Jupiteri

Jupiter is vanaf de zon gezien de vijfde en tevens grootste planeet van ons zonnestelsel. Net als Saturnus is Jupiter een gasreus en beschikt dus niet over een vaste oppervlakte. Andere planeten die op Jupiter lijken worden wel Joviaanse planeten genoemd. De planeet is vernoemd naar de Romeinse god Jupiter.

Inhoud [Niet tonen] 1 Samenstelling 2 Atmosfeer 2.1 De grote rode vlek 2.2 Inslag van komeet Shoemaker-Levy 9 3 Manen en ringen rond Jupiter 4 Functie 5 Verkenning 5.1 Pioneer 10 5.2 Voyager 5.3 Galileo 5.4 Cassini-Huygens 5.5 New Horizons 6 Externe links

[bewerk] Samenstelling De rotsachtige kern van Jupiter heeft een diameter van 14.000 km, bestaat deels uit nikkel-ijzer (een mengsel van circa 90 % ijzer en circa 8% nikkel) en deels uit gesteente, en heeft een temperatuur van 25.000 K. Daar omheen bevindt zich een ongeveer 40.000 km dikke laag van metallisch waterstof (90%) en helium (10%). Door een relatief dunne overgangslaag wordt deze laag gescheiden van de buitenste laag van vloeibaar moleculair waterstof die een dikte van 20.000 km heeft waarbij naar binnen toe de temperatuur en druk toenemen. Behalve waterstof en helium komen in lagere concentraties ook methaan, ethaan en koolstofdioxide voor.

Normaal absorberen planeten licht van de zon en stralen evenveel energie weer uit naar de ruimte in de vorm van warmte. Infraroodmetingen wijzen echter uit dat Jupiter tweemaal zoveel energie uitzendt als absorbeert. Deze extra energie is vermoedelijk een overblijfsel uit de tijd dat Jupiter gevormd werd en ligt opgeslagen in de kern. Een andere mogelijke verklaring voor dit fenomeen is het onder invloed van de zwaartekracht langzaam compacter worden van Jupiter dat met uitstraling van hitte gepaard gaat.

Jupiter wordt wel eens een mislukte ster genoemd. Maar deze planeet is te klein voor een bruine dwerg. Voor een bruine dwerg moet er minimaal 13 maal de massa van Jupiter zijn. Als de massa zo'n 100 maal groter was geweest dan nu het geval is, zou er kernfusie plaats kunnen vinden waarbij waterstof en helium worden omgezet in energie en was Jupiter een ster geweest.

Samenstelling atmosfeer Waterstof (H2) 90% Helium (He) 10% Methaan (CH4) 3000 ppm Ammoniak (NH3) 260 ppm Waterstofdeuteride (HD) 28 ppm Ethaan (C2H6) 5,8 ppm Waterdamp (H2O) 4 ppm Waterstoffosfide (PH3) sporen Waterstofsulfide (H2S) sporen ammoniumhydrosulfide (NH4SH) sporen [bewerk] Atmosfeer Aangezien Jupiter geen vaste oppervlakte heeft, is de grens met de atmosfeer niet eenvoudig aan te geven. Meestal wordt de hoogte waarop de druk 1 bar bedraagt als referentiepunt genomen. De atmosfeer van Jupiter bestaat hoofdzakelijk uit waterstof en helium. Andere gassen die worden aangetroffen zijn methaan, ammoniak, waterstofdeuteride, ethaan en waterdamp. Waterstoffosfide, waterstofsulfide en ammoniumhydrosulfide komen slechts sporadisch voor. Deze gassen zorgen voor de rode, bruine en witte wolken. De dichtheid en de lage temperatuur zorgen ervoor dat de atmosfeer van Jupiter zich meer als een vloeistof dan als een gas gedraagt. De vele stormen in de atmosfeer worden vermoedelijk veroorzaakt door de hoge temperatuur in de kern van de planeet en de snelle rotatie.