Kosova

Kosova, rajon në Jug-Perëndim të Ballkanit, kufizohet në Veri me Unionin Serbi Mali i Zi, në Jug me Maqedonia dhe në Përendim me Republikën e Shqipërisë, ishte një krahinë e Republikës së Serbisë me okupim (1946-1968), pastaj një krahinë autonome Republikës Federale të Jugosllavisë (1968-1989), krahinë e okupuar e Republikës së Serbisë (1989-1999) tani e vendosur nën administrim të Kombeve të Bashkuara gjegjësisht prej Misionit të Kombeve të Bashkuara në Kosovë (UNMIK) prej qershorit 1999.

Kosova është e krijuar nëpër fushë malore të Fushës së Kosovës, dhe nga grupe malesh molare që e rrethojnë : rrethimi Bjeshkët e nemura dhe të maleve të Sharrit, që lartësohen deri në 2 640 m. Shumica e partisë së krahinës është e vendosur nga më shumë se 500 m altitudë; ajo është tërthore nga 4 lumenjë: Llapi, Ibri, Drini i bardhe dhe Drini i zi. Me gjithë pasurinë e saj në minerale (shtresë e rëndësishme me plumb, zink, linjit, nikel dhe magnezit), në një kohë të gjatë Kosova ishte një ndër rajonet më të varfëra të Evropës.

Prodhimet kryesore bujqësore janë misri, gruri dhe elbi, patatet, kumbullat dhe duhani; druri është prodhim me shumicë. Shënojmë gjithashtu praninë e hortikulturës dhe të vitikultures. Blegtoria e kaut dhe ovinit është aktivitet madhështor në bjeshkët e Kosovës.

Qytetet e mëdha janë Prishtina, kryeqyteti, Prizereni,Mitrovica dhe Peja, kjo e fundit është edhe selia e kishes ortodoxe (1557-1766). Shumicë e popullsisë janë shiptarët me 90 %, serbët me 8 %, dhe etnitete tjera 2 %. Me 1 Janar 2002, valuta evropiane euro është valutë zyrtare në Kosovë.

Pak Histori

 * Artikulli kryesor : Dardania deri te Kosova

Afeksioni Romak

Është vërtetuar se Ilirët-fiset ilire, stërgjyshërit e Shqiptarëve të sotëm, kanë qenë popull autokton në gadishullin e Ballkanit, gjithashtu edhe fisi Ilir i Dardanëve popullzonte Dardaninë antike, në të sotmen Kosovë. Territoret e Ilirisë antike, përbëheshin edhe nga trevat e Dardanisë (Kosovës së sotme) si dhe të një pjese te Maqedonisë antike. E tëra përfundoi me shtrirjen e Perandorisë Romake, me okupimin dhe aneksimin, një nga një,të territoreve të mbretërive të fiseve. Qysh në shekullin VIII (e.r), ato fise Ilire filluan edhe të "romanizohen" nga perandoria bizantine- Romake.


 * Dardania - Mbretëria Ilire
 * Provinca Dardania - perandoria Romake
 * Sanxhaku i Kosovës ( 1455-1878 perandoria Osmane)
 * Vilajeti i Kosovës 1878-1912 perandoria Osmane)
 * Territor jo kompakt nën administrimin Serb, Shqiptar, Italian dhe Gjerman (1912-1945)
 * Territori Autonom i Kosovës dhe Metohisë (1945-1963) RPF e sllavëve të jugut-Jugosllavia (RSFJ)
 * Krahina Autonome e Kosovës dhe Metohisë(1963-1968) RSF e Jugosllavisë
 * Krahina Socialiste Autonome e Kosovës (1968-1989) RSF e Jugosllavisë
 * Republika e Kosovës (për Shqiptarët) banorë autokton të territorit
 * Autonomska Pokraina KOSMET (për Serbët) federata serbo-malazeze
 * Kosovo - Kosova (UNMIK) (10 Qershor 1999- Rezoluta 1242 e KS të OKB - deri më sot(2005)) Organizata e Kombeve të Bashkuara

Kushtetuta e Kosovës

 * Artikulli kryesor: Kushtetuta e Kaçanikut

Kushtetuta e Kosovës është baza e Republikës së Kosovës. Kushtetuta e Kaçanikut e cila është nxjerrur nga Kuvendi i Reublikës së Kosovës më 10 shtator 1990 është e bazuar në Deklaraten e Pavasisë të shpalluar më 2 korrik 1990. Pas luftës që Republika e Kosovës ka pasur me Okupatorët Serb të prirë nga qeveria e Sllobodan Millosheviqit dhe Armata Popullore e Jugosllavisë dhe ndërhyrjes së NATO-s OKB-së në konflikt, banorët e Kosovës edhe përkundër presioneve nga administruesit e dërguar nga OKB-ja punojnë për ta zbatuar plotësisht në teritorin e Kosovës edhe pse ajo në një mënyrë a tjetren pengohet nga OKB-ja dhe Republika e Serbisë. Momentalisht në fuqi është Koriniza Kushtetute e Kosovës.

