dhe përdorimi i karbonit C-14, i cili afronte zgjidhjen, me një propabilitet (+)(-) 100-vjet, ishte një përmbysje e madhe në saktësimin e etapave kohore në fushën e historinë. Mbi të gjitha u krijua një mendim i ri i përgjithshëm, i një natyre krejt të re, për vlerat e trashëguara njerëzore.

Kapërxehet koncepti provincial i shfaqur jo pak herë edhe nga historianë të kalibrit botëror. Mjaft është diskutuar rreth Herodotit i mbiquajtur edhe "Babai i Historisë", i cili gjithashtu për pasaktësitë trashanike që ka bërë e quajnë edhe "Babai i Gënjeshtrës".

P.sh. E.Gibboni gjatë kohës që po përgatiste "Shkëlqimin dhe Rënien e Perandorisë Romake" ankohej se; "Paragjykimi, injoranca dhe budallallëku i shumë historianëve të lashtë" të cilët ishte i detyruar që ti përdorte si burim informacioni, "e bezdisnin pa masë".

Le të theksojmë këtu edhe interpretimet e shumë studjuesve të sotëm për interesa thjesht shoviniste! Por, si një argument domethënës brënda oborrit të historisë sonë, është me vënd që të përmendim një prej iluministëve të mëdhenj Gjerman të shek. XVIII-të!

Ishte viti 1774 kur në Leipzig Johan Tunman, botoi librin e tij "Kërkime në Historinë e Popujve të Evropës Lindore"!

Në parathënien e këtij libri duke përmëndur direkt Shqiptarët ai theksonte se; "Asnjë popull tjetër i botës në të cilën ne jetojmë, nuk është aq i panjohur për Europianët e perëndimit përsa i përket prejardhjes, historisë dhe gjuhës, sa Shqiptarët."

E megjithatë ata janë popuj kryesorë, të lashtë e të rëndësishëm, që çdo historian do të dëshironte ti njihte: historia e tyre do të plotësonte zbrazëti të mëdha në historinë e vjetër e të re të Europës. Por…ata sot nuk luajnë më ndonjë rol të veçantë, ata janë, të nënshtruar, ata janë fatkeq dhe historiani shpesh është po aq i padrejtë sa dhe njeriu i zakonshëm; ai nuk i përfill ata që nuk i ka prirë fati". (Studime gjermane). bot. shqip. 1990.

Këto dukuri negative të vëna në dukje nga sa a sa shkollarë, kanë krijuar kontradikta dhe të çara të mëdha mbi njohjen e trashëgiminë tonë.

Ato kanë shërbyer si burim keqinterpretimi, dhe jo në pak raste i kanë çuar pasardhësit e genit njerëzor, në drejtimin e kundërt të asaj që ata duan të njohin.

Sot në këtë aspekt po kristalizohen dy grupe të mëdha të cilat i interpretojnë të njëjtat fakte me koncepte diametralisht të kundërta. Grupi i parë është konservativ i mëshon metodologjisë klasike, injoron të rejat që zbulohen, ose bëhet thjesht pengesë burokratike.

Ndërsa grupi i dytë, përbëhet nga njerëz pasionantë dhe jo ortodoksë. Shpesh ata qasen pa edukim formal në fushën ku ata militojnë, por që me metodat e tyre kërkimore kanë sjellur risi, veçanërisht në fushën e historisë botërore.

Nuk mund ta lë rastin të kalojë pa përmendur Hajnrih Shlimanin i cili rizbuloi Trojën në kundërshtim të plotë me mendimin e akademikëve të cilët pretendonin se historia e Homerit, Iliada dhe Odisea, ishin prodhim folklorik dhe pa baza historike.

Shlimani vetë konsiderohej aventurier, dhe në fakt ai ashtu ishte! Ai nuk kishte kurrfarë lidhje me punën e arkeologut. Por realiteti tregoi se bindjet e tij të patundura që do ta zbulonte Trojën sipas tregimit të Homerit i dhanë atij famën e përjetshme. Me shëmbullin e Shlimanit bota e sotme është e mbushur plot.

Prej këtij këndvështrimi studimi i kësaj disipline ka fituar një linjë të re dhe interesante. Për këtë çështje pikërisht në aspektin e të kaluarës së Shqiptarëve në veçanti, po konfigurohen gjithashtu avantazhet e para!

Humbjet nga e kaluara

Më ndodh që në biseda të ndryshme njerëzit të më pyesin, se përse tani shqiptarët nuk janë më të famshmit e dikurshëm, dhe pse nuk kemi më influencë në ekonominë dhe politikën botërore? Së pari, dua t'ju a theksoj pyetësve të mi se kohët ndryshojnë.

Kjo gjë në fakt ka lidhje me fenomenin njeri, por nuk varet nga vullneti i tij! E thënë ndryshe, në mënyrë të dukshme kjo çështje ka lidhje me vullnetin e zotit! Mendoj që edhe për fisin e parë dhe të bukur të shqiptarëve "Krijuesi" nuk ka bërë ndonjë lëshim të madh, qysh kur vendosi, që shqiptarët të jetojnë në tokë bashkë me të tjerët.

Në Testamentin e Vjetër përmenden 12+1,fise (tribu) të ndryshme. Pra sado e ndritur që të ketë qënë e kaluara jonë, ne nuk kemi jetuar vetëm, në boshllëk, dhe pa konkurencën e fiseve apo grupeve të tjera.

Kjo logjikë na bën të mendojmë se pavarësisht se ne jemi ndër grupimet e para për nga kontributi i rëndësishëm në stabilizimin e jetës në tokë, prap fati ynë ngjan njësoj si fati i çdo qënie tjetër njerëzore, por në kohë dhe vënde të ndryshme.

Të moçmit tanë, i spjegonin këto fenomene thjesht me dy fjalë; "Rrota e Historisë"! Ajo siç dhe e dimë, nuk e ndal rrotullimin e saj asnjëherë! Ne shpesh do të shikojmë gjatë shkrimit se si të vjetrit, më së shumti kanë pasur të drejtë.

Eshtë me vënd me këtë rast që të spjegojmë fillimisht me argumenta bazë si ndryshojnë gjërat në Univers, nën lëvizjen e pandërprerë të "Mullirit Kozmik". Filozofi Platon (429-347) gati 2500 vjet më parë i pëlqente të thoshte "Si posht edhe lart"! Me fjalë të tjera sjell vëmëndjen tek Mikro-Kozmosi dhe Makro-Kozmosi.

Dy elementët kryesorë në spjegimin e Universit, Pra filozofia e tij ishte se fenomenet tokësore janë të lidhura ngushtë dhe në mënyrë të pazgjidhëshme me ato qiellore! Kështu që nga ky pikëvështrim, mund të themi se Dodona ka qënë qysh nga fillimi i procesit të civilizimit që njohim ne sot!

Priftërinjtë e Dodonës siç do ta shikojmë me shëmbuj këtu më poshtë ishin vetë Zotat në tokë! Me një gjuhë simbolike, quheshin prej disa mijëra- vjetësh si "Perënditë e Olimpit"!

Sa për kurreshtjen tuaj emrat e disa prej tyre në periudhën dymijëvjeçare të dominimit të Zeusit në Olimp ishin; Zeusi, Hera, Athinaja, Poseidoni, Hades, Demeter, Artemisi, Apollo, Hermesi, Hephaestusi dhe Aphrodita!

Kur Robert Temple botoi herën e parë librin e tij të famshëm "The Sirius Mistery" në vitin 1976, me nëntitull "Evidencë e Re Shkencore mbi Kontaktin e Alienëve gati 5000 vjet të Shkuara" opinioni botëror u kap në befasi.

