Demokracia

Demokracia (gr. demo - popull, kraci - rendi, në kuptimin sundues) është një formë e jetës politike të një rendi sundues popullor. Përkufizimi i fjalës përshkruan vetëm se kush do të sundojë dhe përkundër interpretimeve të ndryshme, ai nuk përfshin përshkrime se si duhet të qeverisë i zgjedhuri. Duke filluar pas luftës së dytë botërore, interpretimet për demokracinë si rendë qeverisës i shteteve janë shumuar, dhe ndërmjet tyre ka dallime të mëdha. Gjatë historisë së sistemeve shtetërore, brezi i sistemeve shtetërore demokratike është zgjeruar dhe në të futen rendet shtetërore liberale, rendet shtetërore një partiake deri tek rendet shtetërore të emërtuara demokratike por që në të vërtet nuk kanë asgjë që i lidhë me kuptimin e fjalës demokraci.

Përkufizimi i shprehjes
Nga këndvështrimi historik, demokracia si rendë sundues është futur në jetë si kundërpërgjigje (Lidhja molose) e rendit sundues aristokratë dhe rendit sundues mbretërorë. Si duket kjo vijë e këndvështrimeve ka vazhduar deri në ditët tona. Mirëpo përkufizim me vetëm një kuptim të fjalës demokraci në të vërtet nuk ka pasur. Demokracia nuk ka kuptim në disa sisteme sunduese si në republikë, në monarki në krye të cilës qëndron aristokrati. Kështu që në fund të shekullit XX, kuptimi i fjalës demokraci filloj të përdoret si kundër shprehje ndaj fjalës diktaturë. Si qo që të jetë me shprehjen e fjalës demokraci gjitha rendet sunduese kanë për qëllim paraqitjen politike të të drejtave të të sunduarve para ndërgjegjes së jashtme dhe të brendshme të sistemit.

Historiku
Përmbledhje e ligjeve (në kuptimin e sotshëm kushtetutë) demokratike ka pasur në qytet shtetet e Greqisë së lashtë (Athina në vitin 508 p.e.sonë). Platoni në dialogun e tij "Mbi shtetin" hedhë në pah anën ngecëse të demokracisë. Aristoteli demokracinë e vë si forma e tretë e rendit shtetërorë, pas sundimit të një të vetmi (Monarkisë) dhe pas sundimit të një grupi (Oligarkisë). Deri në kohërat e reja ndër shtresat aristokrate sundonte mendimi për krijimin e një formë të përzier me elemente të demokracisë dhe elemente të monarkisë.

Në shekullin e XIV, në Zvicër u krijua demokracia fshatare e kantoneve të lashta. Në shekullin XVI, nga kalvinistët filloj të përhapet bindja e hershme krishtere për mendimin e mirë (bindja se gjithë njerëzit janë fëmijë të Zotit). Kështu që gjatë revolucionit anglezë të shekullit XVII, ky lloj i demokracisë fetare filloj të gjejë zbatim në jetën politike të vendbanimeve. (Kongregacionalistët). Ky botëkuptim u përhapë më tutje nga mërgimtarët e shpërndarë në Amerikë, të cilët e përjetësuan dhe e zgjeruan me shpalljen e pavarësisë së Shteteve të Bashkuara të Amerikës më 1776 dhe me informimin për të drejtat njerëzore dhe të drejtat qytetare.

Llojet e sistemeve qeverisëse
Lidhur me kuptimin bazë të fjalës demokraci se populli posedon atë sovranitet të qeverisjes dhe supremitetit, praktika flet ndryshe varësisht nga vendet e ndryshme të botës. Për këtë arsye, si nga ana e së drejtës kushtetuese ashtu edhe nga ana e shkencës së përgjithshme juridike bëhen disa ndarje të llojeve të demokracisë në bazë të disa kritereve.


 * Kriteri historik:
 * 1) Demokracia e poliseve greke
 * 2) Demokracia liberale borgjeze
 * 3) Demokracia socialiste
 * 4) Demokracia bashkëkohore


 * Kriteri sipas raportit të demokracisë me raporte shoqërore :
 * 1) Demokracia formale
 * 2) Demokracia fiktive
 * 3) Demokraci reale


 * Kriteri i demokracisë sipas realizimit të saj:
 * 1) Demokracia e drejtpërdrejt
 * 2) Demokracia tërthore ( përfaqsuese )

Shih edhe

 * Partia Demokratike (Shqipëri)

Demokrasie Demokratie Democrazia ديمقراطية arz:ديموقراطية Democracia Demokratiya Demuokratėjė Дэмакратыя Демокрация গণতন্ত্র গণতন্ত্র Demokratelezh Demokratija Democràcia cbk-zam:Democracia Demokrasya Demokracie Democratiaeth Demokrati Demokratie Δημοκρατία Democracy Demokratio Democracia Demokraatia Demokrazia fa:مردم‌سالاری Demokratia Fólkaræði Démocratie Demokrasy Daonlathas Deamocrasaidh Democracia Mìn-tsú Tsú-ngi דמוקרטיה लोकतंत्र Demokracija Demokrasi Demokrácia Democratia Demokrasi Demokratio Lýðræði Democrazia 民主主義 დემოკრატია Dimokalasi Ndemookirathĩ 민주주의 Demokrasî Democratia Demokrasi ລະບອບປະຊາທິປະໄຕ Demokratija Demokrātija Демократија ജനാധിപത്യം Ардчилал लोकशाही Demokrasi mzn:دموکراسی Tlācatēpacholiztli Demokratie मक्कळाट्चि (तमिल संकिपा) Democratie Folkestyre Demokrati Democracia Demokracja Democracia Akllanakuspa kamachinakuy Democraţie Демократия sah:Демократия Demograzia Dimucrazzìa Demokracija ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය Democracy Demokracia Demokracija Dimoqraadi Демократија Demokrati மக்களாட்சி ప్రజాస్వామ్యం Демократия ประชาธิปไตย ዲሞክራሲ Demokrasya Demokrasi Демократія جمہوریت Democrasia Dân chủ דעמאקראטיע 民主 Bîn-chú 民主