Sabri Fejzullahu

 TIRANA   (vendasit edhe Tiranë) - është kryeqyteti i Republikës së Shqipërisë left|512px|Sheshi Skënderbej në Tiranë

Pak histori

 * Artikull kryesor Historia e Tiranës

Për herë të parë emri i Tiranës përmendet në vitin 1418 në një dokument të Venedikut. Regjistrimi i tokave të qytetit u bë nën pushtimin otoman në vitet 1431-1432. Tirana u themelua në 1614 nga Sulejman Pasha nga fshati Mullet, i cili ne fillim ndërtoi një xhami, një furrë pjekje dhe një hamam. Dy shekuj me vonë drejtimin e qytetit e mori familja Toptani nga Kruja. Dy lagjet më të vjetra të Tiranës kanë qenë ajo e Mujos dhe e Pazarit, të ndodhura sot në zonën mes qëndrës aktuale dhe rrugës së Elbasanit. (Lexoni dhe këtu)

Si kryeqytet i përkohshëm Tirana u shpall më 8 shkurt 1920 nga Kongresi i Lushnjes dhe përfundimisht e mori këtë status më 31 dhjetor 1925. Në vitin 1990 Tirana numëronte vetëm 244.200 banorë. Aktualisht, dyndja masive e banorëve nga gjitha anët e tjera të vendit përdrejt kryeqytetit, të cilët shpresojnë të gjejnë aty punë dhe jetë me të mirë, e ka çuar popullsinë e Tiranës në rreth 830.000 banorë. Tirana, siç quhet dhe nga vendasit Zemra e Shqipërisë, është qyteti që lulëzon dhe zhvillohet më shpejt, ai është tepër ritmik dhe ofron mundësi të shumllojshme aktiviteti jo vetëm për banorët vendas, por edhe atyre të huaj.

Tirana ka Universitetin e Tiranës (1957), Institutin e Agrikulturës (1951), Akademinë e Shkencave (1972), Bibliotekën Kombëtare (1922), si dhe shumë museume, midis të cilëve Museumi i Kulturës Kombëtare, Museumi i Shkencave të Natyrës (1948), Museumi i Arkeologjisë (1948) si dhe Museumi i Historisë Kombëtare (1981). Në Tiranë gjendet dhe aeroporti i vetëm ndërkombëtar dhe qendra të shumta kulturore. Në vitin 2000 qendra e Tiranës, nga Korpusi Qendror i Universitetit dhe deri te Sheshi Skënderbej, u shpall Ansambël Kulturor me vlera të veçanta dhe mbrohet nga shteti. Gjithashtu Tirana është dhe qendra kryesore e Prefekturës së Tiranës dhe e Rrethit me të njëjtin emër. Tirana ndodhet 110 metra mbi nivelin e detit. Qyteti shtrihet ne rrëzë të malit të Dajtit (1613 m mbi nivelin e detit) në lindje dhe rreth 34 kilometra larg detit Adriatik në perëndim. Nga jugu dhe perëndimi rrethohet nga kodra relativisht të ulta, kurse nga ana veriperëndimore Tirana shtrihet mbi një zonë të rrafshët. Në periferinë veriore kalon lumi i Tiranës. Disa kilometra më tutje nga ana jugore rrjedh lumi i Erzenit. Sipërfaqja e qytetit të Tiranës është rreth 31 km², ndërsa sipërfaqja e gjithë rrethit është 1288 km² dhe përfshin katër qendra: Tiranën, Vorën, Krrabën dhe Kamzën si dhe 150 fshatra. Qendrën e Tiranës e përshkon përroi i Lanës i cili në grykëderdhje bashkohet me lumin Erzen. Në Tiranë mbizotëron një klimë subtropikale-mesdhetare me rreshje dimërore dhe me temperatura mesatare vjetore në korrik + 24° Celcius dhe në janar +7° Celcius. {| border="0" cellpadding="0" cellspacing="0" style="float:right; empty-cells:show; width:35%; margin-left:0,5em; margin-bottom:0,5em; background:#FCFCFC;"

Politikë
Kryetaret e pare post komuniste te Tiranes ishin kryebashkiaket Sali Kelmendi (1992-96) dhe Albert Brojka (1996-2000) të Partisë Demokratike (PD). Që nga tetori i vitit 2000 kryetar i bashkisë se Tiranës eshte Edvin Rama. Në tetor të vitit 2003 ai u rizgjodh sërish pas zgjedhjeve komunale.

Ekonomia

 * Artikull kryesor Ekonomia e Tiranës

Tirana është qendra më e rëndësishme industriale në Shqipëri. Për tu përmendur janë industria e lehtë dhe ushqimore si dhe industria ndërtimore, por edhe industria e ndërtimit të makinerive apo ajo e tekstileve dhe e përpunimit të qelqit. Si në të gjithë vendin ashtu edhe kryeqyteti i Shqipërisë ndodhet në një periudhë tranzicioni. Pas rrëzimit të diktaturës komuniste shumë vepra të dikurshme industriale kanë dalë pjesërisht jashtë përdorimit dhe nuk funksionojnë rregullisht. Por ndërkohë po merren masa të shpejta për rimëkëmbjen dhe vënjen sa më të shpejtë në punë të veprave ekzistuese dhe të reja. Shumica e popullsisë janë sot të punësuar në sektorin e tregëtisë dhe atë të ndërtimit, në sektorin e shërbimeve publike, atë turistik dhe si punonjës të shtetit.

Transporti
 Transporti rrugor 

Tirana ndodhet rreth 40 km larg portit më të rëndësishëm të vendit, që ndodhet në Durrës. Qysh prej vitit 2000 dy qytetet lidhen me autostradë. Nga Tirana udhëtojnë përditë autobuzë për në qytetet më të rëndësishme të vendit.

 Transporti hekurudhor 

Trena pasagjerësh të Hekurudhës së Shqipërisë udhëtojnë gjithashtu rregullisht për në qytetet e Durrësit dhe me tej për në Vlorë si dhe për në  Pogradec dhe për në Shkodër.

 Transporti ajror 

Në Rinas gjendet Aeroporti Ndërkombëtar "Nënë Tereza", i cili është rreth 25 km larg nga Tirana. Linjat ajrore lidhin Tiranën direkt me metropolat e Europës Perendimore, Europën Lindore dhe prej andej me mbarë botën. Qarkullimi rrugor vitet e fundit ka pasur nje rritje të jashtëzakonshme. Autobuzët, makina të shumta private dhe automjete të rënda transporti qarkullojnë në mbarë vendin. Perveç kësaj është planifikuar dhe ndërtimi i një linje hekurudhore, mbi të cilën do të qarkullojë treni ekspres nga Tirana për në aeroport dhe anasjelltas.

Panorama e qytetit
Albume fotografike
 * Pamje nga Tirana
 * Pamje nga Tirana:
 * Pamje nga Tirana:
 * Pamje nga Tirana:
 * Pamje nga Tirana:
 * Pamje nga Tirana:

Shiko dhe këtu

 * Historia e Shqipërisë
 * Lista e qyteteve të Shqipërisë
 * Turismi në Shqipëri
 * Turismi në Tiranë
 * Kalaja e Petrelës

Lidhje të jashtme

 * Faqja zyrtare
 * Harta e Tiranës

Tirana تيرانا Тырана Тирана Tirana Tirana Tirana Tirana Tirana Tirano Tirana Tirana Tirana Tirana טירנה Tirana Tirane Tirana ティラナ Tirana Тирана Tirana Tirana Tirana Tirana Tirana Tirana Тирана Tirana Тирана Tirana 地拉那