Vetë R.Temple për punën e tij gjeniale në vënd që të shpërblehej, u persekutua për pesëmbëdhjetë vjet pandërprerë! Persekutorët e tij është interesante ta theksojmë këtu, nuk ishin njerëz të zakonshëm apo fanatikë injorantë.

Ata ishin disa individë nga agjensitë dhe grupet sekrete më të fuqishme të botës... Dhe në këtë rast pyetja shtrohet! Po përse vallë…?!

Të gjithë ne e pranojmë se gjërat lëvizin. Që ato ndryshojnë pambarimisht, shpesh dhe jashtë vullnetit tonë edhe këtë gjë ne e kuptojmë. Pamvarësisht prej besimit që ne i përkasim, një gjë pranohet unanimisht; Prezenca e ZOTIT! Ai është Një, dhe i vetëm! Astrologjia, në kohët antike konsiderohej mbretëresha e dijeve, sepse ajo të mësonte llogjikën se si lëvizin gjërat atje lart…!

Nëqoftëse ne do të besojmë sinqerisht në shprehjen; "çdo gjë vendoset me vullnetin e Atij", le të vazhdojmë të besojmë si më parë! Prej këtij besimi, do të përfitojmë dy gjëra në praktikë. E para, do i kthejmë stërgjyshëve tanë të urtë një borxh të vonuar shumë gjatë; Respektin e domosdoshëm për çka ata kontribuan për ne, dhe atdheun!

Dhe e dyta, sipas "Mullirit Kozmik", ne tani po dalim ose po lemë pas, "shekujt e gjatë të errësirrës së trashë shpirtërore, dhe injorancën tonë të rrezikshme"!

A ishte gabim Sami Frashëri kur na mësonte: "Se drita e diturisë, përpara do të na shpjerë"? Unë jam i sigurtë, - se jo! Po ashtu vëllai tjetër Naimi, gërvishte të njëjtën plagë kur thoshte;

"Hiqu, hiqu, errësirrë!

Pa ja këtu, o dritë"!

Siç shihet rilindasit tanë të mëdhenj e kishin kuptuar gjuhën e Zotit. Eshtë më se e qartë se këtu bëhet fjalë për triumfin e dritës kundra errësirrës në kuptimin simbolik.

Prof. Harold Cooke në studimin e tij "Osiris, a Study in Myths, Misteries, and Religion", by Ares Publishing Inc. London, 1931. na kujton; "Konflikti midis të mirës dhe së keqes, është konflikt, fizik dhe shpirtëror"!

Ndryshe ne mund ta kuptojmë këtë fenomen si lufta e, "të mirës kundra së keqes"! Por ne siç duket nuk i kuptuam ata krejtësisht, me vonesat dhe zig-zaket tona të turpshme. Eshtë fjala për fatin e Shqiptarit, por edhe për fatin e njeriut në përgjithësi si qënie tokësore.

Në dymijë-vjeçarin që po lënë pas, ishin predikuar gjërat, pra ishin parathënë! Dhe ky predikim bëhej në përgjithësi me mekanizmin e njohur të Orakujve por edhe me forma të tjera akoma më praktike.

Duke dalë prej influencës së shenjës së Dashit ne lamë pas edhe karakteristikat e tij gjithashtu! Le të kujtojmë këtu që nën këtë shenjë, njeriu vetë mori pjesë aktive dhe i ndërtoi perandoritë e mëdha.

Pra ndryshe njeriu me sjelljen dhe mentalitetin e tij të asaj kohe rrezatoi tendencën ekspansioniste, dhe u krijuan nga ky shkak njëra pas tjetrës perandoritë e Ilirëve, Persëve, Maqedonasve, Romakëve, Bizantinëve, etj; Por duke hyrë nën influencën e Peshqve, po vetë njeriu u bë dëshmitar dhe varrmihës njëkohësisht në shkatërrimin e po këtyre perandorive, njëra pas tjetrës.

Milena Gonzales-Wippler e diplomuar në Porto Riko dhe në "Universitin e Kolumbias" respektivisht në Psikologji dhe Antropologji e spjegon kështu fenomenin në librin e saj, "Formulat Magjike, dhe Ceremonitë" bot. i 1997; "Shenja e Ujorit e cila po na afrohet tani, personifikon miqësinë, shpresën dhe dëshirat"! "Ndërsa përpara saj Shenja e Peshqve ishte për dymijë-vjeçarin që po lemë pas, fillimi i kristianizmit, dhe bota u zhyt gati në mënyrë absolute nën influencën e theologjisë Judeo-Kristiane".

Karakteristikë e kësaj shenje ishte Jezu-Krishti, i cili, u ndalua, u burgos, u torturua dhe u kryqëzua nga armiqtë e tij të shpallur dhe të pashpallur"!

Kjo gjë pra ishte parashikuar më parë nga Orakujt! Ishte parathënë lindja dhe kryqëzimi i tij! Ai kështu u bë symbol i sakrificës Kristjane. Eshtë interesante ta kujtojmë se në treqind vitet e para Kristjanizmi kishte si simbol të vetin dy Peshq, pra pikërisht shenjën e Oroskopit.

Por në 325 A.D, në këshillin e Nikea-s u vendos unifikimi i kishës dhe "Jesu Krishti" u pranua të shpallej Zot! Ja se si na e përshkruan këtë moment të veçantë të historisë studjuesi Simon Cox, në librin e tij "Duke Zbërthyer Kodin e Leonardo Da Vinçit" bot. i vit. 2004, nga "Barnes and Noble":

"Konstandini i Madh, ishte perandori Kristjan i cili megjithëse ende besonte në paganizëm u bë përgjegjës për ruajtjen e perandorisë nga shkatërrimi. Në vitin 325 A.D, ai organizoi të parin këshill të kishës Kristiane në Nikea, dhe e unifikoi atë. Aty u vendos formula i shenjtë e pagëzimit, "Në Emër të Atit, Birit, dhe Shpirtit të Shenjtë, Amin"!

Më vonë kjo formulë u bë doktrina më e rëndësishme për besimin Kristian. Kostandini vetë kishte lindur në 274 A.D. aty ku është territori modern i Shqipërisë së sotme".

Gjithnjë me gjuhën e Astrologjisë, nën shenjës e Peshqve, shoqëria njerëzore ishte parashikuar se do të zhytej në anarki, dhe luftëra mizore.

Por pasoja më e rëndë do të ishte errësira shpirtërore. Ndryshimi i pozicionit të yjeve, sjell kështu në mënyrë të pakundërshtueshme, ndryshime fizike dhe psikollogjike në jetën e përditshme të njeriut. Ky është një cikël që përsëritet nga një shenjë e Oroskopit në tjetrën, në një periudhë mesatarisht dymijë-vjeçare.

Nga të dymbëdhjetë shenjat që ka Oroskopi, përfitojmë një proçes lëvizjeje që zgjat afërsisht 25.975 vjet! Pra kemi me këtë rast, një rrotullim të plotë në 360º të boshtit të tokës. P.sh; në 180º shmangie, Poli i Veriut kalon në pozicionin jugor dhe Poli i Jugut kalon në opozitë.

Ky konkluzion arrihet nga vëzhgimi i ngadaltë i shmangjes të tij. Kjo lloj lëvizje (shmangje) prej 1º, e boshtit tokësor, merr pothuajse 72 e 3/4 vjet. Pikërisht kjo distancë e gjatë është e barabartë me jetën mesatare të njeriut në tokë.

Astronomët e quajnë këtë fenomen, thjesht, një vit kozmik. Pra në një mesatare gati dymijë-vjeçare në tokë, ne përfitojmë vetëm një shmangje prej 30º të boshtit tokësor.