Marëdhëniet e jashtme
Marrëdhëniet e jashtme nuk janë nën kompetencat e IPVQ-ve por janë kompetencë e rezervuar e UNMIK-ut gjegjësisht të Përfaqësuesit Special të Sekretarit të Përgjithshëm të Kombeve të Bashkuara (PSSP-së). Dokumente të udhëtimit të leshuara nga UNMIK-u njihen nga më se 100 shtete të botës. Mirëpo këto dokumente udhëtimi në teritorin e Serbisë nuk vlejnë, ndersa ne teritorin e Malit Zi varresishte prej personelit te administrates Malazeze ato edhe pranohen. Qe nga viti 2000, Kosova ka nenshkruar disa marrveshje kryesishte me vendet e Ballkanit.dhe jan kryesisht ekonomike.

Rregullimi i brendshëm
right|thumb|Flamuri i Presidentit ([[LDK)]]
 * Artikulli kryesor: Misioni i Organizatës Kombeve të Bashkuara në Kosovë - UNMIK

Kosova, në bazë të Rezolutës 1244 është nën Protektoriatin e Këshillit Sigurimit të Organizatës Kombeve të Bashkuara, çka nënkupton Administrim të përkohshëm të Kosovës nga kjo organizatë e cila këtë e bënë me Misionin e saj në Kosovë të njohur me shkurtesen UNMIK. Misioni i Organizatës Kombeve të Bashkuara në Kosovë (UNMIK) udhëhiqet nga Autoriteti i Përfaqësuesit Special të Sekretarit të Përgjithshëm të OKB-së.
 * Artikulli kryesor: Institucionet e Përkohëshme

Mirëpo, me kalimin e kohës, sipas Rezolutës 1244, UNMIK-u kishte për detyrë dhe i ndihmoi vendorët në krijimin e Institucioneve të Përkohëshme Vetqeverisëse të Kosovës (IPVQ), së pari me forminin e Këshillit Përkohshëm Administrativ-(KPA), ku ishin të përfaqësuara të gjitha grupet politike dhe bashkësitë etnike që jetojnë në Kosovë. Në vitin 2001 nxjerr Kornizën Kushtetuese të Kosovës, dokument i cili është miratuar me konsenzus në mes të strukturave ndërkombtare dhe UNMIK-ut në njëren anë dhe atyre vendore të KPA-së. Në bazë të Kornizës Kushtetuese fillon ndërtimi i institusioneve vendore si dhe funksionalizimi dhe demokratizimi i tyre nën mbikqyrjen ndërkombëtare. Njihet e drejta për krijimin e institucioneve vetëqeverisëse, si ato qendrore ashtu edhe lokale, përmes zgjedhjeve të lira dhe votës së lirë të qytetarëve për të dy nivelet e pushtetit.

Kosova fiton të drejtën që të ketë Presidentin e Kosovës ( me Kabinetin e Presidentit ), Parlamentin e Kosovës ( të përbërë nga 120 ulëse, 100 ulëse për deputetët e zgjedhur nga vota e lirë, ndërsa, pavarësisht nga rezultatet e zgjedhjeve dhe numrit të fituar të votave, 10 ulëse janë të rezervuara për deputet e minoritetit serb si dhe 10 të tjera të rezervuara për minoritetet tjera si turq, egjiptas, boshnjak, ashkali, rom etj. ). Kryetari dhe Kryesia e Parlamentit, Komisionet dhe Grupet parlamentare ), dhe Qeverinë e Kosovës,( Kryeministri, ministrat dhe zëvendës ministrat ) . Funksionarët e këtyre institucioneve do të jenë të zgjedhur me votën e lirë të kosovarëve si dhe, njëkohësisht, edhe të pranuara nga UNMIK-u.


 * Artikulli kryesor: Zgjedhjet parlamentare

Deri tani Kosova ka kaluar nëpër dy palë zgjedhje qendrore dhe lokale, të vlersuara nga strukturat dhe vëzhguesit ndërkombtarë si mjaft të suksesëshme dhe demokratike. Pas zgjedhjeve të para në nivel qendrorë, pushteti udhëhiet nga Koalicioni i gjërë-gjithpërfshirës (partitë më të mëdha politike si dhe minoritarët), ndërsa, pas zgjedhjeve të dyta të mbajtura gjat vitit 2004, koalicioni qeverisës përbëhet nga LDK dhe AAK, ndërsa partitë tjera siq janë: PDK, ORA, PLK, PD, LPK mbeten në opozitë, ndërsa partitë politike të minoriteteve përfaqësohen sipas vendeve të rezervuara për ta sipas Kornizës Kushtetuese. |right|thumb|[[Stampa:Kosova|Kosova dhe regjionet]]
 * Artikulli kryesor: Agjensioni Kosovar i Mirëbesimit

Në fushën e jurisprudencës, ekonomi (AKM-Agjensioni Kosovar i Mirëbesimit për privatizimin e pronës dhe ndërmarrjeve shoqerore) dhe në doganat përgjegjësitë janë pjesërisht të bartura te vendorët.


