Bashkësia Islame në Republikën e Maqedonisë

thumb|200px|Logo e BFI-së (logo)

Bashkësia Islame në Republikën e Maqedonisë, është organizatë fetare e të gjithë muslimanëve të cilët jetojnë në hapësirën e Republikës së Maqedonisë. Është institucion kompetent dhe përgjegjës për zhvillimin e jetës fetare mbi baza të shëndosha islame; organizon mbarëvajtjen e punëve fetare të besimtarëve dhe përcakton detyrat dhe obligimet e tyre. Bashkësia Fetare Islame mbron dhe kultivon thesarin e çmueshëm të vlerave morale, sociale, ekonomike, kulturore, arsimore etj, të prestarëve të saj. Ajo i përfaqëson muslimanët e këtij nënqielli në vend dhe jashtë dhe i mbron interesat e tyre në të gjitha sferat e jetës. Prej paraqitjes së Islamit në trojet tona, muslimanët e Maqedonisë pandërprerë kanë qenë një tërësi shpirtërore islame e pandarë, të cilët kanë trashëguar mësimet e Librit të fundit të shpallur - Kur’ani Kerimit dhe Sunnetit të Pejgamberit a.s. Për të realizuar detyrat e veta fetare, muslimanët janë lidhur për të vetmen Bashkësia Fetare Islame pavarësisht nga përkatësia e tyre nacionale apo etnike.

Organizimi i jetës fetare gjatë kohës së Shtetit Osman ka qenë nën jurisdikcionin e Shejhul-Islamit në Stamboll, ndërkaq pas luftërave ballkanike, respektivisht pas Luftës së Parë botërore jeta fetare e muslimanëve ishte nën jurisdikcionin e Reisul Ulemasë me seli në Sarajevë-Bosnjë dhe Hercegovinë, përndryshe BFI e Maqedonisë ishte pjesë përbërëse e BFI në Mbretërinë Jugosllave dhe më pas në Republikën Federative Socialiste të Jugosllavisë. Pas shpërbërjes së bashkësisë shtetërore të mëparshme dhe me mëvetësimin e Republikës së Maqedonisë, BFI vazhdon të veprojë si bashkësi fetare e pavarur në Republikën e Maqedonisë dhe këtë e dëshmojë me sjelljen e Kushtetutës së Bashkësisë Islame në vitin 1994.

Bashkësia Fetare Islame e Republikës së Maqedonisë është organizatë e vetme e cila organizon jetën fetare të muslimanëve në vend dhe jashtë. BFI veprimtarinë e vet e mbështet në Kur’an, në Sunnet, në këtë Kushtetutë dhe në aktet normative që dalin nga e njëjta. BFI është e pavarur në organizimin e jetës fetare, në edukimin dhe arsimimin fetar, në vakëfet, veprimtarinë administrativo-financiare si dhe në veprimtaritë tjera që dalin nga kjo Kushtetutë. Në zbatimin e detyrave islame, në fushën e ibadeteve, kjo Bashkësi aplikon Shkollën juridike Hanefite. Selia e BFI-së është në Shkup. Qëllimi i BFI-së është ngritja e vetëdijes fetare, organizimi i kryerjes së ibadeteve si dhe format e tjera me të cilat shprehen ndjenjat dhe jetësimi i Islamit te muslimanët.

Preambula e BFI-së

 * “ Në emër të All-llahut Mëshiruesit Mëshirbërësit!
 * All-llahu i Lartëmadhërishëm në Kur`anin Famëlartë thotë:
 * “...Për çdo (ummet) Ne caktuam ligj e program...”
 * (El-Maide, 48)

Prej paraqitjes së Islamit në trojet tona, muslimanët e Maqedonisë pandërprerë kanë qenë një tërësi shpirtërore islame e pandarë, të cilët kanë trashëguar mësimet e Librit të fundit të shpallur - Kur’ani Kerimit dhe Sunnetit të Pejgamberit a.s., Për të realizuar detyrat e veta fetare, muslimanët janë lidhur për të vetmen bashkësi fetare Islame pavarësisht nga përkatësia e tyre nacionale apo etnike.