Le të theksojmë se njeriu i lashtë duhet të ketë qënë mjeshtër i këtyre kalkulimeve. Po mundohem që ti përmend kalimthi gjëra të tilla, sepse neve na duhet që të vimë në të njëjtin nivel të kuptuari me ata që ndërtuan Dodonën.

Kjo llogjikë do të na ndihmojë në zbërthimi me lehtësi të rëndësinë së saj. Arësyeja e vërtetë se përse Shqiptarët janë një popull më shumë supersticioz sesa fetar, shfaqet pikërisht tek baza e këtyre njohurive të cilat ata duket se i kanë zotëruar mrekullisht dikur.

Supersticioni është një besim, dhe nga më të vjetrit gjithashtu dhe dihet që ai i ka rrënjët drejpërdrejt të lidhura me fuqinë e Zotit.

E thënë ndryshe, ata (Shqiptarët) me kujdes e zgjuarsi i shmangen shpesh fanatizmit të sotëm fetar, i cili shumë tragjedi të mëdha ka sjellur në jetën e njeriut.

Kështu, duke i analizuar të gjithë elementët në kompleks ne mundemi ti shohim gjërat realisht. Dhe po realisht ne do të kemi shancin që ti përmirësojmë ato!

Dy fjalë mbi gjenezën

Historia e njeriut fillon në të njëjtën kohë me aktivitetin e trurit të tij. Kështu e kanë përcaktuar studjuesit historinë. Gjë kjo që konsiderohet të ketë filluar gati 50.000 vjet të shkuara.

Në Fillim zbulimet më të rëndësishme u konsideruan; Muzika, Gramatika, Retorika, Drejtësia, Prudenca, Mathematika dhe Gjeometria, të cilat kanë qënë të lidhura siç thamë pak më sipër, me momentin e formimit të psikologjisë së njeriut të sotëm modern.

Ato u quajtën në atë kohë "shtatë artet e lira" që u bënë themel e të gjitha njohurive për shoqërinë njerëzore.

Po ta shikojmë me këtë prizëm etimologjinë e fjalës art, ajo siç e dimë ka kuptimin e përsosmërisë, pra Zotit! Përndryshe është elementi bazë, që e bën praninë e Atij, si diçka konkrete në mes njerëzve.

Eshtë me vend që të theksojmë këtu se artistët janë misionarë, të cilët nuk bëjnë gjë tjetër, por me formën e artit që krijojnë, zbresin mesazhe në tokë të cilat influencojnë në mënyrë të pakundërshtueshme në jetën e përditshme të njerëzve. Le të tingëllojë kjo si kujtesë e shkurtër për disa shqiptarë të prapë!

Artistët nuk janë kontigjent diskriminimi, dhe aq më keq për tu vrarë, ashtu siç bëhej gjatë rregjimit komunist. Ata janë pasuri kombëtare…!

Duke vazhduar mbi origjinën, dhe mënyrën se si ka filluar civilizimi në tokë, pra periudha e parë e njeriut si qënie inteligjente, nga shkollarët e sotëm ka qasje të kujdesshme në deshifrimin e skripteve të vjetra.

Krahas kësaj po i kushtohet gjithnjë e më shumë seriozitet, gjurmëve të shumta të lëna nga vizitorë, "Alien-ët" të ardhur nga distanca të largëta kozmike ku mendohet se jeta atje është më e avancuar se në planetin tonë.

Shumë testamente, dhe mbishkrime brënda mureve të piramidave, janë zbërthyer nga përmbajtjet e tyre dhe na kujtojnë shpesh një gjë të tillë megjithatë!

Me pak fjalë, shkollarët po deshifrojnë mendimin, komunikimin dhe vizionin e njeriut të parë, duke u munduar të hyjnë nën lëkurën e tij! Ata po përqëndrohen gjithashtu në rrjedhën apo edhe nënshtresat e civilizimeve të tëra që deri më sot, konsideroheshin krejtësisht të humbura.

Nga këto llojpërpjekjesh po arrihen rezultate tepër të rëndësishme! Eshtë fjalë për piramidat e Egjyptit, Stonehence-t, Atlantët, Limurët, Olmikë-t, Ilirët, Sumerët, Babilonasit, Majat-ë, Actekë-t, Inkasit dhe plot enigma të së djeshmes, të cilat janë trajtuar si tabu apo mistere të padeshifrueshme, të zhdukura ose thjesht pjellë e mitheve dhe legjendave.

Në këtë kontekst, është shumë me vend që ta theksojmë se historia e shqiptarëve zë një vënd me peshë të madhe në historinë e civilizimit botëror. Por në këtë shkrimin tim, unë do të fokusohem vetëm në një fakt, në misterin e Dodonës…

Po ç'farë fshihet brënda guackës së këtij misteri…? Dhe a ja vlen, që ne të gërmojmë rreth kësaj çështjeje?!

Ç'dimë për Dodonën?

Në kuptimin e gjërë të fjalës kurgjë! Arësyet janë të ndryshme, por ato më të rëndësishmet janë historike. Në kujtesën e shqiptarëve Dodona ka ardhur e gjallë dhe e ruajtur vetëm nëpërmjet gojëdhënave, mitheve dhe legjendave.

Në fakt, në këto mite e legjenda Dodona përmëndet shpesh si vënd i shenjtë. Intersante gjithashtu është se mali i Tomorrit thirret ende edhe sot; "Mali i Zotit"!

Njerëzit e atyre anëve me respekt e quajnë atë "Baba Tomorri"! Tek Iliada, Homeri me gojën e Akilit thotë: "O Zot, mbret Dodonas Pellazgjikë, që banon n'ato vise të largëta e sundon mbi Dodonën dimër-keqe"!

Nga gojëdhënat thonë se "Mali i Tomorrit" quhej më parë "Mali i Të Mirit". Semantika e fjalës " Të Mirit" zbulon krejt funksionin e veçantë të këtij mali! Ndërsa Straboni e përshkruante kështu situatën e terrenit të thyer fizik për të arritur deri në Tomorr; "Sa do që është i ashpër e plot me male të mëdhenj si Tomorri e të tjerë, Epiri dhe Ilirija nxjerrin burra trima e të mençur"!

Kështu me këtë llogjikë po të vazhdoj, do të përsëris se ç'thonë të tjerët që janë të shumtë padyshim.

Por në fakt më e rëndësishme për ne është zbulimi i funksionit të vërtetë të Dodonës. Tek historianët e vjetër dhe shënimet e tyre historike Dodona përmëndet shkarazi, në mënyrë të zbehtë dhe vetëm si një fakt i përgjithshëm!

Le ta quajmë ndryshe këtë gjë si përplasjen e parë me injorancën apo kufizimet të cilat i ka vuajtur jo pak herë historia jonë. Duket pra se në rastin tonë ne kemi më shumë mjegull, sesa informacion.

Flasim për Dodonën, dhe për një moment harrojmë që e kemi fjalën për origjinën institucionale të njeriut në tokë! Fakti i madh që Dodona përfshihet e para dhe më e vjetra në listën e 8-të Orakujve të parë dhe më kryesorë, duke bërë pjesë brënda rrjetit territorial të këtyre Orakujve, na shtyn të mendohemi...

Dhe në listën e këtyre tetë Orakujve ishin; 1-Dodona, 2- Delphi, 3-Delos, 4-Cythera?…, 5-Omphalos?…, 6-Akrotin?…, Paphos?…,7- Tritoni?…, 8-El Marj?…, 0-Bendet! Emrat dihen, por disave prej tyre ende nuk ju është përcaktuar vënd-ndodhja. Për disa të tjera gjithashtu nuk ju është qartësuar përkatësia, prandaj ato janë me pikpyetje në fund.