 * Artikulli kryesor: Trupat Mbrojtëse të Kosovës dhe Shërbimi Policor i Kosovës

Mbrojtja, siguria dhe marrëdhëniet ndërkombëtare, tani për tani, janë e drejtë e rezervuar e UNMIK-ut. Në sferën e mbrojtjes dhe sigurisë janë duke u funksionalizuar dhe pavarësuar, hap pas hapi, edhe institucionet vendore si TMK (Trupat Mbrojtëse të Kosovës)dhe SHPK (Shërbimi Policor i Kosovës), të cilat janë nën përkujdesin dhe mbikqyrjen e strukturave të UNMIK-ut, por të udhëhequra nga vendorët.


 * Artikulli kryesor: Standarti Demokratik në Kosovë

Kosova si një vend multietnik dhe multikonfesional, demokratik dhe i barabartë për të gjithë dhe stabil është në prosperitet të një zhvillimi të qëndrushëm dhe me perspektivë në integrimet euro-atlantike. E drejta në kthim, në pronë, në lëvizje të lirë dhe në krijimin e një mjedisi të shëndoshë dhe tolerant për të gjithë qytetarët e Kosovës, janë disa prej parakushteve që duhet të plotësohen, si nga institucionet ashtu edhe nga popullsia shumicë e Kosovës, në menyrë që, sa më parë,me Standarte të arrihet edhe Pavarsia si status i vetëm për Kosovën. Viti 2005 paraqet fillimin e mbarimit të çështjes në zgjidhjen e statusit përfundimtarë të Kosovës. Kosova e pavarur është zgjidhja e vetme që garanton stabilitet të qëndrueshëm në tërë regjionin e Ballkanit, sepse, vetëm të barabart mund të hyjmë në Evropën e bashkuar.(E-04-OA)

Rajonet e Kosovës

 * Artikulli kryesor: Njësit Administrative
 * Venbanimet e Kosovës: Vendbanime në Kosovë


 * Rajoni i Gjakovës me komunat Gjakovë, Deçan
 * Rajoni i Gjilanit me komunat Gjilan, Dardanë, Viti
 * Rajoni i Mitrovicës me komunat Mitrovicë, Vushtrri, Zveqan, Zubin Potok, Leposaviq, Skenderaj
 * Rajoni i Pejës me komunat Pejë, Burim, Klinë
 * Rajoni i Prizrenit me komunat Prizren, Rahovec,Sharr, Therrandë, Malishevë
 * Rajoni i Prishtinës me komunat Prishtinë, Kastriot, Fushë Kosovë, Lipjan, Novobërdë, Besjanë, Drenas
 * Rajoni i Ferizajit me komunat Ferizaj, Shtime, Kaçanik, Shtërpcë


 * (Rajon i administruar nga Serbia dhe Mali i Zi)
 * Rajoni i Preshevës me komunat Preshevë, Bujanoc, Medvexhë1.

Ekonomia

 * Oda Ekonomike e Kosovësose shkurtesa OEK

OEK-ja është organizatë profesionale jofitimprurëse dhe subjekt juridik i pavarur i Kosovës. Selia e OEK-së është në Prishtinë, dheajo udhëhiqet nga Besim Beqaj.

Demografia

 * Popullsia Gjithsejt 2 100 000 (vlerësim nga M. Limani-1992)
 * Dendësia e Popullsisë 175 p/km2
 * Grupet Etnike
 * Shqiptarë 95%
 * Serb 3 deri 4%
 * Grupet tjera etnike 1 deri 2%
 * Shpërndarja sipas moshës
 * 0-14 vjet 33%
 * 15-64 vjet 61%
 * 65 e me të vjetër 6%

Kultura
Teatri i Kosovës

Të tjera

 * Telekomunikacioni :PTK
 * Transporti       :Kosova Airline - Air Prishtina - Kosovatrans - UNMIK Railways
 * Ushtria          :TMK
 * Pushime          :Brezovica - Banja e Kllokoti - Banja e Burimit

Shiko dhe këtë

 * Historia, Gjografia, Demografia dhe Ekonomia e qyteteve të Kosovës

Lidhje të jashtme
كوسوفو Kosovo Косово Kosovo Kosovo Kosovo Kosovo Kosovo Kosovo Kosovo Kosovo Kosovo Kosovo Kosovo קוסובו ומטוחיה Kosovo Koszovó Kosovo Kosovo コソボ 코소보 Kosovas Косово Kosovo Kosovo Kosovo Kosovo Kosowo i Metohija Kosovo Kosovo Косово Косово и Метохија Kosovo Kosova Косово 科索沃