Organizimi i jetës fetare gjatë kohës së Shtetit Osman ka qenë nën jurisdikcionin e Shejhul-Islamit në Stamboll, ndërkaq pas luftërave ballkanike, respektivisht pas Luftës së Parë botërore jeta fetare e muslimanëve ishte nën jurisdikcionin e Reisul Ulemasë me seli në Sarajevë-Bosnjë dhe Hercegovinë, përndryshe BFI e Maqedonisë ishte pjesë përbërëse e BFI në Mbretërinë Jugosllave dhe më pas në Republikën Federative Socialiste të Jugosllavisë.

Pas shpërbërjes së bashkësisë shtetërore të mëparshme dhe me mëvetësimin e Republikës së Maqedonisë, BFI vazhdon të veprojë si bashkësi fetare e pavarur në Republikën e Maqedonisë dhe këtë e dëshmojë me sjelljen e Kushtetutës së Bashkësisë Islame në vitin 1994.

BFI e Maqedonisë me këtë Kushtetutë dëshmon lidhshmërinë historike në kuptimin juridik dhe është e vetmja trashëgimtare e tërë veprimtarisë historike si dhe është e vetmja pronare e cila trashëgon pronën e tundshme dhe të patundshme nga Bashkësitë Fetare Islame të cilat kanë vepruar në këto troje.

Kjo Kushtetutë e Bashkësisë Fetare Islame ka për qëllim të sigurojë zhvillimin e jetës fetare të muslimanëve të Republikës së Maqedonisë pa kurrfarë pengesash njëherit të kultivojë vlerat Islame në jetën e përditshme dhe përkujdesje dinjitoze për kulturën shpirtërore dhe materiale të tyre.”

BFI qëllimet e veta i realizon përmes:


 * mësimit dhe kultivimit të vlerave Islame,
 * themelimit dhe mirëmbajtjes së xhamive, mesxhideve, qendrave Islame, teqeve dhe mektebeve.
 * themelimit dhe veprimit të institucioneve edukativo-arsimore,
 * themelimit dhe veprimit të institucioneve shkencoro-kulturore,
 * themelimit dhe mirëmbajtjes së bibliotekave, hanikaheve, arkivave, muzeve, instituteve dhe institucioneve të ndryshme,
 * themelimit dhe mirëmbajtjes së varrezave,
 * themelimit dhe veprimit të institucioneve bamirëse,
 * themelimit të vakëfeve, mirëmbajtjes dhe mbrojtjes së pronës së BFI-së,
 * promovimit të së mirës dhe luftës kundër së keqes.
 * organizimit të veprimtarisë botuese,
 * kultivimit dhe bashkëpunimit tradicional me të gjitha bashkësitë Islame, institucionet, asociacionet dhe organizatat e ndryshme në botë, të cilat kultivojnë vlera islame.
 * bashkëpunimit me bashkësitë tjera fetare, organizatat joqeveritare dhe organet shtetërore në vend,  dhe
 * përmes çdo veprimtarie fetare, kulturore, shkencore, shëndetësore dhe socio-ekonomike për avancimin e popullatës muslimane.

BFI veprimtarinë e vet e mbështetë në parimet e:


 * drejtësisë
 * transparencës,
 * debateve para sjelljes së vendimeve të organeve kolektive,
 * konsultave në kryerjen e punëve,
 * zgjedhjeve të lira, kufizimit të mandateve, rizgjedhjeve, përgjegjësive, shkarkimeve të funksionarëve dhe revokimeve të organeve.

ORGANIZIMI I BFI-së
BFI ka organet dhe institucionet e veta. Organet e BFI-së janë:


 * Këshilli i xhematit,
 * Muftinia në vend dhe jashtë,
 * Kuvendi i muftinisë,
 * Rijaseti i BFI-së,
 * Reisul-Ulema,
 * Kuvendi i BFI-së,
 * Këshilli kushtetues.