Funksioni i tyre i cili përveç Dodonës dhe Delphit që kanë përafërsi me njëra-tjetrën, të tjerat janë të ndryshme. Kodi i Orakullit të Dodonës është ky; 1. Vënd-Ndodhja- "Mali i Tomorrit", në Qëndrën Perëndimore, 2. Pema Simbol,-"Lisi" 3. Planeti Simbol,-"Saturni" 4. Lindja Hyjnore,-"Qënia Humane" prej "Ashtit të Tokës"!

Eshtë e pajustifikueshme që në programet apo tekstet e shkollave shqipe Dodona as që zihet me gojë qoftë edhe shkarazi.

Sa për shkrimet e autorëve klasikë, të ashtuquajturit Greko-Romak apo Bizantinë, terma që po bëhen gjithnjë edhe më të dyshimta sot, me lehtësi mund të përmendim emra si; Homeri, Eskili, Platoni, Hesiodi, Herodoti, Tukididi, Plutarku, Straboni, Pindari, Plini, Apollodor Tekniku, Polibi, Titus Libius, Stefan Bizanti, Eustathi etj… Disa prej këtyre emrave i përkasin periudhës së dytë asaj Bizantine.

Ndërsa në plejadën e rilindjes Evropiane deri në ditët e sotme, kemi emra të shquar shqiptarë dhe të huaj si Jeronim de Rada, Dhimitër Kamarda, Shtjefën Gjeçovi, Perikli Ikonomi, Myzafer Korkuti, Skënder Anamali, Aleksandër Stipçeviç, Nermin Vlora (Falaski), Aristidh Kola, Mexhit Kokalari, Rasim Bedo, etj.

Nga studjuesit e huaj le të përmëndim; J.G.Fon Han, Edvin Jacques, Michael Grand, Nikolas Hammond, Robert Temple, Erik Von Daniken, Robert D'angely, Enzo Gatti, John Wilkes, Eduard Gibbon, Agnes Savill, dhe plot të tjerë të cilët do ti kujtojmë hera-herës gjatë këtij shkrimi.

Por ata të cilët do të mbajnë peshën argumentative të mija në subjektin e Dodonës janë vetëm pak autorë. Për koiçidencë dua të përmend Perikli Ikonomin, Rasim Bedon, Robert Temple, Raymond Moody, Erik Von Daniken, etj. Le të shikojmë tani se si po na afrohen gjërat;

Dy fjalë mbi P.Ikonomin: Perikli Ikonomi është autori parë Shqiptar në epokën moderne i cili ka hartuar një studim të shkurtër mbi Dodonën Pellazgjike. Ai e ka mbështetur kryesisht punën e tij tek literatura klasike Greko-Romake dhe Bizantine.

Na ka lënë një libërth të vogël, një përpjekje krejt modeste në formë broshure, botuar rreth vitit 1934. Ajo përmban mbi 30 faqe të një formati jo të madh. Për autorin vetë dimë fare pak gjëra. Bashkë me titullin thuhet se ai ishte një drejtor shkolle fshati!

Ka gjithashtu edhe një përkushtim të vetin ku ai me gojën e tij thotë; "Këtë vepër ja kushtoj vënlindjes time, katundit Vokopolë (Berat), që me madhështi piktoreske shikon nga lart qëndrimin viganor të Tomorrit". Atij i është dashur rreth tetë vjet për të hartuar studimin. Për mendimin tim, vlerat e këtij libërthi janë të mëdha dhe autentike.

Ky libërth ngjan gjithashtu si një thirrje për tu zgjuar në aspektin e ndërgjegjes sonë historike. Gjithashtu ky është një argument historik, për të vërtetën e rrënjëve se nga e kanë origjinën shqiptarët.

Pra motivi i cili e ka shtyrë autorin të shkruaj këtë vepër është i qartë. Ideja kryesore që bie më shumë në sy është se; "Dodona ka qënë një qëndër shumë e rëndësishme e kulturës Shqiptare dhe civilizit botëror"! Gjithashtu është fat sot për ne që ajo bën pjesë ende në territorin Shqiptar sot e gjithë ditën.

Ai e thekson këtë gjë me forcë, në kohën kur në kujtesën e popullit tim, ishte krejt i freskët proçesi i dhimbshëm i copëzimit territorrial. Superfuqitë Europiane në fillimin e shekullit të kaluar, duke krijuar Greqinë dhe Sërbinë si shtete u nisën thjesht nga përkatësia fetare, brënda territorrit të lashtë Pellazgo-Ilir, u duk pra e qartë se ata po i shkëpusnin pa mëshirë momentet më të rëndësshme të historisë sonë të ndritur.

Përpjekja dhe argumentat e Ikonomit në këtë studim historic, krahas vlerave të dukshme shkencore, padyshim kuptohen ndryshe edhe si thirrje protestë kundra injorancës, padrejtësisë dhe arrogancës, me të cilën politikat e Fuqive të Mëdha u soll në atë kohë ndaj nesh.

Një hap tjetër në këtë drejtim i cili padyshim duhet përgëzuar, na vjen në formën e një artikulli të shkurtër nga Rasim Bedo. Në artikullin e Bedos, Dodona shtrihet tetëmbëdhjetë kilometra jashtë Janinës! Por dua ta theksoj qysh në fillim se me këtë argument bashkatdhetari im gabon në mënyrë të dukshme.

Në këtë rast shihet se ai nuk është në kontakt me të rejat e fundit, të cilat përfaqësojnë gjithashtu dhe opinionin e studjuesve ndërkombëtarë. Mali i Tomorrit ndodhet në Berat, dhe atje ai ngrihet prej miliona vitesh, shumë kohë se përpara të shkruhej vetë historia njërëzore.

Bedoja siç duket i referohet vetëm kronologjisë së arkeologëve Grekë, e cila si fakt, për hatër të së vërtetës, qëndron jo për Dodonën, por për Orakullin e Janinës! Grekët ashtu siç edhe thonë, çmëndurisht dëshërojnë që Dodona të ishte 18 km larg Janinës, sepse ajo do të përfshihej brënda territorit të shtetit të tyre!

Që kërkimet mbi ekzistencën e Dodonës kanë filluar pranë Janinës nga arkeologu Karapanos në vitin 1873, kjo vërtet që qëndron.

Në 1913 arkeologu tjetër G. Sotiriadhis, më pas Evangjeli dhe S. Dakaris arrijnë me kërkimet e tyre deri në vitin 1950. Pastaj filluan kërkimet sistematike dhe restaurimet e periudhës 1961-75, dhe kjo gjithashtu është e vërtetë! (Ylliria 12-14 korrik 2005).

Por me keqardhje po ngul këmbë edhe një herë, se prej këtyre kërkimeve ata veçse rizbuluan Orakullin e Janinës dhe jo atë të Dodonës, siç duan ti bien ata daulleve sot!

Ana tjetër dhe më kryesorja është se Orakulli i Dodonës është shumë më i vjetër në kohë dhe më i rëndësishëm se "Orakulli i Vdekjes" i Janinës, i cili tashmë është rizbuluar dhe restauruar. Sot përdoret nga ministria Greke e kulturës për përfitime turistike.

Por, ky "Orakulli i Vdekjes" pranë Janinës pranohet ndryshe nga studjuesit, si një kopje e keqe e Orakullit të Baia-së në Siçili, i përmendur edhe nga Virgjili në vargjet e Eneidës. Po i këtij mendimi është edhe Robert Temple, anëtar i Akdemisë Mbretërore të Londrës, i cili ka më shumë se 50 vjet që është në kërkim të këtyre Orakujve.