Muftinia në vend dhe jashtë
Muftinia është themelor i BFI-së. Organi i Muftinisë numron prej shtatë deri në pesmbëdhjetë anëtarë. Në këtë përbërje Muftininë e përbëjnë Muftiu, Kryeimami dhe Sekretari sipas pozitës, 2/3 zgjedhen nga Mexhlisi i xhematit kurse 1/3 caktohen nga Muftiu. . Antarët e zgjedhur, në mënyrë proporcionale, mbulojnë territorin e Muftinisë. Muftinia ka shërbimet e veta profesionale.

BFI në territorin e Maqedonisë numëron 13 Muftini dhe ate:


 * 1) Muftinia e Shkupit,
 * 2) Muftinia e Tetovës,
 * 3) Muftinia e Gostivarit,
 * 4) Muftinia e Kumanovës,
 * 5) Muftinia e Kërçovës,
 * 6) Muftinia e Dibrës,
 * 7) Muftinia e Strugës,
 * 8) Muftinia e Ohrit,
 * 9) Muftinia e Shtipit,
 * 10) Muftinia e Velesit,
 * 11) Muftinia e Manastirit,
 * 12) Muftinia e Prilepit,
 * 13) Muftinia e Resnjes,

Objektet fetare të BFI-së janë:


 * xhamitë – mesxhidet - qendrat Islame.
 * mektebet,
 * teqetë,
 * gusullhanet,
 * varrezat,
 * tyrbet.
 * Sahat Kullat.

Në të gjithë territorin e Maqedonisë ekzistojnë më se mbi 589 xhami. Kurse numri i qendrave Islame në diasporë numëron mbi 150 qendra.

Kuvendi i muftinisë
Kuvendin e Muftinisë e përbëjnë: nëpunësit fetarë të xhematit, mutevelinjtë e xhamive, të punësuar në operativën e organeve të Bashskësisë Islame, të punësuar në institucionet e BFI-së, në shoqata të Bashkësisë Islame nga territori gjegjës.

Rijaseti i BFI-së
Rijaseti i BFI-së është organi më i lartë ekzekutiv fetaro-administrativ i Kuvendit të BFI-së. Rijaseti i BFI-së përbëhet prej pesëmbëdhjetë anëtarëve. Rijasetin e BFI-së e përbëjnë Reisul-Ulemaja, Zëvendësreisul-ulemaja, Sekretari i përgjithshëm, dhe dymbëdhjetë anëtarë të zgjedhur nga Kuvendi i BFI-së me propozim të Reisul-Ulemasë. Rijaseti ka shërbimet e veta profesionale.

Anëtarët e Rijasetit janë:


 * Reisul Ulema: Sulejman ef. Rexhepi;
 * Zëvendësreisululema: nuk ka;
 * Sekretari i përgjithshëm: Afrim ef. Tairi;
 * Ahmet Sherif: anëtar;
 * Riza Bauta: anëtar;
 * Mahir Asani: anëtar;
 * Haki Agushi: anëtar;
 * Hafezat Dauti: anëtar;
 * Murtezan Ziberi: anëtar;
 * Rexhep Islami: anëtar;
 * Rabil Zengo: anëtar;
 * Xhemal Memeti: anëtar;
 * Xhemil Nesimi: anëtar në dorëheqje;

Reisul-Ulema
Reisul-Ulema është organ dhe njeriu i parë i BFI-së. Reisul-Ulema përfaqëson unitetin fetarë të pjesëtarëve të Islamit. Reisul-Ulema ka zëvendësin e tij, i cili e ndihmon në punët e përditshme dhe e zëvendëson në mungesë të tij. Reisul-Ulema, sipas nevojës ka të drejtë të thërrasë mbledhje me të gjitha organet, institucionet, organizatat dhe shoqatat e BFI-së. Reisul-Ulemaja për punën e vet i përgjigjet Kuvendit të BFI-së.