Rasim Bedo megjithë dëshirën e tij të mirë, siç duket nuk është në gjëndje ta diferencojë dot një gjë të tillë. Dodona e famshme përfundimisht ndodhet brënda territorrit të Mollosëve. Siç e dime, ata (Mollosët) si dhe Thesprotët janë një tjetër fis i madh dhe i famshëm Pellazgo-Ilir!

Gjeografikisht Mali i Tomorrit është pjesë e vargmaleve të Pindit.Vargmali i Pindit, vetë arrin deri pranë Janinës, por jo Mali i Tomorrit gjithashtu! Ai përfundimisht mbetet në Mollosi. Sot nën këmbët e Tomorrit është ngritur Berati.

Në librin e tij "The Illyrians" bot i vitit. 1995, autori John Wilkes, e lokalizon Dodonën kështu; "Udhëtimi me det në Orikum merr tetëdhjetë Stades (njësi e vjetër matëse), dhe deri në Amantia gjashtëdhjetë Stades. Në jug kufizohen nga Antitanët, poshtë Orikumit, dhe Kaonia ka të njëjtën distancë largësie sa Dodona"…

Më poshtë vazhdon ai; "Më në veri të Thesprotisë, është një vënd i largët sa fundi i botës ku shtrihet Orakulli i famshëm i Zeusit të Dodonës, që në fakt është i vështirë për të depërtuar"…Por nga Grekët, që duket se punojnë me mjeshtëri me gjysmën e argumentit, bëjnë një manipulim të pastër në këtë mes, të cilën e përdorin për qëllime politike dhe biznesi.

Ata nga ana e tyre, e përshkruajnë historinë e Dodonës kështu; "Thuhet që Dodona u ndërtua gati dymijë vjet, B.C, në një zonë të thellë midis maleve në fillim nga Thesprotët dhe më pas u rindërtua nga Mollosët njëmijë e dyqind vjet B.C! Aty shërbenin priftërinj që thirreshin "Helloi", ose "Selloi", dhe mendohet ata të kenë qenë para indo-europianë, pra Pellazgjikë!

Pas kësaj periudhe, një lloj "zoti grua" vazhdonte të nderohej nën emrin Dione e cila u bashkua më pas me Zeusin e Naios. Ritualin, e zhvillonin rreth një peme lisi, dhe parashikimi bëhej duke lexuar gjethet e verdha të tij, interpretim që bëhej nga priftërinjtë e këtij Orakulli.

Në kohën Heroike aty shkonin dhe konsultoheshin emra të tillë si, Herakliti, Akili, Odiseu, etj. Orakulli vetë ka jetuar kohë pas kohe shkëlqimin dhe rënien e tij. Ardhja e Delphit në skenë në një pozicion gjegrafik më të përshtatshëm gjeografik pranë Athinës e dobësoi rëndësinë e veçantë të Dodonës Megjithatë evidencat tregojnë mbi egzistencën e tij, edhe në shekullin e shtatë, B.C,!

Në periudhën e Dinastisë Maqedonase Dodona u rifuqizua, sepse parlamenti Maqedon ishte ndërtuar shumë pranë tempullit. Aleksandri i Madh e frekuentonte atë rregullisht. Më pas tempulli është restauruar fillimisht nga Pirro i Epirit (297-273), B.C.

Por u shkatërrua me themel nga Aetolians më 221. Ringrihet nga Philipi i V Maqedon (219 B.C)! Shkatërrohet edhe një herë sëbashku me Epirin nga gjenerali Romak Paul Emili. Konvertohet në kishë dhe e shkatërrojnë përsëri në (391 A.D).

Por megjithatë në shek. e pestë dhe të gjashtë thonë që Dodona është parë që të ketë pasur një prift të rangut".

Dhe së fundi, janë pikërisht fiset barbare (Gjermanike) të Gothëve të cilët e rrafshuan krejtësisht, duke e fshirë Dodonën nga kujtesa për një periudhë kaq të gjatë, në më shumë se njëmijë vjet!

Por krejt ndryshe nga Grekët i famëshmi Robert Temple, në librin e tij "Netherworld", (Bota e të vdekurve), bot. i Londrës 2002 gjithashtu thekson; "Jam i angazhuar me vite të tëra që gjej vend-ndodhjen origjinale të Orakullit të Dodonës dhe atë të Delphit'...

"Pranohet nga të gjithë ne se Dodona ndodhet nën këmbët e malit të Tomorrit. Liritzis (koleg grek ky) dhe unë, jemi përpjekur të përdorim edhe photot nga sateliti, por nuk kemi pasur rezultat.

Jam krejt i bindur se vënd-ndodhja e Dodonës është diku tjetër… Në vitin 1979, unë vetë mblodha fonde të konsiderueshme për një ekspeditë kërkimi të Malit të Tomorrit për të gjetur Dodonën, dhe dola pa sukses!

Nga të gjithë Orakujt, pranohet edhe nga vetë Grekët se "Dodona është më e vjetra dhe se zoti i saj qysh nga kohët klasike ishte Zeusi"!

Më tej po ky autor në librin e tij "The Sirius Mystery" shton:" Cila pjesë territoriale, mund të ishtë më larg se Dodona, në Greqinë e vjetër? Ajo dihet se gjeografikisht ishte krejtësisht jashtë sferës së influencës, diçka më në veri dhe perëndim gjithashtu, shumë më larg se për çdo Grek, që të mund ta quante atë të pranueshme si pjesë e historisë së tyre"…

Studjuesi tjetër Amerikan, Raymond Moody, në një program televiziv me titull "Misteret e Padeshifruara", kur bie fjala për Orakullin e Dodonës, theksonte të njëjtën gjë: "Bindja ime e patundur është se Dodona me Malin e Tomorrit ndodhet lart mbi kufirin verior të Greqisë".

Siç shihet nga këto deklarata bie në sy se Historianët e huaj, as që e imagjinojnë që Tomorri ndodhet në Shqipëri dhe nuk egziston një Tomorr i dytë në botë. Eshtë për të ardhur keq, që ky fakt nuk e shqetëson sot aspak, Akademinë e Shkencave të Shqipërisë, e cila me cinizëm vazhdon aktin e turpshëm të heshtjes, në kohën që duhej të ngrinte në këmbë legjione të tëra studjuesish, për tema kaq të rëndësishme dhe aktuale siç është ajo e Dodonës!

Pse ka rëndësi sot Dodona?

Nga mitologjia e vjetër "Dodoni ishte biri i Zeusit dhe i Evropës, ndërsa Dodona e bija e Oqeanit dhe e Tithiës, perëndi të lashta, të cilat adhuroheshin nga Pellazgët hyjnorë". Aravantinoi në shënimet e tij shkruan; "Dodonën e ndërtuan Pellazgët, andaj edhe Zeusi, quhesh Zot i Pellazgëve"!

Gjithashtu Plutarku në "Jetët Paralele" kur flet për Pirron e Epirit, përmend edhe Dodonën e cila gjendet në Mollosi! Duke ju referuar historisë sot më tepër se kurrë po bëhen kërkime rreth rrënojave të Dodonës dhe rëndësisë së veçantë të saj.

Italiani, Enzo Gatti, thotë; "Ilirët e Shqipërisë, të Pindit dhe të Maqedonisë kanë shenjtoren e tyre të famshme, Dodonën.

Ajo ndodhet në zemër të Kaonisë, e cila konsiderohet sot, si qëndra e krijimit të njeriut". Thuhej se; "Orakulli (thënia e fatit), jepej nga një lis, nga një pëllumb, e shkruhej mbi një fletë plumbi". Por si procedohej në tempullin e Dodonës? Dhe pse ajo ka shumë rëndësi sot, për studjuesit e historisë botërore?

Po ti referohemi në këtë pikë Ph.D. Raymond Moody-t, cili është autor i librit (Reunions) "Ribashkimi", ai thotë se në kohën e vjetër; "Priftërinjtë e Dodonës kishin aftësi që të vendosnin kontakte midis të gjallëva dhe të vdekurve.

Ata ishin në gjëndje të shkrinin kufijtë realë midis dy botëve. Dhe ata konsideroheshin më të zotët nga të gjithë të tjerët, krahasuar këtu me të gjithë priftërinjtë e Orakujve të tjerë të marrë sëbashku".

Në Dodonë, e cila mendohet që të jetë ndërtuar nëntokë, dhe ambjentet e përdorura për vizitorët i ngjanin një spitali të zakonshëm. Por hyrja atje, nëpër llagëmet e nëndheshme të saj, pa ndihmën e priftërinjve ishte krejt e pamundur.

Dikush duhej të të shoqëronte për në qëndrën e tyre. Nga shënimet e vjetra thuhesh se, "eksperiencën dhe llahtarin që provoje aty, ishte tamam sikur të hyje i gjallë në Ferrin e vërtetë". Vizitorët jetonin një përçudnim të papërshkruar.

Disa e konsideronin këtë gjë, njësoj sikur të shikonin vdekjen e tyre me sy! Atje vinin nga larg dhe pothuaj nga të gjitha anët e botës. Ata donin që të mundësonin kontakte me të dashurit e tyre, të cilët ishin të vdekur tashmë.

Në aspektin e llogjikës së sotme, një ide e tillë është një lajthitje e pastër! Por ne po flasim për një epokë tepër të largët dhe për eksperiencën e një civilizimi të humbur…

Pasi vizitorët kishin ardhur aty ju paguanin priftërinjve një shumë të caktuar "për shërbimin", dhe këta të fundit i sistemonin klientët e tyre në dhoma të ndara nga njëra-tjetra që përngjanin me një spital të sotëm.

Ata ju bindeshin priftërinjve dhe u duhej nganjëherë të prisnin edhe me muaj, ose derisa prifti ta gjykonte momentin e përshtatshëm për ribashkim. Ky pra ishte një moment shumë misterioz i cili zgjidhej me kujdes nga priftërinjtë, dhe mund të ndodhte që "pacientin" ta ngrinin edhe në mes të natës nganjëherë… "Ky "pacient" fillimisht tymosej me sulfur!

Në mentalitetin e atëhershëm, një veprim i tillë ishte i domosdoshëm dhe i rëndësishëm paraprakisht, për të pastruar trupin dhe shpirtin nga mëkatet e mundëshme të të gjallit, përpara procesit të kontaktit me të vdekurin.

Dikush më mbrapa e shoqëronte klientin nga dhoma e këtij të fundit në dhomën qëndrore, e cila përdorej për të tilla ceremoni, ku pritej të fillonte procesi i kontaktit. Pas këtij veprimi, ai kalonte për "atje" nëpërmjet një korridori që zakonisht ishte i gjatë, gati pesëdhjetë këmbë.

Aty gjendej një enë jashtëzakonisht e gjerë dhe plot me ujë! Gjithmonë nën kujdesin e priftit të lartë i cili i qëndronte shumë pranë "klientit" në këto momente, ai instruktohej që ti mbante sytë në sipërfaqen e ujit.

Në të njëjtën kohë prifti e kungonte atë me formula magjike. Dhe papritur, dalngadalë fytyra e të gjallit shuhej në pasqyrimin e ujit, dhe po aq ngadalë tashmë vizualizohej i "vdekuri", i gjallë, tredimensional, me ngjyra natyrale, bile edhe duke folur…

Në këtë rast, parashikimi me ndërmjetësinë e veçantë të priftit të lartë, dëgjohej drejtpërdrejt nga goja e të vdekurit! Ky akt ndodh edhe me ne në kushtet e gjumit, kur flasim me të vdekurit në mënyrë të pavullnetshme në ëndërrat tona…

Për të arritur një gjëndje psikollogjike kaq speciale "klienti" nga priftërinjtë e Orakullit shpesh si mjete ndihmëse, përdoreshin edhe droga të ndryshme që të stimulonin deri në nivelin e haluçinacinit.

Plini veçanërisht na e thekson një fakt të tillë, për një bimë me emrin "Henbane" e cila konsiderohej si "bar i shenjtë" që kishte kualitet hipnotik, dhe pastaj përdorej për ceremoni të tilla.

Henbane në fakt kthehej në një helm vdekjeprurës, nëqoftëse nuk dije që ta përdorje. Tjetër narkotik haluçino-gjetik, ishin bimët me emrin "Hellebore", "Dittany" dhe"Melampus" të cilat gjithashtu përdoreshin në kohën e lashtë.

"Për shëmbull në civilizimin Minoan, Opiumi nderohej në nivelin e besimit fetar". Robert Temple (Bota e Nëndheshme). bot. i .vit. 2002. Pra, mbas kësaj lind pyetja e thjeshtë, a ishte e vërtetë e gjithë kjo? Si pra ishte i mundur realizimi i një gjëje të tillë?

Ndër profetët modernë le të kujtojmë Nosterdamus-in, i cili përdorte të njëjtat metoda për të parashikuar të ardhmen, duke parë gjërat jo më me enën e ujit, por në sipërfaqen e një xhami të zi i ngjashëm me ekranin e sotëm televiziv.

Po ashtu edhe sot fenomeni i të parit të gjërave pa qenë prezent në ngjarje egziston tek njerëz të cilët e kanë këtë si aftësi të veçantë dhe ndryshe thirren me termin mjeksor "Paranormalë".

Pra fenomeni ekziston por siç shihet ai shtrihet në një grup veçanërisht të kufizuar njerëzish. Këta individë kanë të theksuar "Ndjenjën e Gjashtë".

Shpesh në programe të ndryshme televizive, ne shikojmë njerëz të tillë që përdoren me shume sukses nga forcat e rendit për aftësinë e tyre të veçanta duke zgjidhur krime të vjetra dhe të reja që edhe teknollogjia moderne apo hetues me eksperiencë nuk i kanë zbuluar dot.

Gjithashtu këta njerëz nuk e kanë sensin e të kaluarës, apo atë të ardhmes, sepse ata i shikojnë gjërat në kohën e tanishme me një qartësi të pagabueshme.

Por në "Institucionin e Dodonës", priftërinjtë e saj njiheshin edhe për bëma të tjera…Italiani Enzo Gatti në librin e tij Gli ILIRI, bot. 1981, nënvizon se; "Priftërinjtë Ilirë ishin astronomë ekspertë. Ata ndërtonin qëndra nga ku vëzhgonin qiellin.

Parashikonin ndikimet e yjeve. Kuptonin ciklet e hënës, ciklet menstruale të grave, baticat dhe zbaticat. Studjonin galaktikat, kometat, dhe mjegullnajat. Dhe i faleshin yllit Sirio"… "Ata u tregonin bujqëve kohën e të mbjellave, e rënies squkë, e nxjerrjes së verës, e mbarsjes gjithashtu. Parashikojnë datën dhe orën e saktë të eklipseve.

Me urdhër të priftit dielli humbiste dritën e tij dhe zhdukej. Kjo ishte shenjë ndjellakeqe. Prifti sigurisht përfitonte nga eklipset dhe bëhej interpretuesi i paralajmërimeve hyjnore, duke diktuar mësime të dobishme"...