Kuvendi i BFI-së
Kuvendi i Bashkësisë Fetare Islame është organ më i lartë normativ në kuadër të të drejtave dhe detyrave të BFI-së. Kuvendin e BFI-së e përbëjnë 51 anëtarë, të cilët zgjidhen nga Kuvendet e Muftinive me vota të fshehta. Votimi bëhet sipas listës së propozuar me më shumë kandidatë. Përfaqësimi i Kuvendeve të Muftinive në Kuvendin e BFI-së bëhet sipas parimit proporcional të numrit të xhamive me përfaqësim adekuat nga tereni, me vendim të posaçëm të Rijasetit.


 * Kryetar i Kuvendit të BFI: Ademsafi ef. Bajrami
 * Nënkryetar:H.Ariz ef. Saiti
 * Nënkryetar: Enver Zeqiri, si dhe anëtarët tjerë ku të gjithë arrijnë numrin 51.

Këshilli kushtetues
Këshilli kushtetues është organ kompetent i cili bën vlerësimin e pajtueshmërisë të vendimeve që sillen nga organet dhe institucionet e BFI me këtë Kushtetutë. Me propozim të Rijasetit, Kuvendi i BFI-së, zgjedh anëtarët e Këshillit Kushtetues. Këshilli kushtetues përbëhet prej pesë anëtarëve, të cilët i emëron Kuvendi i BFI me propozim të Rijasetit. Në mbledhjen konstituive të tij, nga radhët e veta zgjedh kryetar. Puna dhe struktura organizative e Këshillit kushtetues rregullohet me Rregullore të posaçme të cilën e sjell Kuvendi i BFI-së në propozim të Rijasetit. Këshilli kushtetues për punën e vet përgjigjet para Kuvendit të BFI. Mandati i anëtarëve të Këshillit kushtetues zgjatë pesë vjet. Gjatë këtij mandati anëtarët e këtij Këshilli nuk kanë të drejtë të jenë anëtarë të organeve Ligjëdhënëse dhe Ekzekutive të BFI-së.


 * Kryetar i këshillit kushtetues: Abdulbaki ef. Kasami;
 * Mensur Zenuni, antarë;
 * Nedim Ismani, antarë;
 * Emin Huseini, antarë;
 * Qazmedin Shaqiri, antarë;

INSTITUCIONET E BFI-së
Bashkësia Islame, qëllimet dhe detyrat e saja i realizon në bazë të Kushtetutës, që është akti më i lartë i këtij institucioni që cakton norma për organizimin e jetës fetare, madje përcakton detyrat dhe obligimet e saj ndaj besimtarëve dhe anasjelltas. Konform këtij akti më të lartë normativ janë sjellë një sërë rregulloresh, siç janë: Rregullorja për marrëdhënie pune; Rregullorja për organizimin dhe sistematizimin e punëve dhe detyrave të të punësuarëve etj. Ajo maksimalisht angazhohet për ndërtimin dhe mirëmbajtjen e objekteve fetare islame, qendrave edukative arsimore si dhe të institucioneve shkencore, kulturore e humanitare. Bashkësia Islame ka trupat, organet, institucionet, entet dhe sektorët, siç janë: Institucioni i Reisul Ulemasë, Rijaseti i BFI-së, Kuvendi i BFI dhe Muftinitë. Në kuadër të Rijasetit veprojnë sektorë profesional: Sektori fetar-arsimor, shkencor-kulturor, informativ-botues, juridik-administrativ, financiar dhe  sektori për pronën e vakfit. Gjithashtu veprojnë edhe institucionet fetare, kulturore e arsimore, siç janë: Shkolla e Mesme Islame ”Medreseja Isa Beu”, Paralelja e shtrirë e Medresesë së Isa Beut, dega e vajzave – Tetovë, Paralelja e shtrirë e Medresesë së Isa Beut, dega e djemve – Shtip, Biblioteka “Isa Beu” tani e transferuar në; FSHI, Shoqata “Ilmije”, Shoqata Humanitare “El Hilal” dhe Fakulteti i Shkencave Islame, i cili është në ndërtim e sipër, dhe në vitin shkollor 1997/98 ka filluar studimet gjenerata e parë e studentëve. Pra, Bashkësia Islame, me të gjitha njësitë e saja organizative, kontribuon dukshëm në avancimin e vlerave islame, si në aspektin fetar, po ashtu edhe në atë kulturor.

Institucionet e BFI-së janë:


 * Drejtoria e vakëfeve,
 * Shkollat e mesme - medresetë,
 * Fakultetet Islame,
 * Qendra shkencore-kërkimore,
 * Institutet Islame,
 * Bibliotekat,
 * Muzeumet,
 * Arkivat, hanet dhe hamamet,
 * Qendra informative - botuese,
 * Ndërmarrjet tregtare, prodhuese, shërbyese dhe financiare,
 * Organizata bamirëse
 * Organizatat shëndetësore,
 * Shoqata profesionale,

Në BFI, funksionojnë edhe institucionet edukativo arsimore:


 * Medreseja e Isa Beut - Shkup
 * Paralelja e shtrirë e Medresesë së Isa Beut, dega e vajzave – Shkup
 * Paralelja e shtrirë e Medresesë së Isa Beut, dega e vajzave - Tetovë
 * Paralelja e shtrirë e Medresesë së Isa Beut, dega e djemve – Shtip
 * Fakulteti i Shkencave Islame - Shkup

Biografia e medresesë së "Isa Beut" në të kaluarën dhe sot
Shkolla e Mesme Islame “Medreseja Isa Beu” është shkollë e orientuar profesionale dhe bën pjesë në rangun e shkollave të mesme. Ajo është e locuar në Kondovë, në pjesën perëndimore të Shkupit.

“Medreseja Isa Beu” vazhdon traditën e medresesë se dikurshme me të njëjtin emër, e themeluar në shekullin XV, me ardhjen e Osmanlinjve në këto troje. Ajo mban emrin e themeluesit të saj Isa Beut, i cili ka qenë i biri i Is’hak Beut, serhat muhafizit ose mbrojtësit të njohur të Shkupit. Kjo Medrese, në të kaluarën ka prezantuar institucionin më të lartë arsimor dhe njihej si shkollë më me famë në Rumeli. Nga Vakëfnameja e Isa Beut kuptojmë se ai përveç Medresesë ka themeluar bibliotekën dhe xhaminë që mbajnë edhe sot e kësaj dite emrin e tij. Xhamia e Isa Beut është ndërtuar në vitin 1475 dhe është njëra nga xhamitë më të bukura të Shkupit. Medreseja që nga themelimi e deri më sot ka pushuar së punuari disa herë, për shkak se godina e Medresesë është shkatërruar nga luftërat dhe fatkeqësitë e tjera. Për herë të parë ka pushuar më 1689, kur gjenerali austriak, Pikolomini me ushtrinë e tij, e dogji Shkupin. Gërmadhat e mureve të godinës së saj, pas këtij shkatërrimi, u ruajtën deri në fillim të Luftës së Dytë Botërore.

Me tërheqjen e Osmanlinjve nga trojet tona, Medereseja e Isa Beut, me iniciativën e prijësve fetarë dhe intelektualëve të atëhershëm, më 1932 u rindërtua, kështu që në vitin 1936 u krijuan kushte për të filluar me punë të rregullt. Njëkohësisht u reformua edhe programi i saj dhe ajo fitoi statusin e shkollës së mesme. Pas Luftës së Dytë Botërore, ajo sërish pushoi një kohë të gjatë, deri në vitin 1979, kur Bashkësia Islame solli vendimin për rindërtimin e saj. Pas shumë peripecish objekti i ri u ndërtua në fshatin Kondovë dhe në vitin shkollor 1984/85 filloi procesi edukativo-arsimor.

Gjatë shkollimit katërvjeçar nxënësit dëgjojnë 30 lëndë, nga të cilat si gjuhë amtare mësohen maqedonishtja, shqipja dhe turqishtja; a arabishtja si gjuhë profesionale kurse anglishtja si gjuhë e huaj.