Pra sipas këtij përshkrimi të Enzo Gatti-t, del se priftërinjtë Ilirë kishin njohuri universale!

Sistemi i Orakujve

Nga aspekti i mënyrës se si janë ndërtuar dhe shpërndarë Orakujt, ky fenomen interesant të bën të habitesh përsëri… Më mirë të themi, është një gjë krejt e jashtzakonshme me kushtet dhe llogjikën e sotme.

Megjithëse në këto 50-të vitet e fundit, kërkimet janë intensifikuar mjaft, prap ka kaq shumë pikpyetje që varen pezull saqë gjithçka duket si një iluzion i pastër. Në gërmimet e bëra deri më tani më shumë se 50% e Orakujve ende janë të pa lokalizuar, dhe për më tepër të pa rizbuluar.

Por siç theksuam në krye të shkrimit tonë, dokumentat e vjetra, dhe deshifrimi i tyre i bën historianët dhe studjuesit e pasionuar krejt optimistë në këtë pikë. Nga ky kontest edhe Dodona na afron megjithatë ende mundësi të pakufizuara informacioni.

Ajo me sa po shihet është një pjesë e pandarë e një kompleksi ndërtimesh me një qëllim të përbashkët e cila përfshihet brënda një trekëndshi kënd-drejtë, por që ka një shtrirje gjiganteske në terren.

Qëndrat e Orakujve të Dodonës, Delphit, Delos, Cythera, Knossos, dhe Cyprus janë të lidhura në seri, të shkëputura nga gjerësia gjeografike me njëra-tjetrën. Ato gjithashtu janë në një intergral distance gjeografike nga Bendet-i i Egjyptit, gjë që tregon njëkohësisht lidhjet e traditës arkeologjike midis tyre… Dodona njihet mirë si pjesë e një trekëndëshi kënd-drejtë.

Le ta përshkruajmë pak këtë trekëndësh… Njëri kënd fillon me Malin e Tomorrit nga perëndimi, (Dodona) dhe përfundon në pikën lindore, në Malin Ararat (Arka e Noes).

Pastaj ai zbret poshtë në jug, përshkon pingul të gjithë Mesdheun e krijon një kënd të drejtë 90º aty ku ngrihet piramida e madhe e Egjyptit. Poashtu vëndi ku bie ky kënd 90º quhet Bendet dhe ka qënë kryeqyteti i parë i Egjyptit.

Të jetë kjo një koinçidencë e rastit? Historianët e sotëm nuk mendojnë ashtu. Këtu ndeshim me një tjetër kuriozitet, atë të meridianit origjinal fillestar, por i caktuar nga kush? Distanca nga Mali i Tomorrit në Malin Ararat është e baraz-larguar!

Duke u përqëndruar në këtë pikë përmedim përsëri Robert Temple që në "The Sirius Mistery" na thekson: "Ne me një vëmëndje të veçantë duhet të përqëndrohemi tek këndi 45º Dodona/Tomorri, dhe tek këndi tjetër 45º Metsamor/Ararat, pika të cilat kanë largësi të barabartë nga Theba, kryeqytet i mëvoshëm i Egjyptit!… Gjithashtu Arka e Grekevë (Deukalion) ndodhet në Malin e Tomorrit, ndërsa Arka e Hebrejve (Noes) në Malin Ararat…

Për arkën e Deukalionit, thuhet se gjëndet diku aty pranë Orakullit të shenjtë të Dodonës, prej të cilës Argo, prijësi i Argonautëve gjatë udhëtimit merrte drejtimin Kibernetik, të rrjetit pyjor"! Por Robert Temple në të njëjtën kohë vë në pikpyetje pronësinë e këtyre Arkave të njohura dhe të përmëndura gjatë përmbytjes së madhe biblike.

Ai na kujton; "Nga burimet e shkrimeve të vjetra historike Grekët adaptuan Arkën Deukalion, dhe Hebrenjtë e bënë të tyren Arkën e Noes! Grekët dhe Hebrenjtë janë shumë të vonshëm në historinë e lashtë, saqë mund të themi, që bëhet fjalë për mijëra-vite distance përpara se vetë emrat Greqi dhe Hebre të vinin në jetë"!

Po këtu ai sugjeron këdo që ka interes të mësojë mbi origjinën e civilizimit Grek dhe Hebre, librin brilant të Prof. Cyrus Gordon me titull, "Pikat e takimit në civilizimit Grek dhe atë Hebre"!

Duke vazhduar më tej me llogjikën e shtrirjes gjeometrike të Orakujve mund të themi se; Dodona është saktësisht 8º në veri të Bendet-it në gjerësi, dhe qëndra e Orakullit të Delphit është saktësisht 7º në veri të Bendet-it, në gjerësi gjithashtu! Këndet e brëndshme të këtyre pikave, janë secili nga 45º. &Ccedildo të thotë kjo?

Vetë Orakujt janë të baraz-larguar nga njëri-tjetri! Pra a kemi këtu një rast klasik se si Arkitekti i Universit i ndërtoi gjërat në tokë?…

Autori i famshëm i librit "Vizitorë nga Kozmosi" Erik Von Daniken në librin "Odisea e Zotave", me nëntitull (Historia e Alienëve, në Greqinë e vjetër) na e rithekson fenomenin e trekëndshave që krijojnë një rrjet të çuditshëm marrëdhëniesh të ndërsjellta.

Ai thekson; "&Ccedildokush mundet të verë re se kemi trekëndsha të tillë që të krijojnë një rrjet të përbashkët me qëndrat e kultit, dhe kjo gjë nuk mund të jetë një rastësi"!

Ja një shëmbull vashdon ai: Dodona-Delphi-Sparta, një trekëndësh!

Distanca ndërmjet tyre është e barabartë. Dodona-Delphi, Dodona-Sparta, Delphi-Sparta, etj. Një tjetër trekëndësh formon Nikosia-Dodona-Knossos.

Dhe po ti marrim të gjitha sëbashku del që: Dodona është në relacion gjeodezik / gjeometrik me Delphin, Olimpian, Eleusis, Epidaurus, Aphea, Akropolis, Sparta, Mycenae, Thebes, Chalcis, Nemea, Gortys dhe Milet". Komunikimi

Një tjetër dukuri e rëndësishme është komunikimi midis këtyre qëndrave të kultit. Ç'do gjë brënda këtij territori me një dimension krejt të pa imagjinueshëm për kohën tonë është ndërtuar sipas një mastër- plani!

Me njohuritë dhe teknollogjinë e sotme ky mastër-plan është i krejt i pa realizueshëm. Robert Temple, nga ana e tij vë në dukje edhe diçka tjetër. Sistemin e komunikimit midis tempujve!

Po si pra, komunikonin ato? Në "Netherworld" (Bota e të vdekurve) Robert Temple, shkruan; "Jam i informuar se, pëllumbat postjerë ishin në gjëndje që të fluturonin nga Theba e Egjyptit në Dodonë brënda një dite"! " Në kohët e vjetra profetët të lidhur me Dodonën, konsideroheshin të aftë në zbërthimin e gjuhës së zogjve.

Në fakt "gjuha e zogjve" ishte e shkruar në një letër e cila i lidhej pëllumbit korier, në këmbë. Sistemi i pëllumbave postjerë është spjegim bindës për shprehjen "zogjtë që flasin" të Orakullit. Në fakt zogjtë ndihmonin qëndrën e Orakullit që të ruante lidhje me qëndrat e tjera, me të rejat e fundit gjithashtu, dhe siguronte rrjetin komunikues të domosdoshëm për biznes.