Që nga fillimi, në medrese punojnë mësimdhënës me përgatitje përkatëse profesionale. Shkollimi në Medrese është falas. Edhe përkundër ndërprerjes së punës gjatë historisë së saj Medreseja “Isa Beu” ka luajtur një rol të rëndësishëm në ngritjen e nivelit edukativo-arsimor e fetar të muslimanëve në këto troje, duke dhënë kontribut të çmueshëm për përgatitjen e kuadrove të ndryshme të cilët profesionalisht angazhohen në prezantimin dhe kultivimin e këtyre vlerave.

Drejtorët e medresesë në kohën më të re:
 * Sabahudin ef. Mahmuti
 * Bahri ef. Aliu
 * Muhamed ef. Mustafa
 * Muhamed ef. Iseni

Pas vendimit të cilën e solli Mexhlisi Shura i BFI në RM, që kishte të bëj me shkollimin e rregullt të gjinisë femërore, pasuan aktivitetet për hapjen e Degës së femrave të medresesë së "Isa Beut", nga më 24.06.2004 u mbajë provimi i parë pranues për Degën e femrave, për vitin shkollorë 2004/2005. Ëndrra e kamotshme u realizua më 31.08.2004, ku u bë hapja solemne e degës së femrave të Medresesë së Isa Beut në Tetovë. Vërtetë ky ishte një sihariq për të cilin popullata muslimane prej kohësh e priste. Kjo paralele tani vazhdon me punë aktive, nga dhe vërehen edhe frytet e para që dalin nga aktivitetet e nxënëseve në sfera të ndryshme edukativo kulturore.

Paralelja e shtrirë e Medresesë së Isa Beut, dega e djemve – Shtip
BFI duke analizuar nevojën e ngritjes fetare të muslimanëve të Maqedonisë Lindore vendosi që të bëj shtrirjen e medresesë së Isa Beut në Shtip. Ku pasi që përfunduan punët në vendin e medresesë së vjetër “Hamidije”, para një numri të konsideruar të muslimanëve të këtij nënqielli, Zëv. Reisul Ulema, Bahri ef. Aliu në shoqëri të mysafirëve të respektuar nga Turqia, më 03.06.2006 bëri hapjen solemne të paraleles së shtrirë të medresesë së Isa Beut në Shtip. Kjo medrese do të filloj me punë prej vitit shkollorë 2006/2007.

Fakulteti i Shkencave Islame - Shkup
Fakulteti i Shkencave Islame është institucioni më i lartë edukativo arsimorë i BFI-së dhe njëherit ai ishte nevojë e kamotshme e muslimanëve të këtyre trojeve. Për një fakultet të tillë Bashkësia Fetare Islame angazhohej vazhdimisht. Ajo e kuptoi imperativin e kohës dhe menjëherë ndërmori iniciativën për ndërtimin e Fakultetit të Shkencave Islame që kryesisht do të shërbej për përgatitjen e kuadrove të saj dhe për ngritjen e vetëdijes dhe ndërgjegjes së pastër islame te pjesëtarët e vet. Në të vërtet nevoja për një fakultet të këtillë u paraqit menjëherë pas diplomimit të gjeneratës së parë të medresesë së “Isa Beut”, te të cilët ekzistonte dëshira e madhe për ti vazhduar studimet. Kërkesa e parë më 1990 për marrjen e lejes përkatëse për hapjen e Fakultetit të Shkencave Islame u përcoll me peripeci të ndryshme. Pas një angazhimi të mundshëm shumëvjeçar të BFI-së, leja për hapjen e Fakultetit të Shkencave Islame u morr në janar të vitit 1995, ku edhe në mënyrë solemne në Kondovë u vendos gurrëthemeli i këtij institucioni të lartë edukativo arsimorë. Viti i parë akademik filloi më 1997/1998.

Lidhje të jashtme
www.bim.org.mk