Kjo ishte një zgjidhje brilante e kohës; pra pëllumbi përçonte mesazhet nga Zeusi! Në një tjetër rast Homeri tek poema e tij Odisea përmend; "Pëllumbi i ndrojtur po sjell ambrozia ( ushqimin e pavdekësisë tek baba, Zeusi"!…

Herodoti gjithashtu shkruan, për funksionin stabël të Orakullit është edhe për meritë të pëllumbave postjerë"!…

Prap Herodoti në një vend tjetër thotë; "Më ka thënë një prift i Thebës se profetët e Dodonës thoshin, që dy pëllumba të zinj fluturuan nga Theba në Egjypt, njëri nga ata përfundoi në Libi, dhe tjetri u ul në një lis dhe foli me zë njeriu, duke thënë se Orakulli këtu duhet të ndërtohet për nder të Zeusit"!…

Pas gjithë këtyre fakteve që përmendëm, pëllumbat korierë janë përdorur për qëllim komunikimi, edhe më herët prej Sumerëve tremijë vjet B.C. Më vonë nga Romakët, deri vonë edhe nga flota Britanike… Flitet gjithashtu edhe për komunikimim në formën e një rrjeti të nëndheshëm!

Një gojëdhënë e vjetër Shqiptare thotë; "Tomorri komunikon nën dhé me Vezuvin e Italisë. Pra thuhet se kur fillon Vezuvi të shpërthejë, Tomorri zbraz topa"! Perikli Ikonomi. "Hist. e Tomorrit", bot. i vit. 1934.

Bije në sy menjëherë në këtë rast egzagjerimi i faktit! Por fakti i komunikimit të nëndheshëm a duhet trajtuar me respekt? Philostratus, për kompleksin e hyrjeve në Libadea kujton; "Sipërfaqja i bën ato (hyrjet) disa të afërta, dhe disa në distanca shumë të largëta"…

Pra nëqoftëse është e vërtetë kjo, ne këtu kemi të bëjmë me një rrjet nëntokësor komunikimi dhe hyrje sekrete që janë larg qëndrës së Orakullit!

Shumë legjenda të vjetra e përmendin poashtu një fakt të tillë, por duhet të theksojmë se ende pritet të zbulohen evidenca arkeologjike të cilat do të mbështesin ose do ti rrëzojnë këto argumenta!…

(Indexis for Dodona)

Literatura e Shfrytëzuar

1. Herodotus,"The Histories",Page,xv,xxvi,"Liar School of Herodotus"!Publ.2004 by Barnes&Noble

2.E GGibon,"The Decline and Fall of Roman Empire", Page, 23. Publ.1952. from Pinguin Books

3.Johan Tunman,"Autoktonia e shqiptarëve" Studime Gjermane, faq.52-53. Bot."8 Nëntori".1990

4.Sami Frashëri,"Shqipëria ç'ka qenë ç'është dhe ç'do të jetë",bot.8 Nëntori.1978.

5.Naim Frashëri"Bagëti e bujqësi" vargje të zgjedhura,bot,8 Nëntori. 1972

6.Milena Gonzales-Wippler,"Spells,Ceremonies & Magic",page.192-93,by Llewellyn Publications USA.1997.

7.Simon Cox,"Cracking the Da Vinci Kode" page,41,publ,2004,by Barnes & Noble inc.

8.John White,"PoleShift" Predictions and Prophecies of the Ultimate Disaster.publ,1980,by Dubleday & Company,inc.

9.Perkli Ikonomi,"Dodona Pellazgjike" dhe "Tomor'i Zotit të Pellazgëve",bot.Gushtit,1934.

10.Herodotus "The Iliad", "Zeus of Dodona,god of Pelasgians, O god whose home lies far! Rules of wintry harsh Dodona". Page,378.Publ,2004.by Farrah,Straus and Giroux

11.Straboni,(gjeo,libri 7,) P Ikonomi "Dodona Pellazgjike",faqe,2,bot,1934.

12.Robert Temple,"The Sirius Mistery" page,198.Publ,by Destiny 1998.

13.Fodor's,"Greece" Turisme Guide, page,230-31,Publ,by David Mckay Company.inc,1974

14.Beadeker's Greece,"The Ultimate Tourguide",page,128-29,Publ by Prentice-Hall,New Jersey,German Edition.

15.John Wilkes,"The Illyrians",page,96,Publ.by Blackwell,Oxford(UK)&Cambridge (USA),1992

16.Robert Temple,"Netherworld",page,74-75,Publ.by Random house (UK),2002

17.Raimond Moody,Ph.D.-"Riunion"&"Ancient Prophecies".NBC,Fri.18.1994.Broadcast.USA.

18.Plutarch's "Lives" Vol,I.page,519, Publ. by A Modern Library Giant New York,1992.

19.Enzo Gatti,"Gli Iliri" Bot Shqip"Iliret",faqe.87-88,93-94,bot."Bargjini,Tiranë,2005.

20.Erich Von Dåniken"Odyssey of Gods" The alien history of ancient Greece,page.79,80,81,82,

cap.The Network of gods,Publ. by "Vega"(UK),London.2002.

Gjithashtu u shfrytëzuan…

1.Bernard Evslin,"Heroes,Gods,and Monsters of the Greek Myths" Publ. by Bantan Boks,1966.

2.Homer,"The Odyssey",Publ by Pinguin Books,London.UK.1991.

3.Homer,"The Odissey",Publ by Barnes&Nobles Classics.USA.2003.

4.Agnes Savill."Alexander the Great and his Time",Publ. by Barnes&Noble USA.1993.

5.Virgil,"The Aeneid",Publ by Wordsworth Classics.UK.2004.

6.Nicolas.N.G.Hammond,"The Genius of Alexander the Great" Publ. by University of North Carolina Press Chapel Hill,USA.1997.

7.Lord Bayron,"Collected Poems Of",Publ by Wordsworth Poetry Library,UK.1995.

8.Antonio Bellusci,"Ricerche e studi Tra Gli Arberori dell'Ellade" Publ.dala Centre Ricerche Socio-Culturali"G Castriota", Cosenca.1994.

9.Herodotus,"The Persian Wars"Publ.by Random House inc.USA.1942.

10.Harold P.Cooke,"Osiris" a study in myths, mysteries and religion,Publ.by Areas Publishers inc,Chicago.USA. 1931.

11.Michael Grant,"The Rise of the Greeks",Publ.by A Phoenix Press Paperback,London UK.2005

12.Lumo Skëndo,"Udhëtarët e Huaj në Shqiperi"bot. Euririlindja,Tirana.1999.

13.Aristidh Kola, "Arvanitasit" dhe prejardhja e tyre,bot.Sh.B."55" Tirana.2002.

14.Aristidh Kola,"Gjuha e Perëndive",bot.Sh.B."55" Tirana.Albania.2002

15.Irakli Koçollari, "Arvanitët",bot. Sh.B.Albin. Tirana,Albania,1994.

16.Alexander Stipçeviç,"Iliret",bot. Sh.B.Toena,Tirana,Albania.2002.

17.Eskili,"Tragjeditë",bot.Sh.B.Naim Frasheri,Tirana, Albania.1986.

18.Robert d'Angely,"Enigma",bot.Sh.B.Toena,Tirana,Albania.19 98.

19.Georg Fred Williams,"Shqiptaret"bot.Sh.B.Tirana, Albania.2002

20.MaxI.Dimont,"Jews,God and History"Publ.by Signet,New York.1962.

21.Mexhit Kokalari"Epiri,Kryeqendra e qyteterimit antik ne Evrope"bot.Sh.B.koha,Tirana, Albania,2001.

22.Jup Kastrati,"Jeronim de Rada",Gjonlekaj Publishing Co